Pengenalan

Nama kajian: Nutritional Value and Heavy Metal Content of Crab Meat and Its Byproduct White Mud Crab Scylla paramamosain

Objektif: Membandingkan komponen bermanfaat dalam isi dan hasil sampingan ketam bakau Scylla paramamosain serta menyiasat keselamatan makanan daripada pencemaran logam berat.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak.

Ketam bakau atau ketam nipah merupakan komoditi perikanan bernilai ekonomi tinggi di Asia Tenggara, termasuk Malaysia. Ia kaya dengan nutrien seperti asid amino perlu, vitamin, mineral dan asid lemak. Namun, kepekatan logam berat yang tinggi di habitat semula jadi ketam boleh terkumpul dalam badannya dan membahayakan kesihatan jika dimakan.

Kajian oleh Ardiansyah dan rakan-rakan yang diterbitkan dalam Jurnal Ilmu dan Teknologi Kelautan Tropis pada tahun 2023 bertajuk ‘Nutritional Value and Heavy Metal Content of Crab Meat and Its Byproduct White Mud Crab Scylla paramamosain’. Objektifnya ialah membandingkan nutrien dalam isi dan hasil sampingan ketam, serta menilai keselamatannya daripada logam berat. Abstrak tidak menyatakan negara kajian.

Mengapa Kajian Ini Penting

Menurut penyelidik, maklumat tentang kandungan nutrien dan logam berat dalam isi serta hasil sampingan ketam bakau masih terhad. Hasil sampingan seperti bahagian badan yang biasanya dibuang semasa pemprosesan isi ketam berpotensi dijadikan bahan makanan atau suplemen.

Menilai nutrien dan logam berat serentak memberi gambaran yang lebih lengkap tentang manfaat dan risiko, yang penting bagi pengguna dan industri pemprosesan ketam.

Kaedah Kajian

Analisis proksimat serta vitamin A, D dan E dijalankan menggunakan HPLC. Vitamin B1, B2, C dan profil asid amino ditentukan menggunakan UPLC, manakala vitamin B12 ditentukan menggunakan LC-MS. Mineral dan logam berat ditentukan menggunakan kaedah piawai AOAC, dan asid lemak dianalisis menggunakan kromatografi gas.

Dapatan Utama

1. Protein merupakan komponen utama

Protein merupakan kandungan utama dalam kedua-dua bentuk sampel, iaitu 10.24% dalam isi ketam dan 12.47% dalam hasil sampingan. Hasil sampingan ternyata mengandungi protein yang lebih tinggi daripada isi, menunjukkan potensinya sebagai sumber protein yang tidak wajar dibuang.

2. Vitamin B2, B12 dan E dikesan

Vitamin B2, B12 dan E dikesan dalam sampel. Vitamin B12 khususnya hampir tidak terdapat dalam makanan tumbuhan, jadi makanan laut seperti ketam boleh menjadi sumber penting vitamin ini.

3. Asid glutamik ialah asid amino paling banyak

Asid L-glutamik ialah asid amino paling banyak dalam komposisi, iaitu 11,037.79 mg/kg dalam isi ketam dan 15,993.22 mg/kg dalam hasil sampingan. Asid glutamik bertanggungjawab terhadap rasa umami atau ‘manis’ yang khas pada isi ketam.

4. Mengandungi omega-3, omega-6 dan omega-9

Asid lemak omega-3, omega-6 dan omega-9 turut dikesan dalam spesies ini. Abstrak tidak memberikan nilai angka, tetapi kehadirannya menunjukkan isi ketam menyumbang kepada pelbagai jenis asid lemak tak tepu.

5. Logam berat tidak dikesan

Logam berat yang diperiksa dalam kajian ini tidak dikesan. Penyelidik merumuskan bahawa Scylla paramamosain merupakan sumber makanan yang bermanfaat dan selamat untuk dimakan.

Konteks Pemakanan Am

Sebagai konteks am, vitamin B12 hampir hanya terdapat dalam makanan haiwan, dan makanan laut seperti ketam, kerang dan ikan ialah antara sumber terbaik. Vitamin B12 penting untuk pembentukan sel darah merah dan fungsi saraf. Ketam juga membekalkan zink dan kuprum, manakala kandungan lemaknya secara umumnya rendah.

Soalan Lazim

Apakah yang dimaksudkan dengan hasil sampingan ketam? Abstrak tidak menghuraikan secara terperinci, tetapi ia merujuk kepada bahagian selain isi utama yang biasanya diasingkan semasa pemprosesan. Adakah semua ketam bakau bebas logam berat? Tidak semestinya; keputusan ini hanya bagi sampel kajian, dan ketam dari kawasan tercemar boleh mengandungi logam berat.

Perbincangan

Dapatan bahawa hasil sampingan mempunyai protein dan asid glutamik yang lebih tinggi daripada isi ketam menyokong konsep ekonomi kitaran dalam industri makanan laut. Bahagian yang sebelum ini dibuang boleh ditukar menjadi produk bernilai, sekali gus menambah pendapatan pengusaha dan mengurangkan sisa. Pendekatan ini juga selari dengan usaha mengurangkan pembaziran makanan dalam rantaian bekalan perikanan.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Scylla paramamosain ialah antara spesies ketam bakau yang terdapat di perairan Asia Tenggara. Bagi pengguna Malaysia, dapatan ini menyokong ketam bakau sebagai sumber protein, vitamin B12 dan asid lemak tak tepu.

Bagi industri pemprosesan isi ketam, hasil sampingan yang lebih tinggi protein berpotensi dimanfaatkan sebagai bahan perisa, serbuk protein atau bahan makanan ternakan, sekali gus mengurangkan sisa.

Batasan Kajian

Abstrak tidak menyatakan lokasi tangkapan, jenis hasil sampingan yang tepat, nilai vitamin atau mineral dalam angka, atau logam berat yang diuji. Keputusan ‘tidak dikesan’ bergantung kepada had pengesanan kaedah dan hanya terpakai kepada sampel kajian.

Langkah Praktikal

Pilih ketam bakau yang masih hidup dan aktif, dan beli dari sumber yang dipercayai. Masak dengan cara kukus atau rebus untuk mengekalkan vitamin. Pengusaha pemprosesan boleh meneroka penggunaan hasil sampingan ketam sebagai bahan nilai tambah.

Ringkasan Angka Penting

• Protein: 10.24% (isi) dan 12.47% (hasil sampingan).
• Asid L-glutamik: 11,037.79 mg/kg (isi) dan 15,993.22 mg/kg (hasil sampingan).
• Vitamin dikesan: B2, B12 dan E.
• Asid lemak dikesan: omega-3, omega-6 dan omega-9.
• Logam berat yang diuji: tidak dikesan.

Kesimpulan

Isi dan hasil sampingan ketam bakau putih (Scylla paramamosain) mengandungi protein (10.24% dan 12.47%), vitamin B2, B12 dan E, asid glutamik yang tinggi serta asid lemak omega, tanpa logam berat yang dikesan, menjadikannya makanan yang berkhasiat dan selamat.

Sumber Rujukan

Ardiansyah, A. et al. (2023). Nutritional Value and Heavy Metal Content of Crab Meat and Its Byproduct White Mud Crab Scylla paramamosain. Jurnal Ilmu dan Teknologi Kelautan Tropis, 15(1), 1–12. DOI: 10.29244/jitkt.v15i1.40215

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/nutritional-value-and-heavy-metal-content-of-crab-meat-and-2yx7xio7

Kata Kunci

ketam bakau, Scylla paramamosain, vitamin B12, asid glutamik, logam berat, hasil sampingan