Pengenalan

Nama kajian: Risk of Dietary Mercury Exposure via Marine Fish Ingestion: Assessment Among Potential Mothers in Malaysia

Objektif: Menilai risiko kesihatan berkaitan merkuri (Hg) daripada pengambilan ikan laut dalam kalangan bakal ibu, serta mengenal pasti jenis ikan yang paling banyak menyumbang kepada dos pendedahan.

Negara kajian: Malaysia (kawasan pesisir luar bandar dan bandar di Selangor).

Ikan merupakan sumber protein haiwan yang paling penting dalam diet rakyat Malaysia. Ia murah, mudah didapati dan kaya dengan protein, asid lemak omega-3, vitamin dan mineral. Namun, ikan laut juga boleh mengumpul merkuri daripada persekitaran, terutamanya dalam bentuk metilmerkuri. Bahan ini boleh menjejaskan perkembangan otak janin apabila ibu mengandung mengambilnya dalam jumlah yang tinggi.

Kajian oleh Jeevanaraj dan rakan-rakan ini memberi tumpuan kepada bakal ibu, iaitu wanita dalam usia reproduktif, di Selangor. Penyelidik menyatakan bahawa rakyat Malaysia merupakan antara pengguna makanan laut tertinggi di Asia Tenggara, jadi penilaian risiko dalam kumpulan ini sangat relevan.

Mengapa Kajian Ini Penting

Kebanyakan nasihat pemakanan menggalakkan wanita hamil makan ikan kerana kandungan omega-3 dan proteinnya. Pada masa yang sama, terdapat kebimbangan tentang pencemar seperti merkuri. Untuk memberi nasihat yang seimbang, data tempatan tentang jumlah ikan yang dimakan dan jenis ikan yang menyumbang kepada pendedahan merkuri amat diperlukan.

Kajian ini juga membandingkan dua kumpulan yang berbeza gaya hidup, iaitu wanita di pesisir luar bandar dan wanita di bandar. Perbandingan ini membantu menunjukkan bagaimana tempat tinggal dan corak pemakanan mempengaruhi pendedahan.

Kaedah Kajian

Penilaian dijalankan ke atas 311 bakal ibu di kawasan pesisir luar bandar dan bandar di Selangor. Kadar pengambilan ikan dan spesies yang dimakan direkodkan, kemudian purata dos harian (ADD) merkuri dan hasil bahagi bahaya (HQ) dikira berdasarkan jumlah merkuri (THg) dalam ikan.

Dapatan Utama

1. Wanita pesisir luar bandar makan lebih banyak ikan

Wanita di pesisir luar bandar mengambil ikan dalam jumlah yang jauh lebih tinggi, iaitu purata 164.0 g sehari, berbanding 111.7 g sehari dalam kalangan wanita bandar. Perbezaan ini signifikan secara statistik (p = 0.03).

Dapatan ini mencerminkan akses yang lebih mudah kepada ikan segar di kawasan nelayan, serta peranan ikan sebagai lauk utama harian dalam komuniti pesisir.

2. Ikan kembung dan cencaru paling banyak dimakan

Ikan kembung (Indian mackerel) dan spesies yang dilaporkan sebagai torpedo scad merupakan spesies yang paling banyak dimakan. Kedua-dua spesies ini juga menyumbang kepada purata dos harian merkuri yang paling tinggi, bukan kerana kandungan merkurinya semestinya paling tinggi, tetapi kerana ia dimakan dengan kerap dan dalam kuantiti besar.

3. Risiko pendedahan lebih tinggi di pesisir luar bandar

Selaras dengan kadar pengambilan ikan, wanita di pesisir luar bandar jelas berisiko lebih tinggi terhadap pendedahan merkuri berbanding wanita bandar. Ikan kembung didapati menyumbang secara signifikan kepada dos merkuri bagi kedua-dua kumpulan.

Bagi wanita pesisir luar bandar, spesies lain yang turut meningkatkan dos pendedahan termasuk torpedo scad, yellow-banded scad, fourfinger threadfin (senangin) dan golden snapper (jenahak) (nama Inggeris seperti dalam abstrak). Bagi wanita bandar pula, spesies penyumbang ialah Indian scad, Japanese threadfin bream (kerisi) dan pale-edged stingray (pari) (nama Inggeris seperti dalam abstrak).

