Pengenalan

Nama kajian: Efektivitas Ekstrak Daun Sambiloto (Andrographis Paniculata) Terhadap Kadar Glukosa Darah Puasa Pada Pasien Diabetes Melitus Tipe 2 Di Klinik Mediska Medan

Objektif: Menganalisis keberkesanan ekstrak daun sambiloto (Andrographis paniculata) terhadap kadar glukosa darah puasa pesakit diabetes mellitus jenis 2.

Negara kajian: Indonesia (Klinik Mediska, Medan)

Hempedu bumi, atau sambiloto di Indonesia (Andrographis paniculata), ialah herba yang sangat pahit dan terkenal dalam perubatan tradisional Melayu. Ia sering direbus atau dijadikan kapsul, dan ramai pesakit diabetes di Malaysia mencubanya atas cadangan keluarga atau rakan. Namun, kajian klinikal pada manusia tentang herba ini masih terhad.

Artikel ini membincangkan kajian ‘Efektivitas Ekstrak Daun Sambiloto (Andrographis Paniculata) Terhadap Kadar Glukosa Darah Puasa Pada Pasien Diabetes Melitus Tipe 2 Di Klinik Mediska Medan’ oleh Murtanto dan rakan-rakan, diterbitkan pada Disember 2025. Objektifnya ialah menganalisis keberkesanan ekstrak daun sambiloto terhadap gula darah puasa pesakit diabetes jenis 2. Kajian dijalankan di Klinik Mediska, Medan, Indonesia.

Mengapa Kajian Ini Penting

Menurut abstrak, sambiloto mengandungi sebatian utama andrographolide serta sebatian bioaktif lain seperti flavonoid, alkaloid dan tanin polifenol, yang dikatakan meningkatkan aktiviti antioksidan dan berpotensi membantu regenerasi sel beta pankreas yang rosak. Dakwaan mekanisme ini kebanyakannya berasal daripada kajian makmal dan haiwan.

Oleh sebab itu, kajian pada pesakit sebenar, walaupun kecil, memberi maklumat tambahan yang berharga. Indonesia dan Malaysia berkongsi amalan herba yang sama, jadi kajian dari Medan ini sangat dekat dengan konteks pengguna Malaysia.

Kaedah Kajian

Kajian ini ialah kajian eksperimen dengan reka bentuk ujian pra dan pasca berserta kumpulan kawalan. Sampel terdiri daripada 28 pesakit diabetes jenis 2 yang mendapatkan rawatan di Klinik Mediska Medan.

Kumpulan rawatan diberi ekstrak daun sambiloto dengan dos 550 mg, dua kali sehari sebanyak dua kapsul, selama 28 hari. Kumpulan kawalan diberi plasebo untuk tempoh yang sama. Abstrak tidak menyatakan sama ada peserta diagihkan secara rawak atau sama ada kajian dijalankan secara buta.

Reka bentuk ujian pra dan pasca dengan kumpulan kawalan membolehkan penyelidik membandingkan perubahan dalam kumpulan rawatan dengan perubahan dalam kumpulan yang tidak menerima herba. Ini lebih kukuh berbanding kajian tanpa kumpulan kawalan, kerana gula darah boleh berubah dari semasa ke semasa disebabkan faktor lain seperti diet, ubat dan aktiviti harian. Namun, tanpa rawakan dan pembutaan yang jelas, risiko bias masih wujud.

Dapatan Utama

1. Gula Darah Puasa Kumpulan Sambiloto Menurun

Purata gula darah puasa kumpulan rawatan ialah 160.36 mg/dl pada hari pertama dan menurun kepada 141.07 mg/dl pada hari ke-28. Ini bersamaan penurunan kira-kira 19 mg/dl dalam tempoh empat minggu.

2. Kumpulan Plasebo Hampir Tidak Berubah

Dalam kumpulan kawalan, purata gula darah puasa ialah 160 mg/dl pada hari pertama dan 158.71 mg/dl pada hari ke-28. Perubahan ini sangat kecil, menunjukkan bahawa penurunan dalam kumpulan rawatan tidak berlaku secara semula jadi sahaja.

