Pengenalan
Nama kajian: Effects of Non‐Soy Legumes on Body Weight and Body Composition: A Systematic Review and Meta‐Analysis of Randomized Controlled Trials
Objektif: Menilai kesan pengambilan kekacang selain soya terhadap parameter komposisi badan dalam kalangan orang dewasa berdasarkan bukti daripada ujian klinikal rawak.
Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak (ulasan sistematik kajian antarabangsa)
Kajian bertajuk “Effects of Non‐Soy Legumes on Body Weight and Body Composition: A Systematic Review and Meta‐Analysis of Randomized Controlled Trials” diterbitkan dalam Food Science and Nutrition pada tahun 2026 oleh Reza Rahmanian dan rakan-rakan. Objektifnya ialah menilai kesan kekacang seperti kacang dal, kacang kuda, kacang merah dan kacang hijau terhadap berat badan, BMI, lilit pinggang dan jisim lemak.
Kekacang kaya dengan protein, serat dan fitokimia yang mungkin membantu mencegah dan mengurus obesiti. Menurut penyelidik, ulasan terdahulu tidak menilai kekacang selain soya secara khusus atau komposisi badan secara menyeluruh. Kajian ini dibuat untuk mengisi jurang tersebut.
Mengapa Kajian Ini Penting
Soya sering mendapat perhatian khusus dalam kajian, tetapi kebanyakan kekacang yang dimakan di Asia Selatan dan Asia Tenggara bukan soya. Dal dalam kari, kacang kuda dalam gulai dan kacang hijau dalam bubur merupakan contoh biasa. Memahami kesan kumpulan kekacang ini secara khusus lebih relevan kepada diet tempatan.
Selain berat badan, kajian ini menilai lilit pinggang dan jisim lemak. Ukuran ini sering lebih bermakna kerana lemak perut berkait rapat dengan risiko diabetes dan penyakit jantung.
Kaedah Kajian
Carian menyeluruh dibuat dalam PubMed, Scopus, Medline, Web of Science, Cochrane Library dan Google Scholar sehingga Januari 2024. Penyelidik mencari ujian klinikal rawak yang menilai kesan kekacang selain soya terhadap berat badan, BMI, lilit pinggang (WC) dan jisim lemak (FM).
Perbezaan min berpemberat (WMD) dan selang keyakinan 95% dikira menggunakan model kesan rawak. Heterogeniti, analisis subkumpulan, meta-regresi, analisis sensitiviti dan bias penerbitan dinilai menggunakan kaedah statistik standard. Sejumlah 36 ujian memenuhi kriteria.
Dapatan Utama
1. Lilit Pinggang Berkurang
Pengambilan kekacang selain soya mengurangkan lilit pinggang secara signifikan, dengan WMD −1.61 cm (95% CI −2.06 hingga −1.16, p < 0.001). Pengurangan lebih 1.5 cm ini menunjukkan kemungkinan penurunan lemak di kawasan perut.
2. Jisim Lemak Berkurang
Jisim lemak berkurang sebanyak 2.00 kg (95% CI −2.24 hingga −1.78, p < 0.001). Ini ialah kesan terbesar yang dilaporkan dalam abstrak dan selang keyakinannya agak sempit.
3. Berat Badan Berkurang Sedikit
Berat badan berkurang sebanyak 0.98 kg (95% CI −1.63 hingga −0.33, p = 0.003). Kesan ini kecil tetapi signifikan secara statistik.
4. BMI Tidak Berubah Secara Signifikan
Tiada kesan signifikan diperhatikan bagi BMI, dengan WMD −0.24 kg/m² (95% CI −0.50 hingga 0.03, p = 0.08). Ini mungkin kerana BMI kurang sensitif terhadap perubahan kecil berat badan berbanding ukuran lemak secara langsung.
Analisis subkumpulan menunjukkan bahawa kesan berbeza mengikut tempoh intervensi, umur peserta dan BMI asas. Abstrak tidak memperincikan arah perbezaan tersebut.
Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia
Kekacang selain soya sudah lama menjadi sebahagian masakan Malaysia, contohnya dal dalam kuah kari dan roti canai, kacang kuda dalam gulai, kacang merah dalam sup, dan kacang hijau dalam bubur. Namun, kebanyakan hidangan ini disediakan dengan santan, gula atau minyak yang banyak.
Dapatan kajian ini menyokong usaha memasukkan kekacang sebagai sebahagian diet harian, tetapi dalam bentuk yang lebih sihat, seperti dal dimasak dengan sedikit minyak, kacang kuda dalam salad, atau kacang hijau tanpa banyak gula. Kekacang juga murah dan sesuai untuk isi rumah berpendapatan rendah.
Bagi industri makanan, terdapat peluang untuk membangunkan produk berasaskan kekacang tempatan seperti pes dal siap masak rendah garam atau snek kacang kuda panggang.
Batasan Kajian
Penyelidik menyatakan bahawa ujian berkualiti tinggi tambahan masih diperlukan untuk mengesahkan kesan ini. Abstrak tidak memperincikan jenis kekacang, dos, tempoh ujian, atau negara kajian. Kesan berbeza mengikut subkumpulan, jadi tidak semua individu mungkin mendapat manfaat yang sama.
Langkah Praktikal
Masukkan kekacang dalam sekurang-kurangnya beberapa hidangan seminggu, contohnya menggantikan sebahagian daging dengan dal atau kacang kuda. Kurangkan santan dan gula semasa memasak kekacang. Rendam kekacang kering sebelum dimasak untuk mengurangkan masalah kembung. Mulakan dengan hidangan kecil jika tidak biasa.
Ringkasan Angka Penting
36 RCT; carian hingga Januari 2024
Lilit pinggang −1.61 cm (p < 0.001)
Jisim lemak −2.00 kg (p < 0.001)
Berat badan −0.98 kg (p = 0.003)
BMI −0.24 kg/m², tidak signifikan (p = 0.08)
Latar Belakang Umum: Perbezaan Antara BMI dan Jisim Lemak
BMI dikira daripada berat dan tinggi sahaja, jadi ia tidak membezakan antara lemak dan otot. Seseorang boleh kehilangan lemak tetapi mengekalkan atau menambah otot tanpa perubahan BMI yang besar. Itulah sebabnya kajian ini mendapati pengurangan jisim lemak dan lilit pinggang yang signifikan walaupun BMI tidak berubah secara signifikan. Bagi pengguna, mengukur lilit pinggang di rumah ialah cara mudah untuk memantau lemak perut, selain menimbang berat badan. Penjelasan ini ialah latar belakang umum, bukan dapatan kajian.
Kesimpulan
Pengambilan kekacang selain soya dikaitkan dengan pengurangan signifikan berat badan, lilit pinggang dan jisim lemak, tetapi tidak BMI. Dapatan ini menyokong peranan kekacang dalam memperbaiki ukuran badan berkaitan obesiti, walaupun ujian berkualiti tinggi lanjut diperlukan.
Sumber Rujukan
Rahmanian, R. et al. (2026). Effects of Non‐Soy Legumes on Body Weight and Body Composition: A Systematic Review and Meta‐Analysis of Randomized Controlled Trials. Food Science and Nutrition, 14(1), e71365. DOI: 10.1002/fsn3.71365
Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/effects-of-non-soy-legumes-on-body-weight-and-body-qmgivi0hinou
Kata Kunci
kekacang, dal, lilit pinggang, jisim lemak, komposisi badan, meta-analisis
