Pengenalan

Nama kajian: Effects of the Daily Consumption of Stevia on Glucose Homeostasis, Body Weight, and Energy Intake: A Randomised Open-Label 12-Week Trial in Healthy Adults

Objektif: Mengkaji kesan pengambilan stevia setiap hari terhadap glisemia orang dewasa sihat, dengan berat badan dan pengambilan tenaga sebagai hasil sekunder.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak

Kajian bertajuk “Effects of the Daily Consumption of Stevia on Glucose Homeostasis, Body Weight, and Energy Intake: A Randomised Open-Label 12-Week Trial in Healthy Adults” diterbitkan oleh Nikoleta S. Stamataki dan rakan-rakan dalam jurnal Nutrients pada Oktober 2020. Objektif utamanya ialah menilai sama ada pengambilan stevia setiap hari selama 12 minggu mempengaruhi kawalan gula darah. Penyelidik juga melihat perubahan berat badan dan jumlah tenaga yang dimakan.

Negara kajian tidak dinyatakan dalam abstrak. Stevia ialah pemanis tanpa kalori yang diekstrak daripada daun tumbuhan Stevia rebaudiana. Ia sering dipasarkan sebagai pemanis ‘semula jadi’ dan semakin mudah didapati di pasar raya Malaysia dalam bentuk titisan, serbuk dan campuran dalam minuman siap.

Mengapa Kajian Ini Penting

Kebanyakan kajian tentang stevia menilai kesan selepas satu hidangan sahaja. Persoalan yang lebih relevan kepada pengguna ialah apa yang berlaku jika stevia diambil setiap hari dalam tempoh beberapa bulan, sama seperti cara ia digunakan dalam kehidupan sebenar.

Selain itu, terdapat kebimbangan bahawa rasa manis tanpa kalori boleh ‘menipu’ otak dan menyebabkan seseorang makan lebih banyak kemudian. Kajian ini mengukur pengambilan tenaga secara langsung untuk menilai sama ada kebimbangan ini berasas dalam kes stevia.

Kaedah Kajian

Ujian ini ialah ujian rawak terkawal berlabel terbuka dengan dua kumpulan selari. ‘Label terbuka’ bermaksud peserta tahu kumpulan mana yang mereka sertai. Seramai 28 orang dewasa sihat (purata umur 25 ± 5 tahun, BMI 21.2 ± 1.7 kg/m²) diagihkan secara rawak kepada kumpulan stevia (14 orang) atau kumpulan kawalan (14 orang).

Kumpulan stevia dikehendaki mengambil ekstrak stevia setiap hari. Pada minggu ke-0 dan ke-12, semua peserta menjalani ujian toleransi glukosa oral untuk mengukur tindak balas glukosa dan insulin. Berat badan dan pengambilan tenaga dinilai pada minggu ke-0, ke-6 dan ke-12.

Dapatan Utama

1. Tiada Perubahan Pada Glukosa dan Insulin

Tiada perbezaan yang signifikan dalam tindak balas glukosa atau insulin antara kumpulan stevia dan kumpulan kawalan selepas 12 minggu. Ini menunjukkan bahawa pengambilan stevia setiap hari tidak menjejaskan kawalan gula darah dalam kalangan orang dewasa muda yang sihat.

2. Berat Badan Kekal Stabil Dalam Kumpulan Stevia

Terdapat kesan utama kumpulan yang signifikan terhadap perubahan berat badan (F(1,26) = 5.56, p = 0.026). Pada minggu ke-12, kumpulan stevia mengalami purata perubahan berat −0.22 kg (95% CI −0.96 hingga 0.51), manakala kumpulan kawalan bertambah +0.89 kg (95% CI 0.16 hingga 1.63).

Dalam erti kata lain, kumpulan stevia mengekalkan berat badan mereka, sedangkan kumpulan kawalan sedikit bertambah berat dalam tempoh yang sama.

