Pengenalan

Nama kajian: Dietary Fibre Profiling of Various Edible Parts of Winged Bean (Psophocarpus tetragonolobus L.): Pods, Endosperms, Seed Coats, and Cooked Seeds

Objektif: Mengenal pasti profil serat diet pelbagai bahagian kacang botol yang boleh dimakan, iaitu lenggai hijau, biji penuh, endosperma, kulit biji dan biji dalam tin.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak.

Kacang botol (Psophocarpus tetragonolobus) ialah sayur kekacang tropika yang mudah dikenali kerana lenggainya bersegi empat dengan ‘sayap’ bergerigi. Di Malaysia, lenggai muda kacang botol biasanya dimakan sebagai ulam mentah, dibuat kerabu atau ditumis. Hampir semua bahagian tumbuhan ini boleh dimakan, termasuk daun, bunga, lenggai, biji dan ubinya.

Kajian oleh Surya Aulia H. dan rakan-rakan yang diterbitkan pada tahun 2024 dalam jurnal Bioactive Carbohydrates and Dietary Fibre ini memprofilkan serat diet pelbagai bahagian kacang botol. Objektifnya ialah memahami jenis dan jumlah serat dalam setiap bahagian, termasuk lenggai hijau yang dimakan sebagai sayur. Abstrak tidak menyatakan negara kajian.

Mengapa Kajian Ini Penting

Serat diet bukan satu bahan tunggal. Ia terdiri daripada serat larut (SDF), serat tak larut (IDF) seperti hemiselulosa, selulosa dan lignin, serta oligosakarida seperti rafinosa, stakiosa dan verbaskosa. Setiap jenis serat mempunyai sifat dan kesan yang berbeza dalam sistem pencernaan.

Oligosakarida dalam kekacang terkenal kerana boleh menyebabkan perut kembung, tetapi ia juga berpotensi bertindak sebagai prebiotik, iaitu makanan kepada bakteria baik dalam usus. Memahami profil serat setiap bahagian kacang botol membantu pengguna dan pengeluar makanan memanfaatkannya dengan lebih baik.

Kaedah Kajian

Lima jenis sampel kacang botol dianalisis: lenggai hijau, biji penuh, endosperma, kulit biji, dan biji penuh dalam tin. Penyelidik mengukur serat larut (SDF), serat tak larut (IDF) termasuk hemiselulosa, selulosa dan lignin, jumlah serat diet (TDF), serta oligosakarida rafinosa, stakiosa dan verbaskosa. Kesan pembuangan kulit, rendaman dan pensterilan turut dinilai. Analisis komponen utama (PCA) digunakan untuk membandingkan sampel.

Dapatan Utama

1. Serat tak larut mendominasi semua bahagian

Semua bahagian kacang botol mempunyai kandungan serat tak larut (IDF) yang jauh lebih tinggi berbanding serat larut (SDF), iaitu 21.12% hingga 50.11% berbanding hanya 0.83% hingga 1.25%. Serat tak larut lazimnya membantu menambah pukal najis dan melancarkan pergerakan usus.

2. Kulit biji paling tinggi jumlah serat

Jumlah serat diet (TDF) tertinggi direkodkan dalam kulit biji, iaitu 51.81%. Ini menunjukkan kulit biji kacang botol, yang biasanya dibuang semasa pemprosesan, sebenarnya merupakan sumber serat yang sangat tinggi dan berpotensi dijadikan bahan tambahan serat dalam produk makanan.

3. Rafinosa dominan dalam lenggai hijau

Bagi lenggai hijau, oligosakarida yang paling dominan ialah rafinosa, iaitu 2.7 mg/g. Sebaliknya, verbaskosa merupakan oligosakarida dominan dalam semua sampel berbentuk biji, termasuk kulit biji (1.41–3.65 mg/g).

Dapatan ini menunjukkan bahawa lenggai hijau, iaitu bahagian yang dimakan sebagai sayur di Malaysia, mempunyai profil oligosakarida yang berbeza daripada bijinya. Analisis PCA juga menunjukkan lenggai hijau berbeza daripada biji penuh mentah dari segi komposisi serat.

