Pengenalan

Nama kajian: Effects of Dietary Fiber Supplementation on Gut Microbiota and Bowel Function in Healthy Adults: A Randomized Controlled Trial

Objektif: Menilai kesan suplemen serat diet selama empat minggu terhadap mikrobiota usus, kualiti hidup berkaitan usus, serta hasil sekunder termasuk tidur dan keadaan kulit dalam kalangan orang dewasa sihat.

Negara kajian: Tidak dinyatakan secara eksplisit dalam abstrak (didaftarkan dalam UMIN Clinical Trial Registry dan menggunakan soal selidik versi Jepun)

Kebanyakan orang dewasa, termasuk di Asia, tidak mengambil serat secukupnya. Kekurangan serat bukan sahaja dikaitkan dengan sembelit, tetapi juga dengan perubahan dalam komposisi bakteria usus. Persoalannya, sejauh mana peningkatan serat dalam tempoh yang singkat boleh mengubah mikrobiota dan keselesaan usus orang yang sihat?

Kajian berjudul “Effects of Dietary Fiber Supplementation on Gut Microbiota and Bowel Function in Healthy Adults: A Randomized Controlled Trial” diterbitkan dalam jurnal Microorganisms pada tahun 2025 oleh Inoue dan rakan-rakan. Objektifnya ialah menilai kesan suplemen serat selama empat minggu terhadap mikrobiota usus, kualiti hidup berkaitan usus, tidur dan keadaan kulit. Abstrak tidak menyatakan negara secara eksplisit, tetapi kajian didaftarkan dalam UMIN Clinical Trial Registry dan menggunakan soal selidik versi Jepun.

Mengapa Kajian Ini Penting

Banyak kajian serat menilai kesan pada pesakit, contohnya pesakit diabetes atau sembelit kronik. Kajian ini berbeza kerana ia melibatkan orang dewasa sihat, iaitu kumpulan yang paling ramai dalam masyarakat dan menjadi sasaran utama produk makanan berfungsi. Ia juga membezakan antara serat keseluruhan dan serat yang boleh ditapai oleh bakteria usus.

Kajian ini turut meneroka hubungan antara usus dengan tidur dan kulit, iaitu konsep ‘paksi usus-otak’ dan ‘paksi usus-kulit’ yang semakin mendapat perhatian penyelidik.

Kaedah Kajian

Ini ialah ujian rawak, dwi-buta dan terkawal. Seramai 105 orang dewasa sihat menerima sama ada makanan rendah serat (jumlah serat 2.2 g sehari, termasuk 1.2 g serat boleh tapai) atau makanan tinggi serat (jumlah serat 8.2 g sehari, termasuk 6.4 g serat boleh tapai) selama empat minggu.

Mikrobiota usus dianalisis melalui penjujukan 16S rRNA. Hasil kajian termasuk diari najis, soal selidik JPAC-QOL (versi Jepun bagi penilaian kualiti hidup berkaitan sembelit), inventori tidur OSA-MA, soal selidik kulit dan asid organik dalam najis.

Dapatan Utama

1. Kualiti hidup berkaitan usus bertambah baik

Kumpulan tinggi serat menunjukkan peningkatan signifikan dalam skor JPAC-QOL. Ini bermakna peserta merasakan perubahan positif dalam keselesaan dan fungsi usus mereka dalam tempoh empat minggu sahaja.

2. Bakteria penghasil SCFA meningkat

Kumpulan tinggi serat mengalami peningkatan genus yang dikaitkan dengan penghasilan asid lemak rantai pendek (SCFA), iaitu Anaerostipes, Bifidobacterium dan Fusicatenibacter. Bakteria ini berkorelasi positif dengan bakteria bermanfaat lain seperti Faecalibacterium, yang dicadangkan oleh penyelidik sebagai tanda ‘kerjasama ekologi’ antara bakteria baik.

