Pengenalan

Nama kajian: Longitudinal changes in haemoglobin levels following supervised weekly iron-folic acid supplementation among adolescent girls: A school-based study in Indonesia

Objektif: Mengkaji perubahan paras hemoglobin selepas pengambilan suplemen zat besi-asid folik mingguan yang diselia di sekolah dalam kalangan remaja perempuan.

Negara kajian: Indonesia

Anemia dalam kalangan remaja perempuan merupakan masalah kesihatan awam di banyak negara Asia Tenggara. Kehilangan darah semasa haid, pertumbuhan pesat dan diet yang kurang zat besi menyebabkan kumpulan ini sangat terdedah. Anemia boleh menjejaskan tumpuan di sekolah, tenaga harian dan kesihatan kehamilan pada masa hadapan.

Kajian oleh Desi Rusmiati bersama empat penyelidik lain, diterbitkan dalam Malaysian Journal of Nutrition pada tahun 2026, menilai program suplemen zat besi-asid folik mingguan yang diselia di sebuah sekolah menengah rendah di Indonesia. Abstrak menyatakan bahawa suplemen mingguan telah dilaksanakan secara meluas, tetapi bukti daripada pelaksanaan yang diselia di sekolah masih terhad.

Mengapa Kajian Ini Penting

Pendekatan mingguan, berbanding harian, dipilih dalam banyak program kerana lebih mudah dilaksanakan dan berpotensi mengurangkan kesan sampingan seperti loya dan sembelit yang sering menyebabkan remaja berhenti mengambil pil. Pengambilan sekali seminggu juga sesuai dijadikan aktiviti rutin di sekolah, contohnya pada hari tertentu selepas perhimpunan. Namun, keberkesanan pendekatan ini bergantung kepada pelaksanaan yang konsisten sepanjang tempoh program. Kajian yang menilai program sebenar di sekolah, seperti kajian ini, memberi maklumat praktikal yang tidak diperoleh daripada ujian klinikal dalam keadaan terkawal.

Program suplemen hanya berkesan jika pil benar-benar diambil. Banyak program menghadapi masalah pematuhan kerana remaja lupa, tidak suka rasa pil atau bimbang kesan sampingan. Penyeliaan di sekolah merupakan satu cara untuk memastikan pil diambil dengan konsisten.

Indonesia mempunyai profil pemakanan dan budaya yang hampir sama dengan Malaysia, menjadikan dapatan ini relevan untuk perbandingan serantau.

Kaedah Kajian

Kajian kuasi-eksperimen dengan pengukuran berulang ini dijalankan dalam kalangan remaja perempuan di sebuah sekolah menengah rendah. Peserta menerima ferus fumarat mingguan (60 mg zat besi dan 400 µg asid folik) selama 12 minggu di bawah penyeliaan sekolah. Kumpulan perbandingan turut dinilai.

Paras hemoglobin diukur pada permulaan dan susulan. Data dianalisis menggunakan General Linear Model Repeated Measures (GLM-RM), dengan analisis kovarians (ANCOVA) tambahan untuk menyelaraskan perbezaan pada permulaan kajian.

Dapatan Utama

1. Hemoglobin Meningkat dalam Kumpulan Intervensi

Seramai 47 peserta melengkapkan kajian. Paras hemoglobin kumpulan intervensi meningkat daripada 10.8 kepada 13.2 g/dL, manakala kumpulan perbandingan hanya menunjukkan perubahan kecil daripada 12.4 kepada 12.9 g/dL.

Analisis GLM-RM menunjukkan kesan masa yang signifikan (p < 0.001) dan interaksi masa-kumpulan yang signifikan (p = 0.001).

2. Perbezaan Tidak Signifikan Selepas Pelarasan Permulaan

Namun, selepas pelarasan perbezaan permulaan menggunakan ANCOVA, perbezaan antara kumpulan tidak lagi signifikan secara statistik (p = 0.296).

