Pengenalan

Nama kajian: Ultra-processed food consumption and adult obesity risk: a systematic review and dose-response meta-analysis

Objektif: Menilai kajian pemerhatian yang mengkaji hubungan antara pengambilan makanan ultra-proses (UPF) dengan risiko berat badan berlebihan, obesiti dan obesiti abdomen dalam populasi umum.

Negara kajian: Tidak berkaitan (ulasan sistematik dan meta-analisis pelbagai kajian; negara kajian individu tidak dinyatakan dalam abstrak)

Kajian bertajuk “Ultra-processed food consumption and adult obesity risk: a systematic review and dose-response meta-analysis” diketuai oleh Sajjad Moradi bersama empat penyelidik lain. Objektif kajian ini ialah menilai bukti daripada kajian pemerhatian tentang hubungan antara pengambilan makanan ultra-proses dengan risiko berat badan berlebihan, obesiti dan obesiti abdomen dalam kalangan orang dewasa. Ia merupakan ulasan sistematik dan meta-analisis, jadi ia menggabungkan data daripada beberapa negara, dan abstrak tidak menyenaraikan negara kajian individu.

Makanan ultra-proses merujuk kepada produk industri yang biasanya mengandungi bahan yang jarang digunakan dalam masakan rumah, seperti perisa tiruan, pengemulsi, pemanis dan pewarna. Contoh yang biasa ditemui di Malaysia termasuk mi segera, minuman berkarbonat, biskut berkrim, nuget, sosej dan snek berperisa. Kajian ini menarik kerana ia bukan sahaja bertanya sama ada wujud hubungan, tetapi juga mengukur sejauh mana risiko meningkat apabila bahagian makanan ultra-proses dalam diet bertambah.

Mengapa Kajian Ini Penting

Pengambilan makanan ultra-proses telah meningkat di banyak negara, termasuk negara berpendapatan sederhana seperti Malaysia. Pada masa yang sama, kadar berat badan berlebihan dan obesiti juga meningkat. Namun, kajian individu kadangkala memberi keputusan yang berbeza bergantung kepada populasi, cara pengukuran diet dan jenis analisis yang digunakan. Meta-analisis membantu menyatukan bukti yang berselerak ini supaya gambaran keseluruhan menjadi lebih jelas.

Analisis dos-respons pula menambah satu lapisan maklumat yang berguna. Ia tidak sekadar membandingkan kumpulan pengambilan tertinggi dengan terendah, tetapi menganggarkan perubahan risiko bagi setiap peningkatan tertentu dalam pengambilan. Bagi pembuat dasar, maklumat seperti ini lebih mudah diterjemahkan kepada sasaran yang realistik.

Kaedah Kajian

Penyelidik mencari pangkalan data PubMed/MEDLINE, Scopus, Embase dan ISI Web of Science dari awal sehingga Disember 2020. Mereka memilih kajian pemerhatian yang menilai hubungan antara pengambilan makanan ultra-proses dengan berat badan berlebihan, obesiti atau obesiti abdomen dalam populasi umum.

Data akhirnya diekstrak daripada 12 kajian, iaitu sembilan kajian keratan rentas dan tiga kajian kohort. Nisbah odds (OR) digabungkan menggunakan model kesan rawak, yang mengambil kira kepelbagaian antara kajian. Penyelidik juga menjalankan analisis dos-respons untuk melihat bentuk hubungan antara pengambilan makanan ultra-proses dengan risiko berat badan berlebihan.

Dapatan Utama

1. Risiko obesiti meningkat 55 peratus

Pengambilan makanan ultra-proses dikaitkan dengan peningkatan risiko obesiti, dengan OR 1.55 (95% CI: 1.36–1.77). Ini bermakna kumpulan yang banyak makan makanan ultra-proses mempunyai odds obesiti kira-kira 55 peratus lebih tinggi berbanding kumpulan yang kurang makan. Kepelbagaian antara kajian (I²) ialah 55%, iaitu sederhana.

2. Risiko berat badan berlebihan dan obesiti abdomen juga lebih tinggi

Bagi berat badan berlebihan, OR ialah 1.36 (95% CI: 1.14–1.63; I² 73%). Bagi obesiti abdomen, iaitu lemak yang terkumpul di bahagian perut, OR ialah 1.41 (95% CI: 1.18–1.68; I² 62%). Obesiti abdomen penting kerana ia sering dikaitkan dengan risiko metabolik seperti diabetes jenis 2 dan penyakit jantung.

3. Setiap tambahan 10% kalori daripada makanan ultra-proses meningkatkan risiko

Analisis dos-respons mendapati setiap peningkatan 10% dalam bahagian kalori harian daripada makanan ultra-proses dikaitkan dengan risiko berat badan berlebihan 7% lebih tinggi, risiko obesiti 6% lebih tinggi dan risiko obesiti abdomen 5% lebih tinggi.

