Pengenalan

Nama kajian: Long-term secondary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet and a low-fat diet (CORDIOPREV): a randomised controlled trial

Objektif: Membandingkan kesan jangka panjang diet Mediterranean dan diet rendah lemak dalam pencegahan sekunder penyakit kardiovaskular dalam kalangan pesakit yang sudah mempunyai penyakit jantung koronari.

Negara kajian: Sepanyol (Hospital Universiti Reina Sofia, Córdoba)

Kajian bertajuk “Long-term secondary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet and a low-fat diet (CORDIOPREV): a randomised controlled trial” diterbitkan oleh Javier Delgado-Lista dan rakan-rakan dalam jurnal The Lancet pada tahun 2022. Objektifnya ialah membandingkan dua corak pemakanan, iaitu diet Mediterranean dan diet rendah lemak, dari segi keupayaan mencegah kejadian kardiovaskular utama dalam kalangan pesakit yang sudah menghidap penyakit jantung koronari.

Kajian ini dijalankan di satu pusat sahaja, iaitu Hospital Universiti Reina Sofia di Córdoba, Sepanyol. Ia merupakan antara ujian klinikal terkawal rawak terpanjang tentang diet, dengan tempoh susulan selama tujuh tahun. Bagi pembaca di Malaysia, di mana penyakit jantung kekal antara punca utama kematian, persoalan tentang corak makan yang paling sesuai selepas seseorang didiagnosis penyakit jantung amat relevan.

Mengapa Kajian Ini Penting

Sebelum ini, bukti kukuh tentang diet Mediterranean kebanyakannya datang daripada kajian pencegahan primer, iaitu dalam kalangan individu yang belum mendapat penyakit jantung tetapi berisiko tinggi. Pencegahan sekunder pula berbeza: pesakit sudah mengalami kerosakan saluran darah, sudah mengambil ubat, dan risiko kejadian berulang jauh lebih tinggi. Tidak jelas sama ada perubahan diet masih mampu memberi kesan tambahan dalam keadaan ini.

Selama beberapa dekad, nasihat diet bagi pesakit jantung banyak menekankan pengurangan lemak keseluruhan. Diet Mediterranean pula tidak semestinya rendah lemak; ia tinggi lemak tak tepu terutamanya daripada minyak zaitun, kekacang dan ikan. Membandingkan kedua-dua pendekatan secara langsung dalam ujian rawak menjawab soalan praktikal yang sering ditanya oleh pakar dietetik dan pesakit: adakah jenis lemak lebih penting daripada jumlah lemak?

Kaedah Kajian

Pesakit berumur 20 hingga 75 tahun yang mempunyai penyakit jantung koronari yang telah disahkan dibahagikan secara rawak dalam nisbah 1:1 kepada kumpulan diet Mediterranean atau kumpulan diet rendah lemak. Proses rawak dikendalikan oleh Sekolah Kesihatan Awam Andalusia. Pegawai klinikal, penyelidik dan ahli jawatankuasa penilai hasil tidak mengetahui kumpulan setiap pesakit, walaupun pesakit sendiri tahu diet yang mereka ikuti.

Intervensi diet dijalankan oleh satu pasukan pakar dietetik. Hasil utama, yang dianalisis secara niat untuk merawat (intention to treat), ialah gabungan kejadian kardiovaskular utama: infarksi miokardium (serangan jantung), revaskularisasi, strok iskemia, penyakit arteri periferi dan kematian kardiovaskular. Seramai 1,002 pesakit didaftarkan antara 1 Oktober 2009 dan 28 Februari 2012, iaitu 500 dalam kumpulan rendah lemak dan 502 dalam kumpulan Mediterranean. Purata umur ialah 59.5 tahun dan 82.5% peserta ialah lelaki. Kajian ini didaftarkan di ClinicalTrials.gov (NCT00924937).

Dapatan Utama

1. Kejadian Kardiovaskular Lebih Rendah dengan Diet Mediterranean

Sepanjang tempoh susulan, hasil utama berlaku dalam 198 peserta. Daripada jumlah itu, 87 kejadian berlaku dalam kumpulan diet Mediterranean berbanding 111 dalam kumpulan diet rendah lemak. Kadar kasar ialah 28.1 kejadian bagi setiap 1,000 tahun-orang dalam kumpulan Mediterranean berbanding 37.7 dalam kumpulan rendah lemak, dan perbezaan ini signifikan secara statistik (ujian log-rank, p=0.039).

Dalam erti kata mudah, bagi setiap 1,000 pesakit yang diikuti selama setahun, terdapat kira-kira sembilan hingga sepuluh kejadian kardiovaskular utama yang kurang dalam kumpulan Mediterranean.

