Pengenalan

Nama kajian: Different dietary fibre sources and risks of colorectal cancer and adenoma: a dose-response meta-analysis of prospective studies

Objektif: Meringkaskan hubungan antara sumber serat pemakanan yang berbeza (bijirin, sayur-sayuran, buah-buahan dan kekacang) dengan risiko kanser kolorektal dan adenoma melalui meta-analisis dos-tindak balas kajian kohort prospektif.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak (meta-analisis kajian antarabangsa)

Serat pemakanan dipercayai memberi perlindungan terhadap kanser kolorektal, iaitu kanser usus besar dan rektum. Namun, bukti tentang sumber serat yang berbeza adalah bercampur-campur, dan masih kurang diketahui sumber serat yang memberi manfaat paling besar.

Kajian oleh Oh dan rakan-rakan yang diterbitkan dalam British Journal of Nutrition pada tahun 2019 (Jilid 122, Isu 6, halaman 605–615) membandingkan empat sumber serat utama dengan cara yang lebih adil, dengan hanya memasukkan kajian yang melaporkan kesemua sumber tersebut.

Mengapa Kajian Ini Penting

Kanser kolorektal ialah antara kanser yang paling kerap di Malaysia dan sering dikesan pada peringkat lewat. Diet merupakan faktor risiko yang boleh diubah, jadi mengetahui jenis serat yang paling berkait dengan perlindungan membantu pengguna membuat pilihan makanan yang lebih bermaklumat.

Reka bentuk kajian ini juga menarik. Dengan menghadkan analisis kepada kajian yang melaporkan kesemua sumber serat, penyelidik dapat membandingkan sumber-sumber ini dalam populasi yang sama, sekali gus mengurangkan bias perbandingan antara kajian yang berbeza.

Kaedah Kajian

PubMed dan Embase dicari sehingga Ogos 2018 untuk mengenal pasti kajian kohort prospektif yang relevan. Hanya penerbitan yang melaporkan kesemua sumber serat, iaitu bijirin, sayur-sayuran, buah-buahan dan kekacang, dimasukkan untuk meningkatkan kebolehbandingan keputusan.

Risiko relatif ringkasan (RR) dan selang keyakinan 95% dianggarkan menggunakan model kesan rawak, dengan analisis dos-tindak balas bagi setiap peningkatan 10 g serat sehari. Sebanyak 10 kajian prospektif dimasukkan.

Dapatan Utama

1. Serat Bijirin Menunjukkan Perkaitan Paling Konsisten

Bagi setiap peningkatan 10 g sehari, RR kanser kolorektal ialah 0.91 (95% CI 0.82–1.00; I² = 0%) bagi serat bijirin, iaitu risiko kira-kira 9% lebih rendah. Selepas pelarasan bagi pengambilan folat, perkaitan serat bijirin kekal signifikan (RR 0.89; 95% CI 0.80–0.99; I² = 2%).

Kepelbagaian yang hampir sifar (I² = 0–2%) menunjukkan keputusan yang sangat konsisten merentas kajian.

2. Sayur-sayuran, Buah-buahan dan Kekacang

Bagi setiap peningkatan 10 g sehari, RR kanser kolorektal ialah 0.95 (95% CI 0.87–1.03; I² = 0%) bagi serat sayur-sayuran, 0.91 (95% CI 0.78–1.06; I² = 43%) bagi serat buah-buahan dan 0.84 (95% CI 0.63–1.13; I² = 45%) bagi serat kekacang. Kesemuanya menunjukkan arah perkaitan yang memihak kepada serat, tetapi tidak signifikan secara statistik kerana selang keyakinan merangkumi nilai 1.

Bagi serat sayur-sayuran dan buah-buahan, lengkung dos-tindak balas menunjukkan bukti hubungan tidak linear, bermakna manfaat mungkin tidak meningkat secara sekata dengan setiap tambahan pengambilan.