Perkara ini penting kerana kumpulan intervensi bermula dengan paras hemoglobin yang jauh lebih rendah (10.8 g/dL) berbanding kumpulan perbandingan (12.4 g/dL). Peningkatan yang besar mungkin sebahagiannya disebabkan oleh perbezaan permulaan ini, kerana mereka yang paling rendah mempunyai ruang peningkatan yang lebih besar.

3. Tafsiran Penyelidik

Penyelidik menyimpulkan bahawa suplemen zat besi-asid folik mingguan yang diselia dikaitkan dengan peningkatan paras hemoglobin dari semasa ke semasa, tetapi mengakui bahawa perbezaan permulaan mungkin mempengaruhi kesan yang diperhatikan. Mereka mencadangkan kajian lanjut dengan reka bentuk yang menyelaraskan keadaan permulaan.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Program sebegini juga boleh digabungkan dengan pendidikan pemakanan, contohnya mengajar remaja tentang sumber zat besi dalam makanan tempatan dan cara meningkatkan penyerapannya. Pendekatan gabungan ini berpotensi memberi manfaat yang lebih berpanjangan berbanding suplemen semata-mata.

Anemia dalam kalangan wanita usia reproduktif dan remaja perempuan juga dilaporkan di Malaysia. Kajian ini menunjukkan potensi program suplemen di sekolah yang diselia guru atau jururawat sekolah, tetapi bukti kesannya masih perlu diperkukuh dengan reka bentuk kajian yang lebih baik.

Penyelidik mencadangkan pengukuhan program sekolah melalui penyeliaan berstruktur dan pemantauan pematuhan. Di Malaysia, kerjasama antara Kementerian Kesihatan dan Kementerian Pendidikan boleh dipertimbangkan untuk program saringan dan pendidikan anemia di sekolah. Sebarang pemberian suplemen hendaklah mengikut garis panduan rasmi dan nasihat profesional kesihatan.

Batasan Kajian

Saiz sampel kecil (47 peserta) dan hanya melibatkan satu sekolah. Reka bentuk kuasi-eksperimen tanpa rawak menyebabkan kumpulan tidak setara pada permulaan. Tempoh 12 minggu agak singkat, dan abstrak tidak menyatakan status anemia peserta pada permulaan secara terperinci atau tahap pematuhan sebenar.

Langkah Praktikal

Remaja perempuan boleh meningkatkan pengambilan makanan kaya zat besi seperti daging, ikan, hati ayam, kekacang dan sayur berdaun hijau, bersama buah kaya vitamin C. Mereka yang mengalami tanda keletihan melampau atau pucat wajar menjalani pemeriksaan hemoglobin di klinik. Suplemen zat besi hanya perlu diambil mengikut nasihat pegawai kesihatan.

Ringkasan Angka Penting

• 47 remaja perempuan; satu sekolah menengah rendah; 12 minggu.

• Dos mingguan: 60 mg zat besi + 400 µg asid folik (ferus fumarat).

• Hemoglobin intervensi: 10.8 → 13.2 g/dL; perbandingan: 12.4 → 12.9 g/dL.

• GLM-RM: kesan masa p < 0.001; interaksi p = 0.001.

• Selepas pelarasan ANCOVA: tidak signifikan (p = 0.296).

Kesimpulan

Suplemen zat besi-asid folik mingguan yang diselia di sekolah dikaitkan dengan peningkatan hemoglobin remaja perempuan di Indonesia, tetapi perbezaan antara kumpulan tidak kekal signifikan selepas pelarasan keadaan permulaan. Kajian dengan reka bentuk yang lebih kukuh diperlukan untuk menganggarkan kesan sebenar.

Sumber Rujukan

Rusmiati, D. et al. (2026). Longitudinal changes in haemoglobin levels following supervised weekly iron-folic acid supplementation among adolescent girls: A school-based study in Indonesia. Malaysian Journal of Nutrition. DOI: 10.31246/mjn-2026-0013

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/longitudinal-changes-in-haemoglobin-levels-following-apsrvviws456

Kata Kunci

anemia, remaja perempuan, zat besi-asid folik mingguan, hemoglobin, program sekolah, Indonesia