Pengenalan

Nama kajian: White rice, brown rice and the risk of type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis

Objektif: Menghimpun dan menilai bukti daripada kajian kohort prospektif dan ujian klinikal terkawal rawak (RCT) tentang hubungan pengambilan nasi putih dan beras perang dengan risiko diabetes jenis 2, bagi membantu penyediaan panduan pemakanan.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak (kajian ini ialah sorotan sistematik yang menghimpunkan kajian dari pelbagai negara)

Kajian bertajuk “White rice, brown rice and the risk of type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis” diterbitkan oleh Jiayue Yu dan 14 rakan penyelidik dalam jurnal BMJ Open pada tahun 2022. Objektif kajian ialah menghimpun bukti tentang kaitan antara pengambilan nasi putih dan beras perang dengan risiko diabetes jenis 2. Para penyelidik juga menilai ujian klinikal yang menggantikan nasi putih dengan beras perang untuk melihat kesannya terhadap faktor risiko kardiometabolik.

Abstrak kajian tidak menyatakan negara tempat sorotan ini dijalankan kerana ia menggabungkan data daripada kajian di pelbagai negara. Bagi Malaysia, soalan ini sangat dekat dengan kehidupan seharian. Nasi ialah makanan ruji yang dimakan dua hingga tiga kali sehari oleh kebanyakan rakyat, manakala kadar diabetes negara antara yang tertinggi di rantau Asia.

Mengapa Kajian Ini Penting

Sebelum kajian ini, beberapa kajian kohort telah mengaitkan pengambilan nasi putih yang tinggi dengan risiko diabetes yang lebih tinggi, tetapi dapatan tentang beras perang masih bercanggah. Ada kajian yang menunjukkan manfaat, ada yang tidak. Ketidakpastian ini menyukarkan pihak berkuasa kesihatan untuk memberi nasihat yang jelas kepada orang ramai.

Sorotan sistematik dan meta-analisis menggabungkan data daripada banyak kajian sekali gus, menjadikan anggaran risiko lebih stabil berbanding satu kajian tunggal. Kajian ini juga menilai kekuatan bukti menggunakan alat NutriGrade, jadi pembaca dapat mengetahui sejauh mana dapatan boleh dipercayai, bukan sekadar sama ada wujud kaitan.

Kaedah Kajian

Penyelidik mencari kajian dalam pangkalan data PubMed, EMBASE dan Cochrane sehingga November 2021. Mereka memasukkan dua jenis kajian. Jenis pertama ialah kajian kohort prospektif yang mengikuti peserta sekurang-kurangnya setahun untuk melihat siapa yang kemudiannya menghidap diabetes jenis 2. Jenis kedua ialah RCT yang membandingkan beras perang dengan nasi putih selama sekurang-kurangnya dua minggu dan mengukur faktor risiko kardiometabolik.

Data diekstrak oleh seorang penyemak utama dan disemak oleh dua penyemak tambahan. Analisis menggunakan model kesan rawak (random-effects). Risiko bias kajian kohort dinilai dengan Skala Newcastle-Ottawa, manakala RCT dinilai dengan alat Risiko Bias Cochrane. Kajian ini didaftarkan dalam PROSPERO (CRD42020158466).

Dapatan Utama

1. Skop Bukti yang Dihimpunkan

Sebanyak 19 artikel dimasukkan. Daripadanya, lapan ialah kajian kohort yang memberikan 18 anggaran risiko. Bagi nasi putih, terdapat 15 anggaran melibatkan 25,956 kes diabetes daripada 577,426 peserta. Bagi beras perang, terdapat tiga anggaran melibatkan 10,507 kes daripada 197,228 peserta. Selain itu, terdapat 11 RCT dengan jumlah 1,034 peserta.

Jumlah peserta yang besar ini memberi kekuatan statistik yang tinggi kepada analisis nasi putih. Namun, bilangan anggaran bagi beras perang jauh lebih kecil, iaitu tiga sahaja, jadi dapatan bagi beras perang bergantung kepada bilangan kajian yang terhad.

2. Nasi Putih Dikaitkan dengan Risiko Lebih Tinggi

Dalam kajian kohort, pengambilan nasi putih yang paling tinggi dikaitkan dengan risiko diabetes jenis 2 yang lebih tinggi berbanding pengambilan paling rendah. Nisbah risiko terkumpul ialah 1.16 (selang keyakinan 95%: 1.02 hingga 1.32), iaitu kira-kira 16% lebih tinggi.

Analisis dos-respons menunjukkan corak yang menarik. Kaitan ini jelas apabila pengambilan melebihi kira-kira 300 gram sehari. Di atas paras itu, setiap hidangan tambahan sebanyak 158 gram sehari dikaitkan dengan risiko 13% lebih tinggi (11% hingga 15%). Ini bermakna kuantiti memainkan peranan penting, bukan sekadar sama ada seseorang makan nasi putih atau tidak.

