Pengenalan

Nama kajian: Analisis Kandungan Gula Minuman Kemasan Menggunakan Pendekatan Refraktometri Sebagai Dasar Evaluasi Mutu Pangan

Objektif: Menganalisis kandungan gula minuman kemasan menggunakan pengukuran jumlah pepejal terlarut (°Brix) sebagai asas penilaian mutu makanan.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak.

Pengambilan minuman kemasan berpemanis semakin meningkat dan menyumbang secara ketara kepada pengambilan gula harian masyarakat. Penilaian kandungan gula produk minuman biasanya dibuat melalui analisis makmal yang agak kompleks dan mahal.

Kajian oleh Hapsari dan rakan-rakan yang diterbitkan dalam Science Technology and Management Journal pada tahun 2025 ini menilai sama ada pengukuran °Brix menggunakan refraktometer genggam boleh dijadikan kaedah alternatif yang mudah dan cepat untuk menganggar kandungan gula minuman kemasan.

Mengapa Kajian Ini Penting

°Brix ialah ukuran jumlah pepejal terlarut dalam cecair, yang sebahagian besarnya terdiri daripada gula dalam minuman manis. Refraktometer genggam murah, mudah digunakan dan tidak memerlukan bahan kimia, menjadikannya sesuai untuk pengusaha kecil, guru, pelajar atau pegawai penguatkuasa di lapangan.

Jika ukuran °Brix berkait rapat dengan kandungan gula, kaedah ini boleh membantu kawalan mutu dan saringan pantas produk minuman.

Kaedah Kajian

Kajian menggunakan reka bentuk deskriptif-analitik terhadap beberapa kategori minuman kemasan, iaitu teh kemasan, minuman berperisa, minuman isotonik, minuman buah dan minuman susu. Nilai °Brix diukur menggunakan refraktometer genggam dengan tiga ulangan. Data kandungan gula diambil daripada label maklumat pemakanan produk dan ditukar kepada gram per 100 mL untuk dibandingkan.

Dapatan Utama

1. Nilai °Brix antara 6.2 hingga 14.8

Nilai °Brix minuman kemasan berada dalam julat 6.2 hingga 14.8 °Brix. Julat ini menunjukkan perbezaan kemanisan yang besar antara kategori minuman, dengan sesetengah minuman mengandungi lebih dua kali ganda pepejal terlarut berbanding yang lain.

2. Minuman berperisa paling tinggi

Minuman berperisa mencatatkan nilai °Brix tertinggi. Kategori ini biasanya bergantung kepada gula untuk rasa, kerana kandungan buah atau bahan asli lain adalah rendah atau tiada.

3. Minuman isotonik paling rendah

Minuman isotonik mencatatkan nilai °Brix terendah. Walaupun begitu, nilai terendah dalam kajian ini masih 6.2 °Brix, menunjukkan minuman isotonik tetap mengandungi gula dan bukan pengganti air untuk aktiviti harian biasa.

4. Hubungan positif antara °Brix dan gula pada label

Analisis hubungan antara nilai °Brix dan kandungan gula pada label menunjukkan kecenderungan hubungan positif. Namun, bagi sesetengah kategori minuman, terdapat sisihan disebabkan sumbangan komponen terlarut lain selain gula, seperti protein dalam minuman susu atau asid dalam minuman buah.

5. Berpotensi sebagai kaedah saringan awal

Penyelidik merumuskan bahawa pengukuran jumlah pepejal terlarut menggunakan refraktometer berpotensi dijadikan kaedah awal yang cepat dan mudah untuk menilai kandungan gula minuman kemasan, serta menyediakan data asas untuk pembangunan kaedah ujian pantas pada masa hadapan.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Bagi pengusaha IKS minuman di Malaysia, refraktometer genggam boleh digunakan sebagai alat kawalan mutu harian untuk memastikan kemanisan produk konsisten antara kelompok, serta membantu mengurangkan gula secara berperingkat sambil memantau perubahan °Brix.