3. Perbezaan Signifikan Secara Statistik

Keberkesanan ekstrak sambiloto terhadap gula darah puasa menunjukkan keputusan yang signifikan dengan nilai p 0.001. Penulis menyimpulkan bahawa pemberian ekstrak daun sambiloto berkesan menurunkan gula darah puasa pesakit diabetes jenis 2.

Abstrak tidak melaporkan kesan sampingan, HbA1c atau ujian fungsi hati dan buah pinggang.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Hempedu bumi mudah ditanam di halaman rumah di Malaysia dan banyak dijual dalam bentuk kapsul. Kajian ini memberi sedikit bukti awal bahawa ekstrak daunnya mungkin menurunkan gula darah puasa dalam jangka pendek. Namun, saiz sampel yang sangat kecil dan tempoh yang singkat bermakna bukti ini masih lemah.

Pesakit diabetes tidak sepatutnya menggantikan ubat dengan hempedu bumi. Jika diambil bersama ubat diabetes, ada risiko gula darah menurun terlalu rendah. Bagi industri herba tempatan, kajian klinikal yang lebih besar dan berkualiti tinggi di Malaysia diperlukan sebelum sebarang dakwaan kesihatan boleh dibuat.

Batasan Kajian

Batasan utama ialah saiz sampel yang kecil (28 orang), tempoh hanya 28 hari dan hanya satu penunjuk (gula darah puasa) dinilai. Abstrak tidak menyatakan kaedah rawakan, pembutaan, ubat diabetes yang sedang diambil peserta atau kesan sampingan. Nama jurnal tidak dipaparkan dalam metadata SciSpace; ia diambil daripada pratonton PDF pada halaman yang sama.

Langkah Praktikal

Jika berminat mencuba hempedu bumi, maklumkan kepada doktor atau ahli farmasi, terutamanya jika anda mengambil ubat diabetes, ubat tekanan darah atau ubat pencair darah. Elakkan pengambilan oleh wanita hamil tanpa nasihat profesional. Pantau gula darah dengan lebih kerap jika mula mengambil sebarang herba. Teruskan pemakanan seimbang dan aktiviti fizikal sebagai asas pengurusan diabetes.

Ringkasan Angka Penting

• Bilangan pesakit: 28 (diabetes jenis 2).

• Dos: ekstrak 550 mg, 2 kali sehari x 2 kapsul, selama 28 hari.

• Kumpulan sambiloto: 160.36 mg/dl → 141.07 mg/dl.

• Kumpulan plasebo: 160 mg/dl → 158.71 mg/dl.

• Nilai p: 0.001.

• Lokasi: Klinik Mediska, Medan, Indonesia.

Kesimpulan

Kajian kecil di Medan ini mendapati bahawa ekstrak daun sambiloto (hempedu bumi) selama 28 hari dikaitkan dengan penurunan gula darah puasa daripada 160.36 kepada 141.07 mg/dl, berbanding hampir tiada perubahan dalam kumpulan plasebo. Ini bukti awal yang menarik, tetapi masih memerlukan ujian rawak yang lebih besar dan lebih lama sebelum boleh dijadikan panduan.

Sumber Rujukan

Murtanto, D. F. et al. (2025). Efektivitas Ekstrak Daun Sambiloto (Andrographis Paniculata) Terhadap Kadar Glukosa Darah Puasa Pada Pasien Diabetes Melitus Tipe 2 Di Klinik Mediska Medan. Journal of Innovative and Creativity, 5(3) (nama jurnal daripada pratonton PDF; tidak dipaparkan dalam metadata SciSpace). DOI: 10.31004/joecy.v5i3.6244

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/efektivitas-ekstrak-daun-sambiloto-andrographis-paniculata-c35yenvwiayc

Kata Kunci

hempedu bumi, sambiloto, Andrographis paniculata, diabetes jenis 2, gula darah puasa, herba tradisional