Pengenalan

Nama kajian: Gut Microbiota of Sarawak’s “Orang Ulu” Indigenous Community in East Malaysia Reveals Vanish Microbes: A Comparison With Urban Communities

Objektif: Mencirikan profil mikrobiota usus komuniti Orang Asal Sarawak (subetnik Orang Ulu, iaitu Kayan dan Kenyah) dan membandingkannya dengan komuniti Orang Asli separa bandar di Selangor serta penduduk bandar Kuala Lumpur.

Negara kajian: Malaysia (Sarawak, Selangor dan Kuala Lumpur)

Pembandaran sering dikaitkan dengan pengurangan kepelbagaian mikrobiota usus manusia. Walaupun kajian mikrobiota orang dewasa sihat telah dijalankan di Malaysia, belum ada kajian yang mencirikan mikrobiota usus komuniti Orang Asal Sarawak. Kajian berjudul ‘Gut Microbiota of Sarawak’s Orang Ulu Indigenous Community in East Malaysia Reveals Vanish Microbes: A Comparison With Urban Communities’ oleh Farhat Abjani dan rakan-rakan, yang diterbitkan dalam British Journal of Biomedical Science, mengisi jurang ini. SciSpace memaparkan tarikh 21 Januari 2026, manakala DOI menunjukkan tahun 2025.

Objektif kajian ini ialah meneliti profil mikrobiota usus subetnik Orang Ulu (Kayan dan Kenyah) dan membandingkannya dengan komuniti Orang Asli separa bandar di Selangor (subsuku Temuan) serta penduduk bandar Kuala Lumpur. Kajian dijalankan di Malaysia.

Mengapa Kajian Ini Penting

Malaysia mempunyai komuniti Orang Asal yang pelbagai dengan gaya hidup daripada tradisional hingga moden. Ini memberikan peluang unik untuk memahami bagaimana peralihan gaya hidup dan pemakanan mempengaruhi usus dalam konteks tempatan, bukan hanya berdasarkan kajian di Afrika atau Amerika Selatan.

Kajian ini juga merupakan yang pertama mencirikan mikrobiota Orang Asal Sarawak, menjadikannya data rujukan penting bagi penyelidikan kesihatan di Malaysia Timur.

Kaedah Kajian

Kajian keratan rentas ini mengumpul sampel najis daripada 86 peserta Orang Asal di Sarawak. Data mereka dibandingkan dengan data yang telah diterbitkan bagi 45 peserta Orang Asli di Selangor dan 18 penduduk bandar Kuala Lumpur.

DNA diekstrak daripada sampel najis dan kawasan hiperberubah V4 gen 16S rRNA dijujukan. Data dianalisis menggunakan platform bioinformatik QIIME2. Abstrak tidak menyatakan bahawa pengambilan diet diukur secara langsung.

Dapatan Utama

1. Kepelbagaian Tertinggi Pada Orang Asal Sarawak

Komuniti Orang Asal Sarawak menunjukkan kepelbagaian mikrob usus yang paling tinggi, diikuti komuniti Orang Asli Semenanjung (Selangor), dan kemudian kumpulan bandar Kuala Lumpur. Corak ini selari dengan kajian global yang mengaitkan pembandaran dengan kepelbagaian mikrob yang lebih rendah.

2. Nisbah Prevotella kepada Bacteroides

Berdasarkan nisbah Prevotella/Bacteroides (P/B), komuniti Orang Asal Sarawak menunjukkan kehadiran Prevotella tertinggi iaitu 88.3%. Komuniti Orang Asli Selangor juga mempunyai profil yang didominasi Prevotella pada 75.5%.

Sebaliknya, penduduk bandar Kuala Lumpur kebanyakannya mempunyai komposisi Bacteroides pada 61%. Dalam literatur, Prevotella sering dikaitkan dengan diet tinggi karbohidrat dan serat, manakala Bacteroides dengan diet tinggi protein dan lemak haiwan, tetapi kajian ini sendiri tidak mengukur diet.

3. Mikrob VANISH Dominan Pada Orang Ulu

Mikrob VANISH, iaitu Prevotella, Faecalibacterium dan Succinivibrio, dikenal pasti sebagai genus dominan dalam mikrobiota Orang Asal Sarawak. VANISH merujuk kepada mikrob yang semakin hilang dalam populasi moden.

