Pengenalan

Nama kajian: Nutritional and Phytochemical Composition of Bambara Groundnut (Vigna subterranea [L.] Verdc) Landraces in Kenya

Objektif: Menilai komposisi nutrien dan fitokimia dalam landras kacang bambara di Kenya untuk mengenal pasti landras yang paling berkhasiat.

Negara kajian: Kenya.

Kacang bambara (Vigna subterranea) ialah kekacang yang berbuah di dalam tanah seperti kacang tanah. Ia berasal dari Afrika dan terkenal kerana tahan kemarau serta mampu tumbuh di tanah kurang subur. Di Malaysia, kacang bambara pernah dikaji sebagai tanaman alternatif untuk menghadapi perubahan iklim, menjadikannya relevan kepada pertanian tempatan.

Kajian oleh Muturi dan rakan-rakan yang diterbitkan pada tahun 2023 dalam International Journal of Agronomy, bertajuk “Nutritional and Phytochemical Composition of Bambara Groundnut (Vigna subterranea [L.] Verdc) Landraces in Kenya”, bertujuan menilai kandungan nutrien dan fitokimia dalam pelbagai landras kacang bambara. Kajian ini dijalankan di Kenya.

Mengapa Kajian Ini Penting

Landras ialah varieti tradisional yang dipelihara oleh petani turun-temurun. Ia sering mempunyai kepelbagaian genetik yang tinggi, tetapi jarang dinilai secara saintifik. Mengenal pasti landras yang paling berkhasiat membantu program pembiakbakaan dan memberi panduan kepada petani.

Selain itu, kekacang tahan kemarau seperti bambara menjadi semakin penting dalam menghadapi perubahan iklim, termasuk kepada negara tropika seperti Malaysia. Pendekatan berasaskan bukti seperti ini juga membantu agensi pertanian dan pemakanan merancang program promosi kekacang yang lebih berkesan, kerana keputusan dibuat berdasarkan data dan bukan sekadar anggapan.

Kaedah Kajian

Sebanyak 17 landras ditanam di ladang di Embu County menggunakan reka bentuk blok rawak lengkap (RCBD) dengan 3 replikasi selama 2 musim. Biji dianalisis untuk komposisi proksimat, mineral (Fe, Na, K, Zn) dan fitokimia (tanin, saponin, alkaloid dan flavonoid).

Dapatan Utama

1. Protein 21.18–26.00% dan lemak 4.56–7.02%

Kandungan protein antara landras ialah 21.18 hingga 26.00%, manakala lemak 4.56 hingga 7.02%. Kelembapan ialah 3.47 hingga 6.24% dan abu 3.17 hingga 4.69%. Julat protein ini meletakkan bambara setaraf dengan kekacang utama, dan perbezaan hampir 5 mata peratusan antara landras menunjukkan peluang besar untuk pemilihan.

2. Kalium tinggi, zink rendah

Kalium ialah mineral paling banyak, iaitu 819.34 hingga 1,131.80 mg/100 g. Natrium berjulat luas, 25.14 hingga 129.66 mg/100 g. Zat besi ialah 4.07 hingga 5.13 mg/100 g, manakala zink sangat rendah, iaitu 0.06 hingga 0.42 mg/100 g. Kandungan kalium yang tinggi menjadikan bambara bermanfaat untuk keseimbangan elektrolit.

3. Fitokimia dalam paras rendah hingga sederhana

Tanin sangat rendah, iaitu 0.01 hingga 0.04 mg/g. Saponin ialah 0.82 hingga 1.06, alkaloid 0.01 hingga 0.12 dan flavonoid 4.07 hingga 8.45 mg/100 g. Kandungan tanin yang rendah merupakan kelebihan kerana tanin boleh mengurangkan penyerapan protein dan mineral, manakala flavonoid mempunyai sifat antioksidan.

4. Landras yang disyorkan

Berdasarkan nutrien, landras BG-125, BS-148 dan BS-145 disyorkan. Berdasarkan fitokimia, landras BS-104 dan MU-137 disyorkan. Pengenalpastian ini memberi petunjuk jelas kepada pembiakbaka dan petani tentang bahan tanaman yang patut diutamakan.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Kacang bambara berpotensi menjadi tanaman alternatif di kawasan tanah kurang subur atau terdedah kepada kemarau di Malaysia. Dari sudut pemakanan, ia boleh diproses menjadi tepung, susu kekacang atau snek rebus.

