Pengenalan

Nama kajian: Diet, physical activity and behavioural interventions for the treatment of overweight or obese children from the age of 6 to 11 years

Objektif: Menilai kesan intervensi diet, aktiviti fizikal dan tingkah laku (intervensi perubahan tingkah laku) untuk merawat berat badan berlebihan atau obesiti dalam kalangan kanak-kanak berumur 6 hingga 11 tahun.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak (ulasan sistematik Cochrane yang menghimpunkan ujian dari pelbagai negara)

Berat badan berlebihan dalam kalangan kanak-kanak sekolah rendah semakin meningkat di seluruh dunia, dan abstrak kajian ini menyatakan bahawa keadaan tersebut boleh dikaitkan dengan kesan kesihatan jangka pendek dan jangka panjang yang ketara. Persoalan yang sering ditanya oleh ibu bapa dan pengamal kesihatan ialah: apakah pendekatan yang benar-benar membantu kanak-kanak pada usia ini mencapai berat badan yang lebih sihat?

Emma Mead dan rakan-rakan menjawab soalan ini melalui ulasan sistematik Cochrane yang diterbitkan pada Jun 2017 dalam Cochrane Database of Systematic Reviews. Ulasan ini ialah kemas kini kepada ulasan Cochrane yang mula diterbitkan pada tahun 2003 dan dikemas kini pada tahun 2009. Kemas kini terbaru ini dipecahkan kepada enam ulasan berasingan mengikut jenis rawatan dan kumpulan umur, dan ulasan ini memberi tumpuan khusus kepada kanak-kanak berumur 6 hingga 11 tahun.

Mengapa Kajian Ini Penting

Usia sekolah rendah ialah tempoh apabila tabiat makan, corak bermain dan rutin harian keluarga masih mudah dibentuk. Jika rawatan yang berkesan dapat dikenal pasti pada peringkat ini, kanak-kanak berpeluang membawa tabiat yang lebih baik hingga ke usia remaja. Sebaliknya, jika sesuatu program tidak berkesan, masa dan tenaga keluarga mungkin terbuang.

Ulasan Cochrane dianggap antara sumber bukti yang paling teliti kerana ia menggunakan kaedah carian yang luas, menilai risiko bias setiap kajian dan menggradkan kualiti bukti. Oleh itu, dapatannya sering dijadikan asas garis panduan klinikal di banyak negara.

Kaedah Kajian

Penyelidik membuat carian dalam pangkalan data CENTRAL, MEDLINE, Embase, PsycINFO, CINAHL dan LILACS serta daftar ujian klinikal, tanpa sekatan bahasa. Carian terakhir dibuat pada Julai 2016. Hanya ujian klinikal rawak (RCT) yang menguji intervensi diet, aktiviti fizikal dan tingkah laku untuk kanak-kanak berumur 6 hingga 11 tahun, dengan tempoh susulan sekurang-kurangnya enam bulan, dimasukkan.

Intervensi yang khusus untuk gangguan makan atau diabetes jenis 2, serta kanak-kanak yang obesitinya disebabkan oleh sindrom atau penyakit lain, dikecualikan. Dua penulis menyaring dan mengekstrak data secara bebas, menilai risiko bias, dan menggunakan instrumen GRADE untuk menilai kualiti bukti.

Sebanyak 70 RCT dengan 8,461 peserta dimasukkan. Saiz setiap ujian antara 16 hingga 686 peserta. Sebanyak 55 ujian membandingkan intervensi perubahan tingkah laku dengan tiada rawatan atau rawatan biasa, manakala 15 ujian menilai kesan menambah satu komponen tambahan. Sebanyak 64 ujian ialah intervensi pelbagai komponen, dua ujian diet sahaja dan empat ujian aktiviti fizikal sahaja. Tempoh ujian antara enam bulan hingga tiga tahun, dan umur median peserta ialah 10 tahun.

Dapatan Utama

1. Penurunan Kecil Pada BMI, Skor-z BMI dan Berat Badan

Berbanding tiada rawatan atau rawatan biasa, intervensi perubahan tingkah laku mengurangkan BMI sebanyak purata 0.53 kg/m² (selang keyakinan 95%: −0.82 hingga −0.24) berdasarkan 24 ujian dengan 2,785 peserta. Skor-z BMI berkurang sebanyak 0.06 unit (−0.10 hingga −0.02) dalam 37 ujian dengan 4,019 peserta, dan berat badan berkurang sebanyak 1.45 kg (−1.88 hingga −1.02) dalam 17 ujian dengan 1,774 peserta.

Ketiga-tiga dapatan ini dinilai sebagai bukti berkualiti rendah. Ini bermakna kesan sebenar mungkin berbeza daripada anggaran tersebut, walaupun arahnya konsisten menyokong intervensi.

