Pengenalan

Nama kajian: Evaluation of the biochemical profile and biological activity of budu (a local fermented fish product) extracts on HepG2 hepatoblastoma cells

Objektif: Menentukan profil biokimia budu (makronutrien, bahan tambahan makanan dan logam berat) serta menilai aktiviti biologinya dari segi kesan sitotoksik dan kapasiti antioksidan.

Negara kajian: Malaysia (sampel dari Bachok dan Tumpat, Kelantan).

Budu ialah perencah ikan fermentasi yang digunakan hampir setiap hari dalam masakan masyarakat Kelantan dan Terengganu. Ia dibuat daripada ikan bilis yang diperam bersama garam selama berbulan-bulan sehingga terhasil cecair pekat yang kaya rasa. Oleh kerana penggunaannya meluas, persoalan tentang kandungan nutrien dan keselamatannya menjadi penting.

Kajian oleh Ahmad Rohi Ghazali dan rakan-rakan ini merupakan sebahagian daripada penilaian keselamatan bahan yang digunakan dalam hidangan harian. Mereka menganalisis budu dari dua daerah di Kelantan, iaitu Bachok dan Tumpat, dari segi makronutrien, bahan tambahan, logam berat dan aktiviti biologi di makmal.

Mengapa Kajian Ini Penting

Budu banyak dihasilkan oleh pengusaha kecil dengan resipi turun-temurun. Tanpa data analisis, pengguna tidak mengetahui sama ada produk mengandungi bahan tambahan, pewarna atau bahan cemar seperti logam berat.

Kajian ini menggabungkan analisis nutrien dengan penilaian keselamatan, memberi gambaran yang lebih lengkap tentang produk tradisional yang kerap dimakan.

Kaedah Kajian

Sampel budu dari Bachok dan Tumpat, Kelantan dianalisis secara proksimat untuk makronutrien. Bahan tambahan makanan (pewarna dan pengawet) dan logam berat (merkuri dan plumbum) turut diuji. Aktiviti biologi dinilai menggunakan ekstrak akueus budu: kesan sitotoksik diuji pada sel HepG2 melalui ujian MTT pada kepekatan 60, 500 dan 2000 µg/ml, manakala kapasiti antioksidan diuji melalui ujian FRAP.

Dapatan Utama

1. Kedua-dua sampel tinggi lembapan

Analisis proksimat menunjukkan budu dari Bachok dan Tumpat mempunyai kandungan lembapan yang tinggi. Ini selari dengan bentuk budu sebagai sos cecair pekat. Angka makronutrien yang tepat tidak dinyatakan dalam abstrak.

2. Pewarna dan pengawet dikesan

Bahan tambahan yang dikesan ialah pewarna Sunset Yellow FCF dan pengawet asid benzoik. Ini menunjukkan sesetengah pengeluar menambah pewarna untuk mendapatkan warna yang lebih menarik dan pengawet untuk memanjangkan hayat simpanan.

3. Merkuri dan plumbum tidak dikesan

Logam berat merkuri dan plumbum tidak dikesan dalam kedua-dua sampel. Semua parameter dalam profil biokimia didapati mematuhi peraturan Akta Makanan 1983 Malaysia.

4. Tiada kesan sitotoksik pada sel hati di makmal

Ekstrak akueus kedua-dua sampel tidak menunjukkan kesan sitotoksik yang signifikan pada sel HepG2 pada kepekatan rendah (60 µg/ml), sederhana (500 µg/ml) atau tinggi (2000 µg/ml). Ini ialah ujian sel di makmal, bukan ujian pada manusia.

5. Kapasiti antioksidan lemah

Kapasiti antioksidan yang lemah dikesan dalam ekstrak akueus melalui ujian FRAP. Namun, kapasiti ini tidak signifikan apabila diuji bersama sel HepG2. Penyelidik merumuskan bahawa budu tidak sitotoksik kepada sel HepG2 dan mempunyai kapasiti antioksidan yang lemah.

