Pengenalan

Nama kajian: Sex differences in the effects of dietary fiber on chronic disease risk: a meta-analysis of prospective cohort studies

Objektif: Mengkaji hubungan antara pengambilan serat dan risiko penyakit kronik secara berasingan bagi lelaki dan wanita melalui meta-analisis kajian kohort prospektif.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak (meta-analisis kajian kohort antarabangsa)

Kebanyakan cadangan pemakanan tentang serat dibuat untuk orang dewasa secara umum, dengan sedikit perbezaan jumlah antara lelaki dan wanita. Namun, adakah manfaat serat terhadap penyakit kronik sama bagi kedua-dua jantina? Menurut abstrak, perbezaan jantina dalam kesan kesihatan serat masih tidak jelas.

Kajian oleh Changxiao Xie dan rakan-rakan yang diterbitkan dalam Epidemiologic Reviews pada 2025 ini menggabungkan 20 kajian kohort dengan lebih 2.4 juta peserta untuk membandingkan hubungan serat dan penyakit kronik antara lelaki dan wanita.

Mengapa Kajian Ini Penting

Lelaki dan wanita berbeza dari segi hormon, corak penyakit, tabiat makan dan sumber makanan utama. Perbezaan ini mungkin mempengaruhi cara serat berkait dengan risiko penyakit. Memahami perbezaan ini boleh membantu menghasilkan cadangan pemakanan yang lebih tepat mengikut jantina.

Kajian ini juga menilai sumber serat yang berbeza, iaitu bijirin dan sayur, secara berasingan bagi lelaki dan wanita.

Kaedah Kajian

Penyelidik mencari kajian kohort dalam PubMed, Web of Science dan Embase sehingga Julai 2025. Sebanyak 20 kajian dengan 2,408,576 peserta dimasukkan, terdiri daripada 1,035,449 lelaki dan 1,392,820 wanita.

Nisbah bahaya (HR) terkumpul dan selang keyakinan 95% dikira secara berasingan bagi lelaki dan wanita.

Dapatan Utama

1. Serat Berkait dengan Risiko Lebih Rendah Bagi Kedua-dua Jantina

Pengambilan serat yang lebih tinggi dikaitkan dengan risiko penyakit kronik yang lebih rendah bagi kedua-dua jantina. HR terkumpul ialah 0.80 (95% CI 0.75–0.84) bagi lelaki dan 0.83 (95% CI 0.76–0.91) bagi wanita.

Ini bermakna risiko penyakit kronik kira-kira 20% lebih rendah bagi lelaki dan 17% lebih rendah bagi wanita dalam kumpulan pengambilan serat yang lebih tinggi.

2. Kanser: Hubungan Signifikan Hanya Bagi Lelaki

Serat dikaitkan dengan penurunan risiko kanser yang signifikan hanya dalam kalangan lelaki (HR 0.81; 95% CI 0.75–0.87). Abstrak tidak melaporkan hubungan yang signifikan bagi kanser dalam kalangan wanita.

Dapatan ini menarik kerana ia berbeza daripada meta-analisis lain yang menunjukkan hubungan serat dengan kanser payudara. Perbezaan ini mungkin disebabkan oleh cara pengelompokan jenis kanser dalam analisis, dan pembaca perlu merujuk kertas penuh untuk perincian.

3. Sumber Serat: Bijirin dan Sayur Bagi Lelaki

Serat bijirin dan serat sayur mengurangkan risiko penyakit kronik dalam kalangan lelaki (HR 0.90 dan 0.86 masing-masing). Sebaliknya, tiada sumber serat tertentu yang menunjukkan manfaat signifikan bagi wanita.

Penulis merumuskan bahawa ambang untuk melihat kesan bermanfaat adalah lebih rendah bagi lelaki berbanding wanita, dan kesan dalam kalangan wanita mungkin lebih mudah dipengaruhi oleh faktor pengeliru.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Di Malaysia, kedua-dua lelaki dan wanita digalakkan mengambil serat yang mencukupi, dan kajian ini mengesahkan manfaat bagi kedua-dua jantina. Bagi lelaki, yang secara amnya mempunyai kadar penyakit jantung yang lebih tinggi pada usia lebih muda, dapatan tentang serat bijirin dan sayur memberikan sasaran praktikal.