Data dari Kenya menunjukkan kepentingan menguji varieti secara tempatan, kerana kandungan nutrien sangat berbeza antara landras.

Batasan Kajian

Kajian hanya dijalankan di satu lokasi, jadi kesan persekitaran lain tidak dapat dinilai. Abstrak tidak menyatakan unit saponin dan alkaloid dengan jelas, dan tidak menilai kebolehcernaan protein atau kesan pemprosesan.

Langkah Praktikal

Bagi penyelidik dan petani, pertimbangkan landras yang disyorkan sebagai bahan ujian. Bagi pengguna, rebus kacang bambara sehingga lembut dan gandingkan dengan sumber zink seperti ikan atau telur kerana zinknya rendah.

Ringkasan Angka Penting

• 17 landras; Embu County; RCBD 3 replikasi, 2 musim.
• Protein 21.18–26.00%; lemak 4.56–7.02%; abu 3.17–4.69%.
• K 819.34–1,131.80; Fe 4.07–5.13; Zn 0.06–0.42 mg/100 g.
• Disyorkan: BG-125, BS-148, BS-145 (nutrien); BS-104, MU-137 (fitokimia).

Konteks Pemakanan Am

Secara umum, kekacang ialah antara sumber protein tumbuhan yang paling murah dan mampan. Ia juga membekalkan serat, folat, kalium dan magnesium, serta mempunyai indeks glisemik yang rendah. Panduan pemakanan di banyak negara, termasuk Malaysia, menggalakkan pengambilan kekacang secara kerap sebagai sebahagian daripada pinggan sihat. Cabaran utama kekacang ialah antinutrien dan oligosakarida yang boleh menyebabkan kembung, tetapi kebanyakannya dapat dikurangkan melalui rendaman, perebusan, percambahan atau fermentasi.

Soalan Lazim

Apakah landras? Landras ialah varieti tradisional yang dipelihara petani, biasanya lebih pelbagai secara genetik berbanding varieti komersial. Bolehkah kacang bambara ditanam di Malaysia? Ia pernah dikaji sebagai tanaman alternatif di rantau ini, tetapi prestasi dan kandungan nutrien perlu diuji di bawah keadaan tempatan. Bagaimana cara memakannya? Biasanya direbus, dijadikan tepung atau digunakan dalam bubur.

Panduan Penyediaan Di Rumah

Bagi kebanyakan kekacang kering, langkah asas yang disarankan ialah membasuh biji, merendamnya dalam air bersih selama beberapa jam atau semalaman, dan membuang air rendaman sebelum dimasak. Kemudian, biji direbus atau dimasak dalam periuk tekanan sehingga betul-betul lembut. Langkah ini membantu mengurangkan antinutrien larut air dan oligosakarida yang menyebabkan kembung, serta memendekkan masa memasak. Kekacang yang telah dimasak boleh disimpan dalam peti sejuk untuk beberapa hari atau dibekukan dalam bahagian kecil. Untuk nilai pemakanan yang lebih lengkap, hidangkan kekacang bersama bijirin seperti nasi atau roti, sayur-sayuran berwarna dan sumber vitamin C seperti limau atau tomato yang membantu penyerapan zat besi daripada tumbuhan.

Kesimpulan

Kacang bambara ialah kekacang yang kaya protein dan kalium dengan tanin yang rendah. Perbezaan ketara antara landras di Kenya menunjukkan potensi besar untuk memilih varieti terbaik, sesuatu yang relevan bagi usaha mempelbagaikan tanaman kekacang di Malaysia.

Sumber Rujukan

Muturi, P.W. et al. (2023). Nutritional and Phytochemical Composition of Bambara Groundnut (Vigna subterranea [L.] Verdc) Landraces in Kenya. International Journal of Agronomy, 2023, 1–11. DOI: 10.1155/2023/9881028

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/nutritional-and-phytochemical-composition-of-bambara-232y8k0m

Kata Kunci

kacang bambara, Vigna subterranea, landras, protein, kalium, fitokimia, Kenya