2. Risiko Berkurang Sekitar 25% hingga 28% Selepas Pelarasan

Penyelidik menggunakan beberapa model statistik yang mengambil kira faktor lain. Nisbah bahaya (hazard ratio) yang diselaraskan berada antara 0.719 (selang keyakinan 95%: 0.541–0.957) dan 0.753 (0.568–0.998), semuanya memihak kepada diet Mediterranean. Ini bermakna risiko kejadian kardiovaskular utama adalah kira-kira 25% hingga 28% lebih rendah dalam kumpulan Mediterranean berbanding kumpulan rendah lemak, bergantung kepada model yang digunakan.

Konsistensi keputusan merentas model yang berbeza memberi keyakinan tambahan bahawa dapatan ini tidak bergantung kepada satu cara analisis sahaja.

3. Kesan Lebih Jelas dalam Kalangan Lelaki

Analisis mengikut jantina menunjukkan bahawa manfaat paling ketara dalam kalangan lelaki. Hasil utama berlaku pada 67 daripada 414 lelaki (16.2%) dalam kumpulan Mediterranean berbanding 94 daripada 413 lelaki (22.8%) dalam kumpulan rendah lemak. Nisbah bahaya yang diselaraskan ialah 0.669 (95% CI: 0.489–0.915; p=0.013).

Bagi 175 peserta wanita, tiada perbezaan ditemui antara kedua-dua kumpulan. Penyelidik tidak menyimpulkan bahawa diet ini tidak berkesan untuk wanita; bilangan wanita yang kecil menyukarkan sebarang perbezaan dikesan secara statistik.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Penyakit jantung koronari merupakan beban kesihatan yang besar di Malaysia. Dapatan CORDIOPREV menyokong idea bahawa kualiti lemak dalam diet, bukan sekadar jumlahnya, mungkin penting bagi pesakit yang sudah mempunyai penyakit jantung. Prinsip diet Mediterranean, iaitu banyak sayur, buah, kekacang, bijirin penuh, ikan dan lemak tak tepu, boleh disesuaikan dengan bahan tempatan seperti ikan kembung, sayur ulam, kacang dal dan tempe.

Bagi program kesihatan awam dan klinik jantung, kajian ini menunjukkan nilai sokongan pakar dietetik yang berterusan, kerana intervensi dalam kajian ini disampaikan oleh satu pasukan dietetik dalam jangka panjang. Pesakit jantung tidak sepatutnya menukar diet atau ubat tanpa berbincang dengan doktor atau pakar dietetik mereka.

Batasan Kajian

Kajian ini dijalankan di satu hospital di Sepanyol, dan majoriti peserta ialah lelaki. Peserta mengetahui diet yang mereka ikuti, jadi kesan tingkah laku lain tidak dapat ditolak sepenuhnya. Abstrak juga menyatakan bahawa sebahagian dana datang daripada yayasan berkaitan minyak zaitun, selain kerajaan Sepanyol dan Kesatuan Eropah; pembaca wajar mengambil maklum perkara ini. Angka dalam artikel ini diambil daripada abstrak sahaja.

Langkah Praktikal

Gantikan sebahagian lemak tepu (seperti santan pekat dan lemak daging) dengan lemak tak tepu daripada minyak sayuran, kekacang dan ikan. Perbanyakkan sayur, buah dan kekacang dalam setiap hidangan. Pilih ikan sekurang-kurangnya dua kali seminggu. Bagi pesakit jantung, bincang pelan pemakanan dengan pakar dietetik supaya ia sesuai dengan ubat dan keadaan kesihatan masing-masing.

Ringkasan Angka Penting

• 1,002 pesakit jantung koronari; susulan 7 tahun; 82.5% lelaki.

• Kejadian utama: 87 (Mediterranean) berbanding 111 (rendah lemak).

• Kadar: 28.1 berbanding 37.7 bagi setiap 1,000 tahun-orang (p=0.039).

• Nisbah bahaya diselaraskan: 0.719–0.753.

• Lelaki: 16.2% berbanding 22.8% (HR 0.669); tiada perbezaan dalam 175 wanita.

Kesimpulan

Kajian CORDIOPREV mendapati bahawa dalam pencegahan sekunder, diet Mediterranean lebih berkesan daripada diet rendah lemak dalam mengurangkan kejadian kardiovaskular utama, dengan kesan paling jelas dalam kalangan lelaki. Penyelidik menyatakan bahawa keputusan ini relevan kepada amalan klinikal dan menyokong penggunaan diet Mediterranean bagi pesakit jantung.

Sumber Rujukan

Delgado-Lista, J. et al. (2022). Long-term secondary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet and a low-fat diet (CORDIOPREV): a randomised controlled trial. The Lancet, 399, 1876–1885. DOI: 10.1016/S0140-6736(22)00122-2

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/long-term-secondary-prevention-of-cardiovascular-disease-10auuixj

Kata Kunci

diet Mediterranean, diet rendah lemak, pencegahan sekunder, penyakit jantung koronari, CORDIOPREV, ujian klinikal rawak