Pengenalan

Nama kajian: Glycemic index of starch-based foods commonly consumed in Terengganu, Malaysia

Objektif: Menentukan indeks glisemik (GI) sembilan makanan berasaskan kanji yang biasa dimakan di Terengganu, iaitu tiga jenis mi goreng, tiga jenis kuih tradisional dan tiga jenis snek ikan.

Negara kajian: Malaysia (Terengganu)

Kajian bertajuk “Glycemic index of starch-based foods commonly consumed in Terengganu, Malaysia” diterbitkan oleh F. A. B. Nur Ain dan tiga rakan penyelidik dalam jurnal Malaysian Applied Biology pada November 2019. Objektif kajian ialah menentukan indeks glisemik bagi sembilan makanan berasaskan kanji yang sering dimakan oleh penduduk Terengganu. Makanan itu dibahagikan kepada tiga kumpulan: mi (mi kuning goreng, mihun goreng dan kuey teow goreng), kuih tradisional (akok, apam ayu dan mek comel) serta snek ikan (keropok lekor rebus, keropok lekor goreng dan keropok keping goreng).

Kajian ini dijalankan di Malaysia, khususnya bagi makanan yang popular di Terengganu. Indeks glisemik mengukur sejauh mana sesuatu makanan berkarbohidrat menaikkan gula darah berbanding glukosa tulen. Kebanyakan jadual GI antarabangsa disusun berdasarkan makanan Barat, jadi data tentang makanan tempatan seperti akok dan keropok lekor sangat jarang ditemui.

Mengapa Kajian Ini Penting

Pesakit diabetes di Malaysia sering diberi nasihat umum seperti “kurangkan kuih” atau “elakkan makanan bergoreng”. Nasihat ini berguna, tetapi tidak membantu mereka membandingkan antara pilihan makanan tempatan. Contohnya, adakah mihun goreng lebih baik daripada kuey teow goreng, dan adakah akok lebih baik daripada apam ayu? Tanpa nilai GI yang diuji, soalan seperti ini sukar dijawab dengan tepat.

Terengganu juga mempunyai budaya makanan yang unik. Keropok lekor dan keropok keping ialah identiti negeri itu dan dimakan oleh semua lapisan umur. Kuih seperti akok dan mek comel pula sering dihidangkan pada majlis keramaian dan waktu minum petang. Data GI bagi makanan ini membantu pegawai dietetik memberi nasihat yang lebih dekat dengan amalan makan sebenar penduduk.

Kaedah Kajian

Penentuan GI dijalankan mengikut protokol GI standard. Sepuluh subjek sihat menyelesaikan setiap kategori makanan. Dalam setiap kategori, subjek mengambil tiga makanan ujian dan satu makanan rujukan, iaitu glukosa, pada hari yang berasingan selepas berpuasa semalaman selama 10 hingga 12 jam.

Sampel darah kapilari diambil sebelum makan (minit ke-0) dan pada minit ke-15, 30, 45, 60, 90 dan 120 selepas makan. Nilai GI dikira dengan menyatakan luas kawasan tambahan di bawah lengkung gula darah (iAUC) bagi makanan ujian sebagai peratusan daripada luas kawasan bagi glukosa. Makanan dengan GI 55 ke bawah lazimnya dikelaskan sebagai GI rendah, manakala 70 ke atas dikelaskan sebagai GI tinggi.

Dapatan Utama

1. Empat makanan berada dalam kategori GI rendah

Daripada sembilan makanan, empat dikelaskan sebagai GI rendah. Keropok keping goreng mencatat GI paling rendah iaitu 29.00 (sisihan 7.5). Ini diikuti oleh mihun goreng dengan GI 45.40 (7.43), akok dengan GI 49.34 (5.11) dan mi kuning goreng dengan GI 49.56 (6.77). Keempat-empat makanan ini menghasilkan GI yang jauh lebih rendah secara signifikan berbanding glukosa yang bernilai 100 (p < 0.05).

Dapatan ini mungkin mengejutkan sesetengah pembaca kerana keropok keping goreng dan mi goreng biasanya dianggap makanan yang kurang sihat. Perlu diingat bahawa GI hanya mengukur kesan terhadap gula darah, bukan kandungan kalori, lemak atau garam. Makanan bergoreng sering mempunyai GI lebih rendah kerana lemak memperlahankan pengosongan perut, tetapi ini tidak bermakna ia pilihan yang sihat dari segi lain.

2. Lima makanan berada dalam kategori GI tinggi

Lima makanan lagi dikelaskan sebagai GI tinggi. Apam ayu mencatat GI tertinggi iaitu 90.56 (12.0), diikuti oleh mek comel dengan GI 82.71 (9.42). Kuey teow goreng mencatat GI 79.50 (9.34), keropok lekor rebus 79.00 (9.50) dan keropok lekor goreng 70.00 (13.40).

