Pengenalan

Nama kajian: Lifestyle intervention to prevent type 2 diabetes after a pregnancy complicated by gestational diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis update

Objektif: Menilai kesan intervensi gaya hidup, berbanding rawatan standard, dalam mengurangkan kejadian diabetes selepas kehamilan yang mengalami diabetes mellitus gestasional.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak (ulasan sistematik ujian klinikal antarabangsa)

Wanita yang pernah menghidap diabetes gestasional (GDM) berisiko tinggi mendapat diabetes jenis 2. Intervensi gaya hidup yang ditawarkan kira-kira sedekad selepas kehamilan telah terbukti berkesan mencegah diabetes. Namun, diabetes sering bermula dalam beberapa tahun pertama selepas bersalin, jadi langkah pencegahan sepatutnya bermula lebih awal.

Kajian oleh P. A. Bracco dan rakan-rakan, diterbitkan dalam Diabetology & Metabolic Syndrome pada tahun 2025, ialah kemas kini ulasan sistematik dan meta-analisis tentang keberkesanan intervensi gaya hidup selepas kehamilan dengan GDM.

Mengapa Kajian Ini Penting

Tempoh selepas bersalin penuh cabaran: kurang tidur, menyusukan bayi dan kembali bekerja. Program gaya hidup dalam tempoh ini sukar dilaksanakan, jadi bukti tentang keberkesanannya sangat diperlukan untuk meyakinkan pembuat dasar.

Kajian ini juga bertanya soalan praktikal: adakah lebih berbaloi menawarkan program kepada semua wanita selepas GDM, atau hanya kepada mereka yang berisiko paling tinggi?

Kaedah Kajian

Penyelidik mencari dalam Cochrane Library, Embase, MEDLINE dan Web of Science dari awal hingga 21 Julai 2024 untuk ujian klinikal rawak yang menguji intervensi gaya hidup bagi mencegah diabetes selepas GDM. Mereka mengikut garis panduan PRISMA, menilai risiko bias dengan alat RoB-2 dan kepastian bukti dengan kaedah GRADE.

Kaedah gabungan kesan rawak DerSimonian-Laird digunakan, dan heterogeniti dinilai dengan statistik I² dan ujian Chi². Kajian ini didaftarkan dalam PROSPERO.

Dapatan Utama

1. 24 Kajian Melibatkan 9,017 Wanita

Sebanyak 24 kajian yang melibatkan 9,017 wanita dikenal pasti. Dalam 18 kajian yang tidak mempunyai risiko bias tinggi (8,357 wanita), intervensi gaya hidup mengurangkan kejadian diabetes sebanyak 19%, dengan risiko relatif 0.81 (selang keyakinan 95%: 0.71 hingga 0.93).

Dapatan ini kukuh dalam analisis sensitiviti dan disokong oleh bukti berkepastian sederhana.

Pengurangan 19% mungkin kelihatan lebih kecil berbanding kesan yang pernah dilaporkan dalam program pencegahan diabetes dewasa umum. Namun, perlu diingat bahawa intervensi ini dijalankan dalam tempoh selepas bersalin, apabila wanita berdepan pelbagai tuntutan menjaga bayi. Mencapai kesan yang signifikan dalam keadaan sebegini menunjukkan bahawa usaha awal tetap berbaloi.

2. Manfaat Lebih Besar Bagi Wanita Berisiko Tinggi

Kesan lebih kuat dan signifikan dalam kajian yang menyasarkan wanita GDM yang dikenal pasti berisiko lebih tinggi untuk diabetes (RR 0.78; 0.65 hingga 0.94). Bagi kajian yang melibatkan semua wanita GDM tanpa mengira tahap risiko, kesannya lebih kecil dan tidak signifikan (RR 0.85; 0.70 hingga 1.04).

Dari segi angka mutlak, bilangan yang perlu dirawat (NNT) untuk mencegah satu kes diabetes ialah 56 bagi semua kajian, 71 bagi wanita GDM tanpa mengira risiko, dan hanya 31 bagi wanita GDM berisiko tinggi.

