Pengenalan

Nama kajian: Pattern of macronutrients intake among type-2 diabetes mellitus (T2DM) patients in Malaysia

Objektif: Menyiasat corak pengambilan makronutrien dalam kalangan pesakit diabetes jenis 2 di Malaysia.

Negara kajian: Malaysia

Kejadian diabetes jenis 2 di Malaysia meningkat dengan pesat, dan pengubahsuaian pengambilan makanan merupakan kunci kepada pencegahan dan rawatannya. Namun, maklumat tentang apa yang sebenarnya dimakan oleh pesakit diabetes di Malaysia, terutamanya dari segi pembahagian karbohidrat, protein dan lemak, masih terhad.

Kajian oleh Zaleha Md Isa dan rakan-rakan yang diterbitkan dalam BMC Nutrition (2023) menggunakan data daripada sampel komuniti yang besar di bandar dan luar bandar untuk menggambarkan corak pengambilan makronutrien pesakit diabetes jenis 2. Kajian ini membandingkan pesakit mengikut tempoh diagnosis, iaitu yang baru didiagnosis, yang telah didiagnosis lima tahun atau kurang, dan yang lebih lima tahun.

Mengapa Kajian Ini Penting

Nasihat pemakanan diabetes sering memberi tumpuan kepada mengurangkan karbohidrat. Persoalannya ialah apakah yang mengambil tempat karbohidrat tersebut dalam pinggan pesakit. Jika karbohidrat digantikan dengan lemak, terutamanya lemak tepu daripada makanan bergoreng atau santan, risiko kardiovaskular mungkin terjejas walaupun gula darah lebih terkawal.

Saiz sampel yang besar dan liputan bandar serta luar bandar menjadikan kajian ini antara gambaran yang lebih menyeluruh tentang tabiat makan pesakit diabetes dalam komuniti Malaysia.

Kaedah Kajian

Kajian ini melibatkan orang dewasa berumur 35 hingga 70 tahun yang tinggal dalam komuniti bandar dan luar bandar di Malaysia. Satu siri soal selidik piawai digunakan untuk menilai maklumat sosio-demografi, pengambilan diet dan tahap aktiviti fizikal bagi 15,353 responden yang memberikan persetujuan. Ujian darah cucuk jari dan pemeriksaan fizikal dijalankan untuk mendapatkan data glukosa dan antropometri.

Ujian Khi kuasa dua digunakan untuk menilai perbezaan trend pengambilan makronutrien dalam kalangan pesakit. Pengambilan dibandingkan dengan Pengambilan Nutrien Disyorkan (RNI) Malaysia.

Dapatan Utama

1. Profil Pesakit Diabetes Dalam Sampel

Daripada keseluruhan responden, 2,254 orang didiagnosis dengan diabetes jenis 2. Seramai 453 orang (20.1%) baru didiagnosis, 1,156 orang (51.3%) telah didiagnosis selama lima tahun atau kurang, dan 645 orang (28.6%) telah didiagnosis lebih daripada lima tahun.

Fakta bahawa satu daripada lima pesakit baru didiagnosis melalui kajian ini mengingatkan bahawa ramai penghidap diabetes di komuniti mungkin belum mengetahui status mereka.

2. Perbezaan Ciri Mengikut Jantina

Dalam kalangan pesakit lelaki, terdapat perbezaan signifikan antara tiga kumpulan tempoh diagnosis dari segi umur, IMT, tempat tinggal, komorbiditi hipertensi, sejarah keluarga diabetes dan hipertensi, serta status perokok aktif. Bagi pesakit wanita pula, perbezaan signifikan diperhatikan bagi umur, IMT, status perkahwinan, tahap pendidikan, tempat tinggal, komorbiditi hipertensi dan sejarah keluarga diabetes.

3. Karbohidrat dan Protein Kebanyakannya Dalam Julat

Kebanyakan pesakit lelaki mengambil karbohidrat dalam kadar yang sesuai (458 orang, 60.7%) dan protein dalam kadar yang sesuai (618 orang, 81.9%). Pesakit wanita pula tidak menunjukkan perbezaan signifikan dalam pengambilan makronutrien antara tiga kumpulan tempoh diagnosis.