2. Kesan Sampingan Serius Sangat Jarang

Sebanyak 31 ujian melaporkan kesan sampingan serius, dan 29 daripadanya tidak mencatatkan sebarang kejadian. Secara keseluruhan, terdapat 4 kejadian dalam 2,105 peserta kumpulan intervensi berbanding 7 kejadian dalam 1,991 peserta kumpulan perbandingan (nisbah risiko 0.57; selang keyakinan 95%: 0.17 hingga 1.93). Penulis menyimpulkan bahawa kejadian kesan sampingan sangat rendah.

3. Kualiti Hidup dan Masa Menonton Televisyen

Hanya sedikit ujian melaporkan kualiti hidup berkaitan kesihatan atau perubahan tingkah laku, dan tiada analisis menunjukkan perbezaan yang ketara antara kumpulan. Dalam dua ujian dengan 55 peserta, masa menonton televisyen berkurang sebanyak 6.6 minit sehari (selang keyakinan 95%: −12.88 hingga −0.31) memihak kepada intervensi.

4. Tiada Perbezaan Mengikut Subkumpulan

Analisis subkumpulan mengikut jenis perbandingan, jenis intervensi, risiko bias, tempat pelaksanaan, tempoh susulan, penglibatan ibu bapa dan skor-z BMI asas tidak menunjukkan perbezaan kesan. Penulis juga mencatatkan bahawa sesetengah data menunjukkan penurunan BMI sejurus selepas intervensi mungkin tidak lagi kelihatan pada susulan kurang daripada enam bulan, dan perkara ini perlu dikaji dalam ujian akan datang.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Bagi keluarga di Malaysia, dapatan ini memberi gambaran yang realistik. Program yang menggabungkan pemakanan sihat, aktiviti fizikal dan perubahan tingkah laku boleh membantu, tetapi kesannya kecil dan lebih jelas dalam jangka pendek. Ibu bapa tidak perlu mengharapkan perubahan besar dalam masa singkat; perubahan kecil yang konsisten lebih penting.

Bagi klinik kesihatan dan program sekolah, ulasan ini menyokong pendekatan pelbagai komponen berbanding pendekatan tunggal. Ia juga menunjukkan bahawa program sebegini selamat untuk kanak-kanak. Namun, kerana kualiti bukti masih rendah, program tempatan wajar dinilai secara berterusan untuk melihat kesannya dalam konteks makanan dan budaya Malaysia.

Batasan Kajian

Kualiti keseluruhan bukti dinilai rendah atau sangat rendah, dan 62 ujian mempunyai risiko bias yang tinggi bagi sekurang-kurangnya satu kriteria. Heterogeniti antara ujian juga besar. Tiada ujian melaporkan kematian, morbiditi atau kesan sosioekonomi, dan pandangan peserta jarang dilaporkan. Carian terakhir dibuat pada tahun 2016, jadi ujian yang lebih baharu tidak termasuk dalam ulasan ini.

Langkah Praktikal

Libatkan seluruh keluarga dalam perubahan tabiat makan, bukan hanya anak yang mempunyai berat badan berlebihan, supaya anak tidak berasa disisihkan.

Gabungkan beberapa perubahan kecil, contohnya lebih banyak sayur dan buah, kurang minuman manis, lebih masa bermain aktif dan kurang masa skrin.

Dapatkan nasihat daripada doktor, pegawai zat makanan atau pakar dietetik untuk merancang program yang sesuai dengan umur dan keadaan anak.

Gunakan bahasa yang positif tentang kesihatan dan kekuatan badan, bukan tentang rupa atau saiz badan.

Ringkasan Angka Penting

• 70 RCT dengan 8,461 kanak-kanak berumur 6–11 tahun; carian hingga Julai 2016.

• BMI: −0.53 kg/m² (24 ujian, 2,785 peserta; bukti kualiti rendah).

• Skor-z BMI: −0.06 unit (37 ujian, 4,019 peserta).

• Berat badan: −1.45 kg (17 ujian, 1,774 peserta).

• Kesan sampingan serius: 4/2,105 berbanding 7/1,991 (RR 0.57).

• Masa menonton televisyen: −6.6 minit sehari (2 ujian, 55 peserta).

Kesimpulan

Ulasan Cochrane ini mendapati bahawa intervensi pelbagai komponen yang menggabungkan diet, aktiviti fizikal dan perubahan tingkah laku mungkin memberi manfaat dalam bentuk penurunan kecil dan jangka pendek pada BMI, skor-z BMI dan berat badan kanak-kanak berumur 6 hingga 11 tahun, dengan kejadian kesan sampingan yang sangat rendah. Kualiti bukti masih rendah, jadi kajian yang lebih kukuh dan susulan yang lebih panjang diperlukan.

Sumber Rujukan

Mead, E. et al. (2017). Diet, physical activity and behavioural interventions for the treatment of overweight or obese children from the age of 6 to 11 years. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2017(6), CD012651. DOI: 10.1002/14651858.CD012651

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/diet-physical-activity-and-behavioural-interventions-for-the-2rqinkqyld

Kata Kunci

obesiti kanak-kanak, intervensi perubahan tingkah laku, ulasan Cochrane, BMI, kanak-kanak sekolah rendah, pemakanan keluarga