Ini berbeza dengan kohort Kuala Lumpur yang didominasi mikrob BIoSSUM, iaitu Bacteroidaceae, yang lazimnya lebih banyak dalam masyarakat perindustrian.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Kajian ini memberikan bukti tempatan bahawa pembandaran di Malaysia mungkin dikaitkan dengan perubahan ketara dalam komposisi mikrobiota usus. Bagi penduduk bandar, ini menjadi peringatan bahawa gaya hidup moden, termasuk diet yang kurang pelbagai, berpotensi mengurangkan kepelbagaian mikrob.

Bagi pihak berkuasa kesihatan dan penyelidik, data ini penting untuk perancangan program kesihatan Orang Asal yang sedang melalui peralihan gaya hidup, serta untuk memelihara pengetahuan pemakanan tradisional.

Batasan Kajian

Abstrak tidak menyatakan bahawa pengambilan diet diukur, jadi perbezaan mikrobiota tidak boleh dikaitkan dengan diet secara langsung. Faktor lain seperti persekitaran, air, genetik dan penggunaan ubat juga mungkin berperanan.

Kumpulan bandar Kuala Lumpur kecil (18 orang), dan data Selangor serta Kuala Lumpur diambil daripada kajian terdahulu, bukan dikumpul serentak.

Langkah Praktikal

Penduduk bandar boleh mengambil inspirasi daripada pemakanan tradisional dengan memasukkan lebih banyak ulam, pucuk, sayur kampung dan ubi dalam diet harian, serta mengurangkan makanan diproses.

Ringkasan Angka Penting

• 86 peserta Orang Asal Sarawak (Kayan dan Kenyah); 45 Orang Asli Selangor (Temuan); 18 penduduk bandar Kuala Lumpur.

• Kaedah: penjujukan kawasan V4 gen 16S rRNA; analisis QIIME2.

• Prevotella: Sarawak 88.3%; Selangor 75.5%.

• Bacteroides: Kuala Lumpur 61%.

• Mikrob VANISH dominan pada Orang Ulu: Prevotella, Faecalibacterium dan Succinivibrio.

Memahami Istilah VANISH dan BIoSSUM

Sebagai latar belakang umum, VANISH ialah singkatan yang digunakan oleh penyelidik untuk menggambarkan mikrob yang lazim dalam masyarakat tradisional tetapi semakin berkurang dalam masyarakat perindustrian. BIoSSUM pula merujuk kepada mikrob yang lebih lazim dalam masyarakat perindustrian.

Istilah ini adalah deskriptif dan tidak bermakna sesuatu mikrob itu baik atau buruk secara automatik. Kesan sebenar sesuatu mikrob terhadap kesihatan bergantung kepada spesies, fungsinya dan keadaan tubuh individu. Oleh itu, dapatan ini sesuai digunakan untuk memahami perubahan akibat pembandaran, bukan untuk menilai kesihatan seseorang berdasarkan jenis bakteria ususnya.

Kesimpulan

Kajian ini mendapati komuniti Orang Ulu di Sarawak mempunyai kepelbagaian mikrobiota usus tertinggi dan didominasi mikrob VANISH, berbanding penduduk bandar Kuala Lumpur yang didominasi Bacteroides. Dapatan ini adalah hasil kajian pemerhatian dan bukan nasihat perubatan, tetapi ia menonjolkan kesan pembandaran terhadap usus dalam konteks Malaysia.

Sumber Rujukan

Abjani, F. et al. (2026; DOI menunjukkan 2025). Gut Microbiota of Sarawak’s Orang Ulu Indigenous Community in East Malaysia Reveals Vanish Microbes: A Comparison With Urban Communities. British Journal of Biomedical Science [jilid dan halaman tidak dinyatakan]. DOI: 10.3389/bjbs.2025.15378

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/gut-microbiota-of-sarawaks-orang-ulu-indigenous-community-in-q5ot0albtdt1

Kata Kunci

Orang Ulu, Sarawak, pembandaran, mikrob VANISH, Prevotella, Orang Asli, Malaysia