Pengenalan

Nama kajian: Livers of terrestrial production animals as a source of long-chain polyunsaturated fatty acids for humans: An alternative to fish?

Objektif: Menganggarkan sumbangan produk hati haiwan ternakan darat kepada bekalan asid lemak politaktepu rantai panjang omega-3 (EPA dan DHA) dalam pemakanan manusia sebagai alternatif kepada ikan.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak

Kajian bertajuk “Livers of terrestrial production animals as a source of long-chain polyunsaturated fatty acids for humans: An alternative to fish?” oleh Michail I. Gladyshev dan rakan (2015) diterbitkan dalam European Journal of Lipid Science and Technology. Kajian ini bertolak daripada hakikat bahawa sumber utama EPA dan DHA, iaitu tangkapan ikan liar, adalah terhad.

Objektif kajian ialah menganggarkan sumbangan hati haiwan ternakan darat, iaitu lembu, babi dan ayam, kepada bekalan EPA dan DHA manusia sebagai alternatif kepada ikan. Kajian ini melibatkan hati babi sebagai salah satu sampel; artikel ini melaporkannya sebagai data kajian sahaja. Abstrak tidak menyatakan negara tempat kajian dijalankan.

Mengapa Kajian Ini Penting

EPA (asid eikosapentaenoik) dan DHA (asid dokosaheksaenoik) ialah asid lemak omega-3 rantai panjang yang dianggap sebahagian penting daripada diet manusia. Penyelidik menjelaskan bahawa haiwan ternakan darat boleh mensintesis sebatian ini daripada asid alfa-linolenik yang berasal daripada tumbuhan, dan proses sintesis berlaku terutamanya di dalam hati.

Jika hati haiwan ternakan mengandungi EPA dan DHA dalam jumlah yang bermakna, ia boleh menjadi sumber tambahan omega-3 bagi masyarakat yang kurang makan ikan. Persoalan ini relevan kerana tekanan terhadap stok ikan dunia semakin meningkat.

Kaedah Kajian

Penyelidik mengukur kandungan EPA dan DHA dalam hati mentah dan hati yang dimasak daripada lembu, babi dan ayam. Kesan rawatan masakan terhadap kandungan asid lemak ini turut dinilai.

Selain analisis makmal, penyelidik membuat pengiraan anggaran pengeluaran global EPA dan DHA dalam hati haiwan-haiwan ini, kemudian membandingkannya dengan bekalan EPA dan DHA daripada tangkapan ikan liar dunia.

Dapatan Utama

1. Kandungan Omega-3 Hati Mentah Setanding Sesetengah Ikan

Purata kandungan asid lemak politaktepu rantai panjang dalam hati mentah ayam, babi dan lembu didapati setanding dengan kandungan dalam sesetengah ikan. Dapatan ini menunjukkan hati haiwan darat bukan sumber omega-3 yang boleh diabaikan.

Abstrak tidak menyatakan nilai angka kandungan EPA dan DHA bagi setiap jenis hati, atau jenis ikan yang dijadikan perbandingan.

2. Memasak Tidak Mengurangkan EPA dan DHA

Rawatan masakan ke atas hati tidak menyebabkan penurunan kandungan EPA dan DHA. Ini dapatan penting kerana hati sentiasa dimakan dalam keadaan dimasak, dan sesetengah asid lemak politaktepu dikenali sebagai mudah teroksida apabila dipanaskan.

Penyelidik mendapati hati lembu dan babi yang dimasak merupakan sumber omega-3 rantai panjang yang bernilai. Sebaliknya, hati ayam yang dimasak mempunyai nisbah n-6/n-3 yang terlalu tinggi, menjadikan nilai pemakanannya dari segi omega-3 rantai panjang lebih rendah.

3. Sumber Tambahan, Bukan Pengganti Ikan

Pengeluaran global EPA dan DHA dalam hati haiwan dianggarkan kira-kira 4 juta kg setahun. Sebagai perbandingan, bekalan EPA dan DHA global melalui tangkapan ikan liar diketahui sekitar 180 juta kg setahun.