3. Pengambilan Tenaga Menurun

Pengambilan tenaga menurun dengan signifikan antara minggu ke-0 dan ke-12 dalam kumpulan stevia (p = 0.003). Tiada perubahan dilihat dalam kumpulan kawalan (p = 0.973). Dapatan ini tidak menyokong kebimbangan bahawa stevia mendorong seseorang makan lebih banyak.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Bagi pengguna Malaysia yang ingin mengurangkan gula dalam teh tarik, kopi atau kuih buatan sendiri, stevia boleh menjadi salah satu pilihan yang tidak menjejaskan gula darah dalam jangka pendek. Ini selari dengan usaha Kementerian Kesihatan untuk menggalakkan pengurangan pengambilan gula dalam kalangan rakyat.

Namun, penulis sendiri menegaskan bahawa kajian ini tidak dikawal dengan plasebo. Oleh itu, perubahan berat badan dan pengambilan tenaga mungkin juga dipengaruhi oleh kesedaran peserta bahawa mereka berada dalam kumpulan stevia. Pengusaha makanan dan minuman yang menggunakan stevia perlu berhati-hati agar tidak membuat dakwaan berlebihan seperti ‘membantu menurunkan berat badan’.

Batasan Kajian

Saiz sampel sangat kecil (28 orang) dan peserta ialah orang muda yang sihat dengan BMI normal. Ujian ini berlabel terbuka dan tidak menggunakan plasebo, jadi kesan jangkaan peserta tidak dapat diketepikan. Abstrak juga tidak menyatakan dos stevia atau negara kajian.

Langkah Praktikal

Jika memilih stevia, baca label produk kerana sesetengah produk ‘stevia’ dicampur dengan gula atau pemanis lain seperti maltodekstrin. Gunakan sedikit sahaja kerana stevia jauh lebih manis daripada gula. Ingat bahawa minuman tanpa sebarang pemanis tetap pilihan terbaik untuk kesihatan jangka panjang.

Ringkasan Angka Penting

• 28 orang dewasa sihat (14 stevia, 14 kawalan); tempoh 12 minggu.

• Tiada perbezaan signifikan dalam tindak balas glukosa atau insulin.

• Perubahan berat minggu ke-12: −0.22 kg (stevia) berbanding +0.89 kg (kawalan); p = 0.026.

• Pengambilan tenaga kumpulan stevia menurun (p = 0.003); kumpulan kawalan tidak berubah (p = 0.973).

Perkara Yang Sering Disalah Faham

Ada pengguna menganggap stevia boleh digunakan tanpa had kerana ia ‘semula jadi’. Kajian ini hanya melibatkan 28 orang muda yang sihat, dan dos sebenar yang diambil tidak dinyatakan dalam abstrak. Oleh itu, dapatan tentang berat badan tidak boleh dijadikan bukti bahawa stevia ialah produk penurun berat badan.

Perlu diingat juga bahawa kumpulan kawalan dalam kajian ini tidak mengambil gula sebagai pembanding. Kajian ini menunjukkan stevia tidak menjejaskan gula darah, bukan bahawa stevia lebih baik daripada mengurangkan rasa manis sepenuhnya.

Kesimpulan

Walaupun tidak dikawal dengan plasebo, keputusan kajian ini mencadangkan bahawa pengambilan stevia setiap hari tidak menjejaskan glisemia dalam kalangan individu sihat, dan mungkin membantu mengekalkan berat badan serta menyederhanakan pengambilan tenaga. Kajian yang lebih besar diperlukan untuk mengesahkan dapatan ini.

Sumber Rujukan

Stamataki, N. S. et al. (2020). Effects of the Daily Consumption of Stevia on Glucose Homeostasis, Body Weight, and Energy Intake: A Randomised Open-Label 12-Week Trial in Healthy Adults. Nutrients, 12(10), 3049. DOI: 10.3390/nu12103049

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/effects-of-the-daily-consumption-of-stevia-on-glucose-anzss4h3a5

Kata Kunci

stevia, pemanis semula jadi, glukosa darah, berat badan, pengambilan tenaga, ujian rawak