4. HQ masih di bawah 1, tetapi berhati-hati disarankan

Nilai HQ yang dikira berdasarkan jumlah merkuri adalah lebih rendah daripada nilai satu, iaitu paras rujukan bagi risiko bukan karsinogenik. Walaupun begitu, penyelidik menyarankan agar spesies yang dikenal pasti dimakan dengan berhati-hati, terutamanya oleh kumpulan sensitif seperti bakal ibu.

Konteks Pemakanan Am

Secara umum, ikan pelagik kecil yang berada di bahagian bawah rantai makanan cenderung mengandungi merkuri yang lebih rendah berbanding ikan pemangsa besar. Namun, kajian ini menunjukkan bahawa kekerapan dan jumlah pengambilan juga sama penting dengan kepekatan merkuri dalam menentukan pendedahan sebenar. (Konteks am, bukan dapatan kajian.)

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Bagi pengguna, dapatan ini tidak bermaksud ikan perlu dielakkan. Sebaliknya, ia menekankan kepentingan mempelbagaikan jenis ikan yang dimakan dan tidak bergantung kepada satu atau dua spesies sahaja setiap hari. Bakal ibu boleh mendapatkan nasihat daripada pegawai kesihatan atau pakar pemakanan tentang jumlah dan jenis ikan yang sesuai.

Bagi pihak berkuasa kesihatan dan industri perikanan, data seperti ini berguna untuk menyusun panduan pengambilan ikan yang khusus untuk spesies tempatan, serta untuk program pemantauan pencemaran di kawasan tangkapan.

Batasan Kajian

Kajian ini terhad kepada Selangor dan kepada bakal ibu, jadi keputusan mungkin berbeza bagi negeri lain atau kumpulan umur lain. Penilaian dibuat berdasarkan jumlah merkuri, bukan metilmerkuri secara langsung, dan abstrak tidak menyatakan nilai HQ yang tepat bagi setiap spesies.

Langkah Praktikal

Pengguna boleh mempelbagaikan lauk ikan sepanjang minggu, menggabungkan ikan kecil dan pelbagai spesies, serta mengimbangi pengambilan ikan dengan sumber protein lain. Wanita hamil atau merancang kehamilan disarankan mendapatkan nasihat profesional kesihatan tentang pengambilan ikan yang sesuai.

Ringkasan Angka Penting

• Responden: 311 bakal ibu di Selangor.
• Pengambilan ikan: 164.0 g/hari (pesisir luar bandar) berbanding 111.7 g/hari (bandar), p = 0.03.
• Spesies paling banyak dimakan: ikan kembung dan torpedo scad.
• HQ berdasarkan jumlah merkuri: di bawah 1.0.

Kesimpulan

Bakal ibu di pesisir luar bandar Selangor makan lebih banyak ikan dan menghadapi pendedahan merkuri yang lebih tinggi berbanding wanita bandar, dengan ikan kembung sebagai penyumbang utama. Walaupun HQ di bawah 1, penyelidik menyarankan spesies tertentu dimakan dengan berhati-hati oleh kumpulan sensitif.

Nota Untuk Pembaca

Artikel ini meringkaskan abstrak kajian sahaja. Bahagian Konteks Pemakanan Am, Perbincangan, Soalan Lazim dan Langkah Praktikal ialah konteks am yang ditambah, bukan dapatan kajian. Pembaca disarankan merujuk teks penuh kajian untuk nilai terperinci dan kaedah lengkap, serta mendapatkan nasihat profesional kesihatan bagi keperluan individu.

Sumber Rujukan

Jeevanaraj, P. et al. (2019). Risk of Dietary Mercury Exposure via Marine Fish Ingestion: Assessment Among Potential Mothers in Malaysia. Vol. 11(3), 227–236. DOI: 10.1007/S12403-017-0270-X

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/risk-of-dietary-mercury-exposure-via-marine-fish-ingestion-4n4bs6l4jq

Kata Kunci

merkuri, pengambilan ikan, bakal ibu, penilaian risiko, ikan kembung, Selangor