3. Beras Perang Dikaitkan dengan Risiko Lebih Rendah

Sebaliknya, pengambilan beras perang yang paling tinggi dikaitkan dengan risiko diabetes yang lebih rendah. Nisbah risiko terkumpul ialah 0.89 (0.81 hingga 0.97), iaitu kira-kira 11% lebih rendah. Setiap hidangan beras perang sebanyak 50 gram sehari dikaitkan dengan risiko 13% lebih rendah (6% hingga 20%).

Kajian kohort yang dimasukkan dinilai sebagai berkualiti baik atau sederhana. Ini menambah keyakinan terhadap dapatan, walaupun kajian pemerhatian tidak boleh membuktikan sebab dan akibat secara langsung.

4. Keputusan Ujian Penggantian Kurang Konsisten

Dalam RCT, satu-satunya perbezaan yang signifikan ialah peningkatan kolesterol HDL (kolesterol ‘baik’) sebanyak 0.06 mmol/L (0.00 hingga 0.11 mmol/L) dalam kumpulan beras perang berbanding nasi putih. Tiada perbezaan signifikan lain dalam faktor risiko yang diukur.

Majoriti RCT dinilai mempunyai ‘sedikit kebimbangan’ dari segi risiko bias. Kekuatan keseluruhan bukti dinilai sederhana bagi kajian kohort, dan sederhana hingga rendah bagi RCT. Penulis menyimpulkan bahawa dapatan ujian penggantian terhadap faktor risiko kardiometabolik tidak konsisten.

Implikasi Kepada Pengguna dan Kesihatan Awam di Malaysia

Ambang kira-kira 300 gram sehari patut diberi perhatian. Bagi ramai orang Malaysia yang makan nasi pada waktu sarapan, makan tengah hari dan makan malam, jumlah ini mudah dicapai atau dilampaui. Kajian ini tidak menyatakan jumlah yang ‘selamat’, tetapi ia menunjukkan bahawa risiko meningkat apabila pengambilan sudah tinggi.

Bagi pengguna, langkah kecil seperti mencampurkan beras perang dengan beras putih secara beransur-ansur, atau mengurangkan saiz pinggan nasi, adalah selaras dengan arah dapatan ini. Bagi industri beras tempatan, permintaan terhadap beras perang dan beras separa kisar berpotensi meningkat jika kesedaran pengguna bertambah. Ini boleh menjadi peluang bagi pengilang dan peruncit.

Batasan Kajian

Hanya tiga anggaran tersedia bagi beras perang, jadi dapatan ini mungkin berubah apabila lebih banyak kajian diterbitkan. Kajian kohort juga bergantung kepada laporan diet peserta sendiri, yang terdedah kepada kesilapan ingatan.

Orang yang memilih beras perang mungkin juga mempunyai gaya hidup lebih sihat secara keseluruhan, dan faktor ini tidak semestinya dapat dikawal sepenuhnya. RCT pula singkat, kecil dan kebanyakannya mempunyai kebimbangan bias. Angka dalam artikel ini diambil daripada abstrak sahaja.

Langkah Praktikal

Pertama, sedar akan jumlah nasi yang dimakan dalam sehari, bukan hanya dalam satu hidangan. Kedua, cuba gantikan sebahagian nasi putih dengan beras perang, contohnya nisbah satu bahagian beras perang kepada tiga bahagian beras putih, kemudian tingkatkan secara beransur-ansur.

Ketiga, seimbangkan pinggan dengan lebih banyak sayur dan sumber protein supaya nasi tidak menjadi komponen terbesar. Individu yang sudah menghidap diabetes atau sedang mengambil ubat perlu berbincang dengan doktor atau pakar diet sebelum membuat perubahan besar pada diet.

Ringkasan Angka Penting

• 19 artikel: 8 kajian kohort dan 11 RCT (1,034 peserta).

• Nasi putih: 15 anggaran, 25,956 kes, 577,426 peserta.

• Nasi putih tertinggi vs terendah: RR 1.16 (1.02–1.32).

• Melebihi ~300 g/hari: setiap 158 g/hari tambahan, risiko +13%.

• Beras perang tertinggi vs terendah: RR 0.89 (0.81–0.97); setiap 50 g/hari, risiko −13%.

• RCT: HDL +0.06 mmol/L dengan beras perang; tiada perbezaan signifikan lain.

Kesimpulan

Meta-analisis ini mendapati bahawa pengambilan nasi putih yang tinggi dikaitkan dengan risiko diabetes jenis 2 yang lebih tinggi, terutamanya melebihi kira-kira 300 gram sehari, manakala beras perang dikaitkan dengan risiko yang lebih rendah. Walaupun bukti daripada ujian penggantian belum konsisten, dapatan ini relevan bagi masyarakat yang menjadikan nasi sebagai makanan ruji, dan menyokong usaha mempelbagaikan jenis beras serta mengawal saiz hidangan.

Sumber Rujukan

Yu, J. et al. (2022). White rice, brown rice and the risk of type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open, 12(9), e065426. DOI: 10.1136/bmjopen-2022-065426

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/white-rice-brown-rice-and-the-risk-of-type-2-diabetes-a-63999f6i

Kata Kunci

nasi putih, beras perang, diabetes jenis 2, meta-analisis, makanan ruji, dos-respons