4. Selulosa komponen utama serat tak larut

Serat tak larut dalam semua sampel didominasi oleh selulosa (5.07% hingga 39.34%), diikuti hemiselulosa (1.5% hingga 27.19%) dan lignin (0.09% hingga 0.98%). Kandungan lignin yang rendah adalah baik kerana lignin sukar dicerna dan boleh menjadikan tekstur makanan keras.

5. Pemprosesan mengubah profil serat

Membuang kulit biji menyebabkan penurunan signifikan bagi semua jenis serat kecuali stakiosa. Rendaman dan pensterilan pula meningkatkan serat larut tetapi menurunkan serat tak larut, stakiosa, verbaskosa dan hemiselulosa berbanding biji mentah. Penyelidik merumuskan bahawa semua bahagian kacang botol yang boleh dimakan menawarkan kuantiti serat diet yang besar, terutamanya biji penuh, yang berpotensi sebagai sumber prebiotik.

Konteks Pemakanan Am

Secara umum, serat diet dibahagikan kepada serat larut dan tak larut. Serat larut lazimnya dikaitkan dengan pembentukan gel dalam usus, manakala serat tak larut dikaitkan dengan penambahan pukal najis. Kebanyakan sayur kekacang mengandungi kedua-dua jenis serat. Penjelasan ini ialah konteks am, bukan dapatan kajian.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Kacang botol ialah sayur tempatan yang murah dan mudah ditanam di Malaysia, tetapi sering dipandang remeh. Kajian ini menunjukkan ia merupakan sumber serat yang baik, sama ada dimakan dalam bentuk lenggai muda atau biji. Bagi industri makanan, kulit biji kacang botol yang kaya serat berpotensi diproses menjadi serbuk serat atau bahan tambahan dalam roti, biskut dan produk bijirin. Bagi pengguna, mengamalkan pengambilan ulam seperti kacang botol membantu menambah serat dalam diet.

Batasan Kajian

Abstrak tidak menyatakan negara asal sampel, varieti kacang botol, atau kandungan serat lenggai secara berasingan dalam bentuk angka penuh, kecuali rafinosa. Kesan serat terhadap kesihatan usus tidak diuji secara langsung dalam kajian ini; potensi prebiotik ialah cadangan berdasarkan komposisi.

Langkah Praktikal

Pilih lenggai kacang botol yang muda, rangup dan berwarna hijau segar; lenggai yang terlalu tua menjadi liat dan berserat kasar. Bagi yang sensitif terhadap perut kembung, mulakan dengan kuantiti kecil dan tingkatkan secara beransur-ansur. Minum air secukupnya apabila meningkatkan pengambilan serat.

Ringkasan Angka Penting

• Serat tak larut: 21.12–50.11%; serat larut: 0.83–1.25%.
• Jumlah serat diet tertinggi dalam kulit biji: 51.81%.
• Rafinosa dalam lenggai hijau: 2.7 mg/g; verbaskosa dalam sampel biji: 1.41–3.65 mg/g.
• Selulosa 5.07–39.34%; hemiselulosa 1.5–27.19%; lignin 0.09–0.98%.

Kesimpulan

Semua bahagian kacang botol yang boleh dimakan kaya dengan serat diet, terutamanya serat tak larut. Lenggai hijau mempunyai profil serat dan oligosakarida tersendiri dengan rafinosa sebagai oligosakarida dominan, manakala kulit biji mencatatkan jumlah serat tertinggi.

Sumber Rujukan

Surya Aulia H. et al. (2024). Dietary Fibre Profiling of Various Edible Parts of Winged Bean (Psophocarpus tetragonolobus L.): Pods, Endosperms, Seed Coats, and Cooked Seeds. Bioactive Carbohydrates and Dietary Fibre. DOI: 10.1016/j.bcdf.2024.100425

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/dietary-fibre-profiling-of-various-edible-parts-of-winged-2e765j8efd

Kata Kunci

kacang botol, serat diet, lenggai hijau, rafinosa, oligosakarida, prebiotik, selulosa