Pengenalan

Nama kajian: Influence of unhealthy food and beverage marketing on children’s dietary intake and preference: a systematic review and meta-analysis of randomized trials

Objektif: Menilai kesan pemasaran makanan dan minuman tidak sihat terhadap pengambilan diet dan pilihan makanan kanak-kanak berumur 2 hingga 18 tahun.

Negara kajian: Tidak berkaitan (ulasan sistematik dan meta-analisis ujian rawak; negara kajian individu tidak dinyatakan dalam abstrak)

Kajian bertajuk “Influence of unhealthy food and beverage marketing on children’s dietary intake and preference: a systematic review and meta-analysis of randomized trials” diterbitkan dalam Obesity Reviews pada tahun 2016 oleh Behnam Sadeghirad bersama enam penyelidik lain. Objektifnya ialah menilai kesan pemasaran makanan dan minuman tinggi lemak, gula dan garam terhadap jumlah yang dimakan serta pilihan makanan kanak-kanak berumur 2 hingga 18 tahun. Abstrak tidak menyatakan negara bagi kajian yang digabungkan.

Penulis menyatakan pemasaran makanan tinggi lemak, gula dan garam dicadangkan sebagai penyumbang kepada tabiat makan yang kurang sihat dalam kalangan kanak-kanak dan penyakit berkaitan diet pada masa hadapan. Kajian ini hanya memasukkan ujian rawak, iaitu reka bentuk yang lebih kukuh untuk menilai sama ada pendedahan kepada iklan benar-benar mengubah tingkah laku makan.

Mengapa Kajian Ini Penting

Kanak-kanak hari ini terdedah kepada iklan makanan melalui televisyen, video dalam talian, permainan digital dan media sosial. Kebanyakan produk yang diiklankan kepada kanak-kanak ialah makanan ringan, minuman manis, bijirin sarapan bergula dan makanan segera. Persoalannya ialah sama ada iklan ini sekadar membina jenama, atau benar-benar meningkatkan jumlah makanan yang dimakan.

Bukti yang jelas tentang kesan iklan diperlukan oleh kerajaan yang ingin menggubal peraturan pengiklanan makanan kepada kanak-kanak. Meta-analisis ujian rawak memberi asas yang lebih kukuh berbanding kajian tinjauan semata-mata.

Kaedah Kajian

Penyelidik mencari pangkalan data MEDLINE, EMBASE dan PsycINFO sehingga Januari 2015. Ujian rawak yang membandingkan pendedahan kepada pemasaran makanan tidak sihat dengan iklan bukan makanan atau tanpa iklan dalam kalangan kanak-kanak dimasukkan.

Dua penyelidik mengekstrak data secara bebas dan menilai risiko bias serta kualiti bukti menggunakan kaedah GRADE. Meta-analisis dijalankan secara berasingan bagi pengambilan diet (dalam gram atau kilokalori) dan pilihan makanan (skor pilihan atau peratusan kanak-kanak yang memilih makanan tertentu) menggunakan model kesan rawak. Sebanyak 29 kajian memenuhi syarat; 17 dimasukkan dalam meta-analisis pilihan makanan dan sembilan dalam meta-analisis pengambilan diet.

Dapatan Utama

1. Pengambilan kalori meningkat semasa dan selepas iklan

Kanak-kanak yang didedahkan kepada pemasaran makanan tidak sihat mengambil lebih banyak makanan semasa atau sejurus selepas menonton iklan. Perbezaan purata ialah 30.4 kcal (95% CI: 2.9–57.9) dan 4.8 g (95% CI: 0.8–8.8) berbanding kumpulan kawalan.

Walaupun 30 kcal kelihatan kecil bagi satu sesi, pendedahan kepada iklan berlaku berulang kali setiap hari. Penulis tidak menganggarkan kesan kumulatif, tetapi angka ini menunjukkan iklan mampu mengubah tingkah laku makan dalam jangka masa singkat.