4. Pengambilan Lemak Tinggi

Secara keseluruhan, corak diet pesakit menunjukkan pengambilan karbohidrat dan protein dalam julat RNI Malaysia, tetapi disertai pengambilan lemak yang tinggi. Pematuhan RNI adalah memuaskan bagi karbohidrat dan protein, tetapi tidak bagi lemak.

Penulis memerhatikan bahawa corak ini menunjukkan kecenderungan memilih lemak berbanding protein apabila pengambilan karbohidrat dihadkan.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Bagi pesakit diabetes di Malaysia, dapatan ini menjadi peringatan bahawa mengurangkan nasi atau gula sahaja belum mencukupi. Jika ruang dalam pinggan diisi dengan lauk bergoreng, kuah bersantan atau makanan berminyak, jumlah lemak boleh meningkat melebihi saranan. Mengisi ruang tersebut dengan sayur-sayuran, ikan, ayam tanpa kulit atau kekacang mungkin lebih seimbang.

Dari sudut kesihatan awam, pendidikan diabetes perlu menyampaikan mesej yang lebih lengkap: kawal karbohidrat, tetapi dalam masa yang sama perhatikan kualiti dan jumlah lemak. Pesakit diabetes sudah berisiko lebih tinggi untuk penyakit jantung, jadi corak lemak tinggi ini wajar diberi perhatian dalam program saringan dan kaunseling di klinik kesihatan.

Sebagai konteks umum, banyak hidangan harian di Malaysia seperti lauk bergoreng, gulai bersantan dan kuih-muih tradisional menyumbang lemak dalam jumlah yang besar tanpa disedari. Pesakit yang berusaha mengurangkan nasi mungkin secara tidak sengaja menambah lauk jenis ini. Perenggan ini ialah tafsiran umum, bukan dapatan kajian.

Batasan Kajian

Pengambilan diet dinilai melalui soal selidik, yang terdedah kepada ralat ingatan dan pelaporan. Kajian ini bersifat keratan rentas, jadi ia tidak dapat menunjukkan sebab dan akibat. Abstrak tidak melaporkan jenis lemak yang diambil, nilai purata pengambilan lemak, atau hubungan antara corak makronutrien dengan kawalan glukosa.

Langkah Praktikal

Apabila mengurangkan nasi atau karbohidrat lain, gantikan dengan sayur-sayuran dan sumber protein tanpa lemak, bukan dengan lauk bergoreng. Pilih kaedah memasak seperti merebus, mengukus atau memanggang. Kurangkan penggunaan santan dan minyak dalam masakan harian secara beransur-ansur, dan dapatkan nasihat pegawai dietetik untuk merancang pembahagian makronutrien yang sesuai.

Ringkasan Angka Penting

• Responden: 15,353 orang dewasa berumur 35–70 tahun.

• Pesakit diabetes jenis 2: 2,254 orang.

• Baru didiagnosis: 453 (20.1%); ≤5 tahun: 1,156 (51.3%); >5 tahun: 645 (28.6%).

• Lelaki dengan pengambilan karbohidrat sesuai: 458 (60.7%); protein sesuai: 618 (81.9%).

• Pengambilan lemak: tinggi dan tidak mematuhi RNI.

Kesimpulan

Kajian berskala besar di Malaysia ini mendapati bahawa pesakit diabetes jenis 2 secara umumnya mengambil karbohidrat dan protein dalam julat yang disyorkan, tetapi pengambilan lemak adalah tinggi. Corak ini menunjukkan bahawa apabila karbohidrat dikurangkan, lemak cenderung menjadi penggantinya. Pendidikan pemakanan diabetes perlu memberi penekanan seimbang kepada kawalan karbohidrat dan kualiti lemak.

Sumber Rujukan

Md Isa, Z. et al. (2023). Pattern of macronutrients intake among type-2 diabetes mellitus (T2DM) patients in Malaysia. BMC Nutrition, 9(1), 1-8. DOI: 10.1186/s40795-022-00648-y

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/pattern-of-macronutrients-intake-among-type-2-diabetes-2oidyy0f

Kata Kunci

makronutrien, diabetes jenis 2, pengambilan lemak, RNI Malaysia, tabiat pemakanan, komuniti