Konteks Pemakanan Am

Sunset Yellow FCF dan asid benzoik ialah bahan tambahan yang dibenarkan dalam had tertentu di bawah peraturan makanan. Kehadirannya bukan bermakna produk tidak selamat, tetapi pengguna berhak mengetahuinya melalui label. Kandungan garam budu yang tinggi kekal sebagai perkara utama yang perlu diberi perhatian dari sudut pemakanan.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Dapatan ini memberi sedikit jaminan kepada pengguna bahawa budu yang diuji bebas daripada merkuri dan plumbum serta mematuhi Akta Makanan 1983. Bagi pengusaha, kajian ini menunjukkan kepentingan pelabelan bahan tambahan secara jelas. Pengeluar yang menghasilkan budu tanpa pewarna boleh menjadikannya nilai jualan.

Batasan Kajian

Hanya dua sampel dari dua daerah dianalisis, dan abstrak tidak memberi angka makronutrien, kepekatan bahan tambahan atau kandungan garam. Ujian sitotoksik dibuat pada sel di makmal sahaja dan tidak boleh diterjemahkan terus kepada kesan pada manusia.

Langkah Praktikal

Baca label budu untuk mengetahui sama ada produk mengandungi pewarna atau pengawet. Pilih jenama yang mempunyai nombor pendaftaran dan maklumat pengeluar yang jelas, dan gunakan budu secara sederhana kerana kandungan garamnya tinggi.

Ringkasan Angka Penting

• Sampel: budu dari Bachok dan Tumpat, Kelantan.
• Bahan tambahan dikesan: Sunset Yellow FCF dan asid benzoik.
• Merkuri dan plumbum: tidak dikesan.
• Ujian MTT: tiada kesan sitotoksik signifikan pada 60, 500 dan 2000 µg/ml.

Soalan Lazim

Adakah budu selamat dimakan setiap hari? Budu ialah produk tradisional yang telah lama dimakan oleh masyarakat Pantai Timur. Namun, kandungan garamnya tinggi, jadi pengambilan harian perlu sederhana, terutamanya bagi individu yang mempunyai tekanan darah tinggi atau penyakit buah pinggang.

Bagaimana memilih budu yang berkualiti? Pilih produk yang mempunyai label lengkap, nombor kelompok, tarikh luput dan maklumat pengeluar. Produk daripada pengusaha yang mempunyai pensijilan keselamatan makanan seperti MeSTI biasanya lebih terjamin dari segi kebersihan proses.

Adakah sel HepG2 mewakili kesan sebenar dalam badan manusia? Tidak sepenuhnya. Ujian sel hanya memberi petunjuk awal tentang potensi aktiviti biologi. Kesan sebenar memerlukan kajian haiwan dan manusia yang mengambil kira penghadaman, penyerapan dan dos sebenar yang dimakan.

Bolehkah budu dijadikan sumber protein? Budu mengandungi protein dan asid amino daripada ikan bilis, tetapi kerana ia dimakan dalam jumlah kecil sebagai perisa, sumbangannya kepada keperluan protein harian adalah terhad.

Kesimpulan

Budu dari Bachok dan Tumpat tinggi lembapan, mengandungi pewarna dan pengawet yang dibenarkan, bebas merkuri dan plumbum, mematuhi Akta Makanan 1983, tidak sitotoksik kepada sel HepG2 di makmal dan mempunyai kapasiti antioksidan yang lemah.

Sumber Rujukan

Ghazali, A.R. et al. (2011). Evaluation of the biochemical profile and biological activity of budu (a local fermented fish product) extracts on HepG2 hepatoblastoma cells. Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 5(12), 2606–2612.

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/evaluation-of-the-biochemical-profile-and-biological-1udmy2wci6

Kata Kunci

budu, Kelantan, bahan tambahan makanan, logam berat, Akta Makanan 1983, keselamatan makanan