3. Kesan pada tidur dan kulit terhad

Kesan terhadap tidur dan keadaan kulit adalah terhad. Namun, perubahan dalam ukuran ini berkorelasi dengan bakteria bermanfaat, yang menurut penyelidik mungkin menunjukkan penglibatan paksi usus-otak dan usus-kulit. Penyelidik mencadangkan intervensi yang lebih lama mungkin memberi manfaat sistemik yang lebih luas.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Perbezaan serat antara kumpulan dalam kajian ini hanya kira-kira 6 g sehari. Bagi rakyat Malaysia, jumlah ini setara dengan menambah beberapa hidangan sayur, buah atau bijirin penuh dalam sehari. Dapatan ini menunjukkan bahawa perubahan sederhana dalam pengambilan serat sudah boleh memberi kesan yang dapat dirasai dalam tempoh singkat.

Bagi industri makanan, kajian ini menyokong pembangunan produk tinggi serat boleh tapai. Bagi kempen kesihatan awam, mesej ‘tambah serat sedikit demi sedikit’ lebih realistik dan mudah diamalkan berbanding sasaran yang terlalu tinggi.

Batasan Kajian

Tempoh empat minggu agak singkat, dan peserta ialah orang dewasa sihat sahaja. Abstrak tidak menyatakan jenis serat atau makanan yang digunakan, serta tidak memberikan angka khusus bagi perubahan bakteria atau skor JPAC-QOL. Analisis 16S rRNA menunjukkan komposisi bakteria tetapi tidak semestinya fungsinya.

Langkah Praktikal

Tambah serat secara berperingkat, contohnya dengan memilih nasi bercampur beras perang, menambah ulam atau sayur dalam setiap hidangan, dan memilih buah sebagai snek. Minum air secukupnya apabila meningkatkan serat untuk mengelakkan rasa kembung.

Serat Boleh Tapai dan Bakteria Penghasil SCFA

Satu perkara menarik dalam reka bentuk kajian ini ialah penekanan pada serat boleh tapai. Bukan semua serat sama. Sebahagian serat, seperti sekam gandum, terutamanya menambah pukal najis. Sebahagian lagi, seperti inulin, beta-glukan dan kanji rintang, ditapai oleh bakteria dalam usus besar untuk menghasilkan asid lemak rantai pendek seperti asetat, propionat dan butirat. Butirat merupakan sumber tenaga utama bagi sel lapisan usus besar. Peningkatan Anaerostipes dan Fusicatenibacter dalam kajian ini selari dengan peranan ini, kerana kedua-duanya dikaitkan dengan penghasilan SCFA. Penjelasan ini ialah latar belakang umum, bukan dapatan kajian.

Ringkasan Angka Penting

• 105 orang dewasa sihat; tempoh 4 minggu.

• Rendah serat: 2.2 g/hari (1.2 g serat boleh tapai).

• Tinggi serat: 8.2 g/hari (6.4 g serat boleh tapai).

• JPAC-QOL bertambah baik secara signifikan dalam kumpulan tinggi serat.

• Anaerostipes, Bifidobacterium dan Fusicatenibacter meningkat.

• Pendaftaran: UMIN000054712.

Kesimpulan

Kajian ini mendapati suplemen serat selama empat minggu memperbaiki kualiti hidup berkaitan usus dan meningkatkan bakteria penghasil SCFA dalam orang dewasa sihat. Kesan terhadap tidur dan kulit masih terhad, tetapi peningkatan serat secara sederhana jelas memberi manfaat kepada persekitaran usus.

Sumber Rujukan

Inoue, R. et al. (2025). Effects of Dietary Fiber Supplementation on Gut Microbiota and Bowel Function in Healthy Adults: A Randomized Controlled Trial. Microorganisms, 13(9), 2068. DOI: 10.3390/microorganisms13092068

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/effects-of-dietary-fiber-supplementation-on-gut-microbiota-e6i3sclz37v7

Kata Kunci

serat diet, serat boleh tapai, mikrobiota usus, SCFA, Bifidobacterium, kualiti hidup usus, ujian rawak terkawal