Bagi wanita, ketiadaan sumber serat tertentu yang signifikan tidak bermakna serat tidak bermanfaat. Hubungan keseluruhan tetap jelas, dan corak diet kaya serat secara menyeluruh mungkin lebih penting berbanding memberi tumpuan kepada satu sumber sahaja.

Batasan Kajian

Semua kajian yang digabungkan adalah kajian pemerhatian, jadi hubungan sebab-akibat tidak dapat dipastikan. ‘Penyakit kronik’ merangkumi pelbagai penyakit yang digabungkan, jadi kesan bagi setiap penyakit tidak jelas daripada abstrak. Abstrak tidak menyatakan negara asal kajian dan tidak memberikan selang keyakinan bagi HR sumber serat.

Faktor Pengeliru dan Perbezaan Jantina

Faktor pengeliru ialah faktor lain yang berkait dengan pengambilan serat dan juga dengan risiko penyakit, contohnya pendapatan, tahap pendidikan, merokok dan aktiviti fizikal. Jika faktor-faktor ini berbeza corak antara lelaki dan wanita, hubungan serat dan penyakit juga mungkin kelihatan berbeza.

Penulis sendiri mencadangkan bahawa kesan serat dalam kalangan wanita mungkin lebih mudah dipengaruhi oleh faktor pengeliru. Ini satu lagi sebab mengapa kajian lanjut diperlukan sebelum cadangan khusus mengikut jantina dibuat. Penerangan istilah ini ialah maklumat latar umum.

Langkah Praktikal

Bagi lelaki, tumpukan kepada bijirin penuh dan sayur-sayuran setiap hari, contohnya nasi beras perang, oat, roti mil penuh dan sayur campur. Bagi wanita, gabungkan pelbagai sumber serat termasuk buah-buahan, kekacang, bijirin penuh dan sayur.

Contoh mudah bagi satu hari: oat dengan pisang untuk sarapan, nasi beras campuran dengan sayur dan dal untuk makan tengah hari, sebiji jambu batu sebagai snek petang, dan sayur berkuah serta tauhu untuk makan malam. Gabungan sebegini boleh membantu menghampiri sasaran serat harian tanpa perlu bergantung kepada suplemen.

Bagi kedua-dua jantina, pendekatan terbaik ialah meningkatkan jumlah serat secara keseluruhan dan mempelbagaikan sumbernya.

Ringkasan Angka Penting

• 20 kajian kohort; 2,408,576 peserta (1,035,449 lelaki; 1,392,820 wanita); carian sehingga Julai 2025.

• Penyakit kronik: HR 0.80 (lelaki) dan 0.83 (wanita).

• Kanser: HR 0.81 dalam kalangan lelaki sahaja.

• Lelaki: serat bijirin HR 0.90; serat sayur HR 0.86.

• Wanita: tiada sumber serat tertentu yang signifikan.

Kesimpulan

Meta-analisis ini menunjukkan bahawa serat dikaitkan dengan risiko penyakit kronik yang lebih rendah bagi lelaki dan wanita. Namun, hubungan dengan kanser dan sumber serat tertentu lebih jelas dalam kalangan lelaki. Kajian lanjut diperlukan untuk menentukan sama ada cadangan serat khusus mengikut jantina diperlukan.

Sumber Rujukan

Xie, C. et al. (2025). Sex differences in the effects of dietary fiber on chronic disease risk: a meta-analysis of prospective cohort studies. Epidemiologic Reviews. Jilid dan halaman tidak dinyatakan dalam rekod SciSpace. DOI: 10.1093/epirev/mxaf016

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/sex-differences-in-the-effects-of-dietary-fiber-on-chronic-u9tdfw4mqbtd

Kata Kunci

serat pemakanan, perbezaan jantina, penyakit kronik, serat bijirin, serat sayur, meta-analisis kohort