Bagi pengguna, kajian ini mengingatkan bahawa minuman berperisa biasanya paling manis, dan minuman isotonik juga mengandungi gula.

Batasan Kajian

Kandungan gula diambil daripada label, bukan diukur secara terus di makmal, jadi ketepatan perbandingan bergantung kepada ketepatan label. °Brix juga mengukur semua pepejal terlarut, bukan gula sahaja. Abstrak tidak menyatakan bilangan sampel, jenama, atau negara kajian.

Langkah Praktikal

Pengusaha minuman boleh menetapkan julat °Brix sasaran bagi setiap produk dan merekodkan bacaan setiap kelompok. Pengguna pula boleh memilih minuman dengan label gula lebih rendah, dan mengutamakan air kosong bagi keperluan hidrasi harian.

Konteks Pemakanan Am

Minuman isotonik direka untuk menggantikan cecair, elektrolit dan tenaga semasa aktiviti fizikal yang berpanjangan dan berintensiti tinggi. Bagi aktiviti harian biasa atau senaman ringan, air kosong biasanya mencukupi. Minuman berperisa pula sering bergantung sepenuhnya kepada gula dan perisa untuk rasa, jadi kandungan gulanya cenderung tinggi. Malaysia juga telah memperkenalkan duti eksais ke atas minuman bergula sejak tahun 2019, yang mendorong sesetengah pengeluar mengurangkan gula dalam produk mereka.

Soalan Lazim

Apakah maksud °Brix? Ia ialah ukuran peratusan pepejal terlarut dalam cecair; 10 °Brix bermaksud kira-kira 10 g pepejal terlarut dalam 100 g larutan. Dalam minuman manis, sebahagian besar pepejal ini ialah gula. Bolehkah pengguna menggunakan refraktometer di rumah? Ya, refraktometer genggam dijual dengan harga yang agak murah dan mudah digunakan, tetapi bacaannya hanyalah anggaran kandungan gula.

Perbincangan

Hubungan positif antara °Brix dan gula pada label menunjukkan bahawa refraktometer boleh menjadi alat saringan yang berguna, tetapi sisihan dalam sesetengah kategori mengingatkan bahawa ia bukan pengganti analisis makmal. Contohnya, minuman susu mengandungi protein dan lemak yang turut mempengaruhi bacaan, manakala minuman buah mengandungi asid organik. Oleh itu, pengguna kaedah ini perlu membina lengkung rujukan berasingan bagi setiap kategori minuman untuk anggaran yang lebih tepat. Pendekatan berasaskan kategori ini boleh menjadi asas kepada protokol kawalan mutu yang praktikal.

Ringkasan Angka Penting

• Kategori: teh kemasan, minuman berperisa, isotonik, minuman buah dan minuman susu.
• Julat °Brix: 6.2–14.8.
• Tertinggi: minuman berperisa; terendah: minuman isotonik.
• Hubungan positif antara °Brix dan gula pada label, dengan sisihan bagi sesetengah kategori.

Kesimpulan

Nilai °Brix minuman kemasan berada antara 6.2 hingga 14.8, dengan minuman berperisa paling tinggi dan isotonik paling rendah. Refraktometer berpotensi digunakan sebagai kaedah saringan awal yang cepat dan murah untuk menilai kandungan gula.

Sumber Rujukan

Hapsari, M.W. et al. (2025). Analisis Kandungan Gula Minuman Kemasan Menggunakan Pendekatan Refraktometri Sebagai Dasar Evaluasi Mutu Pangan. Science Technology and Management Journal. DOI: 10.53416/stmj.v5i2.487

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/analisis-kandungan-gula-minuman-kemasan-menggunakan-d0jskdtor5m0

Kata Kunci

minuman kemasan, °Brix, refraktometer, minuman isotonik, kawalan mutu, kandungan gula