3. Semua Sumber Serat Berkait dengan Adenoma Baharu yang Lebih Rendah

Adenoma ialah ketumbuhan pada usus besar yang boleh berkembang menjadi kanser. Bagi setiap peningkatan 10 g sehari, RR adenoma baharu ialah 0.81 (95% CI 0.54–1.21) bagi bijirin, 0.84 (95% CI 0.71–0.98) bagi sayur-sayuran dan 0.78 (95% CI 0.65–0.93) bagi buah-buahan. Perkaitan bagi sayur-sayuran dan buah-buahan adalah signifikan.

Namun, tiada sumber serat yang berkait dengan adenoma berulang, iaitu adenoma yang muncul semula selepas dibuang.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Bagi pengguna Malaysia, dapatan ini menyokong pemilihan bijirin penuh seperti beras perang, oat, roti mil penuh dan jagung sebagai sebahagian daripada diet harian, di samping sayur-sayuran dan buah-buahan. Menggantikan sebahagian nasi putih dan tepung putih dengan bijirin penuh merupakan langkah praktikal yang selari dengan dapatan kajian.

Bagi pihak kesihatan awam, kajian ini menyokong mesej pemakanan yang menekankan bijirin penuh dalam pencegahan kanser kolorektal, bersama saringan seperti ujian darah dalam najis bagi golongan berisiko. Diet berserat bukan pengganti saringan kanser.

Batasan Kajian

Hanya 10 kajian prospektif dimasukkan kerana syarat bahawa semua sumber serat mesti dilaporkan. Ini meningkatkan kebolehbandingan tetapi mengurangkan jumlah bukti. Kajian pemerhatian juga tidak dapat membuktikan sebab dan akibat sepenuhnya.

Abstrak tidak menyatakan negara asal kajian-kajian yang digabungkan, jadi tidak jelas sejauh mana populasi Asia diwakili.

Langkah Praktikal

Sasarkan sekurang-kurangnya satu hidangan bijirin penuh setiap hari, tambah sayur-sayuran dan buah-buahan dalam setiap hidangan utama, dan masukkan kekacang beberapa kali seminggu. Mereka yang berumur 50 tahun ke atas atau mempunyai sejarah keluarga kanser kolorektal disarankan berbincang dengan doktor tentang saringan.

Ringkasan Angka Penting

• 10 kajian prospektif; carian PubMed dan Embase sehingga Ogos 2018.

• Kanser kolorektal setiap +10 g/hari: bijirin RR 0.91; sayur RR 0.95; buah RR 0.91; kekacang RR 0.84.

• Serat bijirin selepas pelarasan folat: RR 0.89 (95% CI 0.80–0.99).

• Adenoma baharu setiap +10 g/hari: sayur RR 0.84 (0.71–0.98); buah RR 0.78 (0.65–0.93).

• Tiada perkaitan dengan adenoma berulang.

Kesimpulan

Meta-analisis ini mencadangkan bahawa walaupun semua sumber serat mungkin memberi manfaat, bukti bagi pencegahan kanser kolorektal adalah paling kuat bagi serat daripada bijirin. Serat sayur-sayuran dan buah-buahan pula berkait dengan risiko adenoma baharu yang lebih rendah. Dapatan ini menyokong diet yang kaya dengan bijirin penuh dan pelbagai sumber serat, namun ia bukan nasihat perubatan individu.

Sumber Rujukan

Oh, H. et al. (2019). Different dietary fibre sources and risks of colorectal cancer and adenoma: a dose-response meta-analysis of prospective studies. British Journal of Nutrition, 122(6), 605–615. DOI: 10.1017/S0007114519001454

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/different-dietary-fibre-sources-and-risks-of-colorectal-5bupkp87x1

Kata Kunci

kanser kolorektal, serat bijirin, adenoma, bijirin penuh, meta-analisis dos-tindak balas, kajian kohort, serat pemakanan