Apam ayu dan mek comel ialah kuih yang lembut dan mudah dicerna. Struktur makanan yang lembut dan berongga membolehkan enzim pencernaan memecahkan kanji dengan cepat, lalu gula darah naik dengan pantas. Ini selari dengan kesimpulan kajian bahawa struktur makanan ialah antara faktor yang menentukan GI.

3. Jenis mi dan kaedah memasak mempengaruhi GI

Walaupun ketiga-tiga mi dimasak dengan cara yang sama, iaitu digoreng, nilai GI-nya sangat berbeza. Mihun goreng dan mi kuning goreng berada dalam kategori rendah, manakala kuey teow goreng berada dalam kategori tinggi. Ini menunjukkan bahawa bahan asas mi, sama ada tepung beras atau tepung gandum, serta bentuk dan ketebalannya memberi kesan besar.

Bagi keropok lekor pula, versi rebus mencatat GI lebih tinggi (79.00) berbanding versi goreng (70.00). Para penyelidik menyimpulkan bahawa makanan berasaskan kanji menaikkan gula darah secara berbeza bergantung kepada komposisi nutrien, struktur makanan, teknik pemprosesan dan kaedah memasak.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Bagi pengguna, kajian ini memberi panduan awal untuk memilih makanan tempatan. Jika ingin makan mi, mihun atau mi kuning mungkin memberi kesan gula darah yang lebih perlahan berbanding kuey teow. Bagi kuih pula, akok menunjukkan GI yang jauh lebih rendah berbanding apam ayu dan mek comel.

Bagi pegawai dietetik dan pendidik kesihatan, nilai GI ini boleh dimasukkan ke dalam bahan pendidikan diabetes yang lebih sesuai dengan budaya Pantai Timur. Bagi pengusaha makanan, data ini membuka peluang untuk mengkaji resipi kuih tradisional yang diubah suai bagi menurunkan GI, contohnya dengan menambah serat atau mengurangkan gula.

Batasan Kajian

Bilangan subjek bagi setiap kategori ialah 10 orang dewasa sihat, iaitu bilangan minimum yang lazim dalam ujian GI. Dapatan mungkin berbeza bagi pesakit diabetes. Abstrak juga tidak menyatakan saiz hidangan, kandungan lemak atau garam setiap makanan, dan tidak melaporkan beban glisemik (GL). Resipi dan cara penyediaan di kedai lain juga mungkin berbeza daripada sampel yang diuji.

Langkah Praktikal

Gunakan nilai GI sebagai salah satu panduan, bukan satu-satunya ukuran. Pilih makanan GI lebih rendah apabila ada pilihan, tetapi tetap kawal saiz hidangan dan kurangkan makanan bergoreng kerana kandungan minyak dan garamnya. Gabungkan kuih atau mi dengan sayur dan sumber protein. Pesakit diabetes perlu berbincang dengan doktor atau pegawai dietetik sebelum membuat perubahan besar dalam diet.

Ringkasan Angka Penting

• GI rendah: keropok keping goreng 29.00, mihun goreng 45.40, akok 49.34, mi kuning goreng 49.56.

• GI tinggi: apam ayu 90.56, mek comel 82.71, kuey teow goreng 79.50, keropok lekor rebus 79.00, keropok lekor goreng 70.00.

• Subjek: 10 orang dewasa sihat bagi setiap kategori makanan.

• Darah diambil pada minit ke-0, 15, 30, 45, 60, 90 dan 120.

Kesimpulan

Kajian ini menunjukkan bahawa makanan berasaskan kanji yang popular di Terengganu mempunyai kesan yang sangat berbeza terhadap gula darah, dengan GI antara 29 hingga lebih 90. Jenis bahan, struktur makanan dan cara memasak memainkan peranan penting. Data seperti ini membantu rakyat Malaysia memilih makanan tempatan dengan lebih bijak, sambil mengingatkan bahawa GI hanyalah satu daripada beberapa faktor dalam pemakanan sihat.

Sumber Rujukan

Nur Ain, F. A. B. et al. (2019). Glycemic index of starch-based foods commonly consumed in Terengganu, Malaysia. Malaysian Applied Biology, 48(4), 129-138. DOI: tidak dinyatakan di halaman SciSpace.

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/glycemic-index-of-starch-based-foods-commonly-consumed-in-3t71t0pn7u

Kata Kunci

indeks glisemik, makanan Terengganu, keropok lekor, kuih tradisional, mi goreng, gula darah, Malaysia