Berdasarkan perbezaan besar ini, penyelidik merumuskan bahawa hati haiwan ternakan ialah sumber tambahan omega-3 bagi pemakanan manusia, bukannya alternatif kepada ikan.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Bagi pengguna Malaysia, hati lembu yang dimasak boleh dilihat sebagai sumbangan kecil tambahan kepada pengambilan omega-3, di samping nutrien lain yang terkandung dalam hati. Namun, ikan kekal sebagai sumber utama EPA dan DHA, dan Malaysia mempunyai akses mudah kepada ikan seperti kembung, sardin dan tenggiri. Bagi hati ayam yang popular dalam masakan tempatan, dapatan menunjukkan nisbah n-6/n-3 yang tinggi selepas dimasak.

Bagi industri, dapatan bahawa sintesis omega-3 berlaku dalam hati daripada asid alfa-linolenik tumbuhan memberi petunjuk bahawa pemakanan ternakan boleh mempengaruhi profil asid lemak organ. Bagi pengguna Muslim, data hati babi tidak relevan untuk tujuan makanan.

Batasan Kajian

Abstrak tidak menyatakan saiz sampel, asal usul haiwan, sistem pemakanan ternakan atau kaedah memasak yang digunakan. Anggaran pengeluaran global merupakan pengiraan teori, bukan pengukuran pengambilan sebenar. Kajian ini juga tidak menilai kesan kesihatan pengambilan hati, dan tidak membincangkan kandungan kolesterol atau vitamin A yang tinggi dalam hati.

Selain itu, profil asid lemak hati sangat bergantung kepada makanan yang diberi kepada haiwan. Hati daripada lembu yang meragut rumput mungkin berbeza daripada hati lembu yang diberi makanan bijirin atau sisa kelapa sawit seperti yang lazim di Malaysia. Oleh itu, angka anggaran global dan perbandingan dengan ikan dalam kajian ini tidak boleh dipindahkan secara langsung kepada produk tempatan tanpa analisis lanjut.

Langkah Praktikal

Teruskan menjadikan ikan sebagai sumber utama omega-3 dalam diet. Hati lembu boleh dimasukkan sekali-sekala sebagai sebahagian daripada kepelbagaian makanan, dengan jumlah yang sederhana. Wanita hamil dan individu dengan keadaan kesihatan tertentu wajar mendapatkan nasihat profesional kesihatan tentang pengambilan hati kerana kandungan vitamin A dan kolesterolnya.

Ringkasan Angka Penting

• Hati dikaji: lembu, babi dan ayam (mentah dan dimasak).
• Memasak tidak mengurangkan kandungan EPA dan DHA.
• Anggaran EPA + DHA global dalam hati haiwan: ~4 juta kg/tahun.
• Bekalan EPA + DHA global daripada tangkapan ikan liar: ~180 juta kg/tahun.
• Hati ayam dimasak: nisbah n-6/n-3 terlalu tinggi.

Kesimpulan

Kajian Gladyshev dan rakan menunjukkan bahawa hati haiwan ternakan darat mengandungi EPA dan DHA pada tahap yang setanding dengan sesetengah ikan, dan kandungan ini kekal selepas dimasak. Hati lembu yang dimasak dinilai sebagai sumber omega-3 rantai panjang yang bernilai, tetapi hati ayam kurang menonjol kerana nisbah n-6/n-3 yang tinggi. Secara keseluruhan, hati ialah sumber tambahan, bukan pengganti ikan.

Sumber Rujukan

Gladyshev, M. I. et al. (2015). Livers of terrestrial production animals as a source of long-chain polyunsaturated fatty acids for humans: An alternative to fish? European Journal of Lipid Science and Technology, 117(9), 1417–1421. DOI: 10.1002/EJLT.201400449

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/livers-of-terrestrial-production-animals-as-a-source-of-long-1iizz99amy

Kata Kunci

hati, EPA, DHA, omega-3, nisbah n-6/n-3, hati lembu, hati ayam