Analisis kajian keratan rentas menunjukkan hubungan linear yang positif antara makanan ultra-proses dengan obesiti abdomen serta berat badan berlebihan atau obesiti. Analisis kajian kohort pula menunjukkan hubungan monotonik positif, iaitu risiko terus meningkat apabila pengambilan bertambah, walaupun tidak semestinya dalam garis lurus.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Bagi pengguna di Malaysia, dapatan ini memberi satu cara mudah untuk berfikir tentang diet harian: bukan semua makanan ultra-proses perlu dielakkan sepenuhnya, tetapi mengurangkan bahagiannya sedikit demi sedikit mungkin bermakna. Contohnya, menggantikan snek berbungkus petang dengan buah-buahan tempatan, atau memilih nasi dengan lauk masakan rumah berbanding mi segera, boleh mengurangkan bahagian makanan ultra-proses dalam diet.

Bagi kesihatan awam, angka dos-respons seperti 5–7% bagi setiap 10% pengambilan boleh membantu merangka sasaran pengurangan yang boleh diukur. Ia juga menyokong usaha seperti pelabelan makanan yang lebih jelas dan pendidikan pemakanan yang menekankan makanan segar dan minimum diproses, selaras dengan Garis Panduan Diet Malaysia yang menggalakkan kepelbagaian makanan asas.

Batasan Kajian

Sebahagian besar kajian yang digabungkan ialah kajian keratan rentas, iaitu sembilan daripada 12. Reka bentuk ini mengukur diet dan berat badan pada masa yang sama, jadi ia tidak dapat menunjukkan mana satu yang berlaku dahulu. Hanya tiga kajian kohort yang mengikuti peserta dari semasa ke semasa.

Kepelbagaian antara kajian juga sederhana hingga tinggi, terutamanya bagi berat badan berlebihan (I² 73%). Rekod yang dipaparkan oleh SciSpace ialah rekod repositori (figshare) dan tidak menyatakan nama jurnal, jadi pembaca dinasihatkan merujuk penerbitan asal untuk butiran penuh. Sebagai kajian pemerhatian, faktor lain seperti pendapatan, aktiviti fizikal dan tidur mungkin turut mempengaruhi hubungan ini.

Langkah Praktikal

Baca senarai bahan pada label: produk yang mempunyai senarai bahan panjang dengan nama bahan tambahan yang tidak dikenali biasanya tergolong dalam kategori ultra-proses. Cuba gantikan satu hidangan ultra-proses sehari dengan pilihan yang kurang diproses, seperti roti gandum penuh dengan telur rebus berbanding roti manis berperisa. Rancang bekalan ke tempat kerja supaya tidak bergantung kepada snek mesin layan diri.

Pendekatan berperingkat lebih mudah diamalkan berbanding perubahan drastik. Menurunkan bahagian makanan ultra-proses daripada separuh kepada sepertiga daripada kalori harian, misalnya, sudah merupakan langkah yang besar bagi kebanyakan keluarga bandar.

Ringkasan Angka Penting

• 12 kajian dianalisis (9 keratan rentas, 3 kohort); carian sehingga Disember 2020.

• Obesiti: OR 1.55 (95% CI 1.36–1.77; I² 55%).

• Berat badan berlebihan: OR 1.36 (95% CI 1.14–1.63; I² 73%).

• Obesiti abdomen: OR 1.41 (95% CI 1.18–1.68; I² 62%).

• Setiap +10% kalori daripada makanan ultra-proses: risiko berat badan berlebihan +7%, obesiti +6%, obesiti abdomen +5%.

Kesimpulan

Meta-analisis ini mendapati pengambilan makanan ultra-proses dikaitkan dengan risiko lebih tinggi bagi berat badan berlebihan, obesiti dan obesiti abdomen, dan risiko itu meningkat bersama bahagian makanan ultra-proses dalam diet. Walaupun kebanyakan bukti datang daripada kajian keratan rentas, arah dapatan yang konsisten memberi asas yang kukuh untuk menggalakkan pengurangan makanan ultra-proses secara berperingkat dalam diet harian.

Sumber Rujukan

Moradi, S. et al. (2022). Ultra-processed food consumption and adult obesity risk: a systematic review and dose-response meta-analysis. [Rekod repositori figshare; nama jurnal tidak dinyatakan dalam rekod SciSpace]. DOI: 10.6084/m9.figshare.20424160

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/ultra-processed-food-consumption-and-adult-obesity-risk-a-oqprx3ww633q

Kata Kunci

makanan ultra-proses, obesiti, obesiti abdomen, meta-analisis dos-respons, berat badan berlebihan, NOVA