3. Kenaikan Berat Badan Lebih Rendah

Intervensi gaya hidup juga menghasilkan kenaikan berat badan yang lebih rendah, iaitu perbezaan min −0.88 kg (−1.52 hingga −0.23) bagi semua kajian dan −0.62 kg (−1.22 hingga −0.02) bagi kajian tanpa risiko bias tinggi.

Penulis menyatakan bahawa intervensi gaya hidup selepas kehamilan dengan GDM berkesan mencegah diabetes jenis 2 walaupun perubahan berat badan selepas bersalin adalah kecil. Ini mencadangkan bahawa perubahan kualiti diet dan aktiviti fizikal mungkin memberi manfaat melebihi penurunan berat semata-mata.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Di Malaysia, wanita selepas GDM biasanya diminta menjalani ujian toleransi glukosa selepas bersalin, tetapi program gaya hidup berstruktur masih terhad. Dapatan ini menyokong pengenalan program pencegahan dalam tempoh awal selepas bersalin, terutamanya kepada wanita yang berisiko paling tinggi, contohnya mereka yang memerlukan insulin semasa hamil atau mempunyai berat badan berlebihan.

Dengan NNT 31 bagi kumpulan berisiko tinggi, program bersasar mungkin lebih kos efektif. Klinik kesihatan ibu dan anak, yang sudah kerap ditemui ibu semasa imunisasi bayi, boleh menjadi saluran untuk menyampaikan nasihat pemakanan dan aktiviti fizikal.

Batasan Kajian

Kandungan intervensi berbeza antara kajian, dan abstrak tidak menyatakan komponen diet atau aktiviti fizikal secara terperinci. Negara asal kajian juga tidak dinyatakan. Kepastian bukti dinilai sederhana, bukan tinggi. Abstrak juga tidak melaporkan tempoh susulan purata, jadi kita tidak tahu sama ada kesan pencegahan ini kekal untuk jangka masa panjang.

Langkah Praktikal

Wanita yang pernah menghidap GDM digalakkan menyusukan bayi jika boleh, mengurangkan minuman bergula, memilih karbohidrat kurang diproses dan bergerak aktif secara berperingkat selepas mendapat kebenaran doktor. Pemeriksaan gula darah berkala selepas bersalin juga penting walaupun tiada simptom.

Ringkasan Angka Penting

• 24 kajian; 9,017 wanita; carian hingga 21 Julai 2024.

• Kajian tanpa bias tinggi (18 kajian; 8,357 wanita): RR 0.81 (0.71–0.93), iaitu 19% kurang diabetes.

• Wanita berisiko tinggi: RR 0.78 (0.65–0.94); semua wanita GDM: RR 0.85 (0.70–1.04).

• NNT: 56 (semua), 71 (tanpa mengira risiko), 31 (berisiko tinggi).

• Kenaikan berat badan: −0.88 kg (semua kajian).

Kesimpulan

Meta-analisis terkini ini mendapati intervensi gaya hidup selepas kehamilan dengan GDM mengurangkan kejadian diabetes jenis 2 sebanyak kira-kira 19%, dengan manfaat paling besar dalam kalangan wanita berisiko tinggi. Pencegahan diabetes wajar bermula lebih awal, iaitu sejurus selepas bersalin.

Sumber Rujukan

Bracco, P. A. et al. (2025). Lifestyle intervention to prevent type 2 diabetes after a pregnancy complicated by gestational diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis update. Diabetology & Metabolic Syndrome, 17. DOI: 10.1186/s13098-025-01606-x

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/lifestyle-intervention-to-prevent-type-2-diabetes-after-a-1jk7ek9hd2us

Kata Kunci

diabetes gestasional, pasca bersalin, pencegahan diabetes jenis 2, intervensi gaya hidup, NNT, meta-analisis