2. Kecenderungan memilih produk yang diiklankan

Kanak-kanak yang didedahkan kepada pemasaran tidak sihat juga mempunyai risiko lebih tinggi untuk memilih makanan atau minuman yang diiklankan, dengan risiko relatif 1.1 (95% CI: 1.0–1.2; P = 0.052). Nilai p ini berada di sempadan signifikan, jadi dapatan tentang pilihan makanan perlu ditafsir dengan berhati-hati.

3. Kualiti bukti sederhana bagi pengambilan diet

Kualiti bukti bagi peningkatan pengambilan diet dinilai sederhana, manakala bagi pilihan makanan dinilai sederhana hingga rendah. Hampir separuh kajian yang dimasukkan mempunyai risiko bias yang tinggi.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Bagi ibu bapa di Malaysia, dapatan ini memberi alasan saintifik untuk mengehadkan masa skrin kanak-kanak semasa waktu makan dan sebelum waktu makan. Iklan dalam aplikasi video dan permainan mudah alih sering sukar dikawal, jadi menggunakan mod tanpa iklan atau kandungan yang ditapis boleh membantu.

Bagi pembuat dasar, kajian ini menyokong usaha mengawal pemasaran makanan tinggi lemak, gula dan garam kepada kanak-kanak, termasuk di platform digital dan di sekitar sekolah. Langkah seperti ini selaras dengan cadangan pertubuhan kesihatan antarabangsa yang menyarankan perlindungan kanak-kanak daripada pemasaran makanan tidak sihat.

Batasan Kajian

Kesan yang diukur ialah kesan jangka pendek, iaitu semasa atau sejurus selepas pendedahan kepada iklan. Kajian ini tidak menunjukkan sama ada iklan menyebabkan kenaikan berat badan dalam jangka panjang.

Hampir separuh kajian mempunyai risiko bias yang tinggi, dan dapatan pilihan makanan berada di sempadan signifikan (P = 0.052). Carian hanya sehingga Januari 2015, jadi kajian tentang iklan media sosial dan pempengaruh (influencer) yang lebih baharu tidak termasuk. Abstrak juga tidak menyatakan negara kajian individu.

Langkah Praktikal

Elakkan menonton televisyen atau video semasa makan, terutamanya bagi kanak-kanak kecil. Ajar anak-anak mengenali iklan dan bertanya ‘apa yang iklan ini cuba jual?’ supaya mereka lebih kritis. Semasa membeli-belah, rancang senarai barangan terlebih dahulu dan elakkan lorong snek jika boleh.

Sekolah dan taska boleh memastikan bahan bacaan, hadiah dan acara tidak ditaja oleh jenama makanan tidak sihat.

Ringkasan Angka Penting

• Umur kanak-kanak: 2–18 tahun; carian sehingga Januari 2015.

• 29 kajian layak; 17 untuk pilihan makanan, 9 untuk pengambilan diet.

• Pengambilan: +30.4 kcal (95% CI 2.9–57.9) dan +4.8 g (95% CI 0.8–8.8).

• Memilih produk diiklankan: RR 1.1 (95% CI 1.0–1.2; P = 0.052).

• Kualiti bukti: sederhana (pengambilan), sederhana hingga rendah (pilihan).

Kesimpulan

Meta-analisis ujian rawak ini mendapati pemasaran makanan dan minuman tidak sihat meningkatkan pengambilan makanan kanak-kanak semasa atau sejurus selepas pendedahan, dan cenderung mempengaruhi pilihan mereka. Walaupun kesan jangka panjang belum diukur, dapatan ini menyokong langkah melindungi kanak-kanak daripada pemasaran makanan tidak sihat.

Sumber Rujukan

Sadeghirad, B. et al. (2016). Influence of unhealthy food and beverage marketing on children’s dietary intake and preference: a systematic review and meta-analysis of randomized trials. Obesity Reviews, 17(10), 945–959. DOI: 10.1111/obr.12445

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/influence-of-unhealthy-food-and-beverage-marketing-on-3j2o8x18bq

Kata Kunci

iklan makanan, pemasaran makanan, kanak-kanak, pengambilan kalori, ujian rawak, dasar pengiklanan