Pengenalan

Nama kajian: Heavy Metal Concentration in Flesh Muscle of Selected Salted Fish and Health Risk Assessment among Adults in Fishing Villages in Malacca

Objektif: Menentukan kepekatan plumbum (Pb), kromium (Cr), arsenik (As) dan kadmium (Cd) dalam isi ikan masin terpilih serta menilai risiko kesihatan orang dewasa di perkampungan nelayan di Melaka.

Negara kajian: Malaysia (Melaka).

Ikan masin merupakan antara produk makanan paling popular di Malaysia, dimakan sebagai lauk tambahan yang menyelerakan. Bagi komuniti nelayan, ikan masin juga merupakan cara tradisional mengawet hasil tangkapan yang berlebihan.

Namun, ikan masin boleh tercemar dengan logam berat sama ada daripada sumber air atau pencemaran silang semasa pemprosesan. Kajian oleh Saliza Mohd Elias dan rakan-rakan ini menilai kandungan empat logam berat dalam ikan masin dan risiko kesihatan kepada orang dewasa di perkampungan nelayan Melaka.

Mengapa Kajian Ini Penting

Komuniti nelayan biasanya memakan ikan masin lebih kerap berbanding penduduk lain, jadi mereka berpotensi terdedah kepada bahan pencemar dalam produk ini dengan lebih tinggi. Data tempatan tentang kumpulan ini masih terhad.

Kajian ini menggabungkan analisis makmal dengan data kekerapan pengambilan sebenar responden, menghasilkan penilaian risiko yang lebih realistik.

Kaedah Kajian

Seramai 118 responden dipilih secara rawak berdasarkan kriteria kemasukan dan ditemu bual menggunakan soal selidik yang telah diuji untuk mendapatkan maklumat sosio-demografi dan kekerapan pengambilan ikan masin. Empat jenis ikan masin, iaitu kembong, bulu ayam, gelama dan parang, dianalisis menggunakan ICP-MS. Risiko dikira sebagai hasil bahagi bahaya (HQ) bagi kesan bukan karsinogenik dan risiko kanser sepanjang hayat (LCR) bagi kesan karsinogenik.

Dapatan Utama

1. Kromium paling tinggi antara logam yang dikaji

Kepekatan logam berat dalam isi ikan masin mengikut susunan kromium (9.137 mg/kg), plumbum (2.580 mg/kg), kadmium (0.367 mg/kg) dan arsenik (0.213 mg/kg).

2. Kromium dan plumbum melebihi Peraturan Makanan 1985

Berbanding Peraturan Makanan 1985, kepekatan kromium dan plumbum melebihi had yang dibenarkan, iaitu 1 mg/kg bagi kromium dan 2 mg/kg bagi plumbum. Dapatan ini menunjukkan wujudnya pencemaran dalam produk ikan masin yang dikaji.

3. HQ dan LCR masih dalam julat risiko yang diterima

Walaupun begitu, risiko kesihatan yang dikira daripada pengambilan ikan masin terpilih menunjukkan HQ dan LCR berada dalam julat risiko yang diterima bagi semua jenis ikan. Ini kerana risiko bergantung bukan sahaja kepada kepekatan logam, tetapi juga kepada jumlah dan kekerapan ikan masin dimakan.

4. Logam berat tetap dikesan dan perlu dipantau

Penyelidik menekankan bahawa logam berat dikesan dalam ikan masin, menunjukkan tahap pencemaran tertentu yang perlu diberi perhatian walaupun risiko keseluruhan masih diterima.

Konteks Pemakanan Am

Selain logam berat, ikan masin juga sangat tinggi garam (natrium). Pengambilan natrium berlebihan dikaitkan dengan tekanan darah tinggi, jadi ikan masin sebaiknya dimakan secara sederhana. (Konteks am, bukan dapatan kajian.)

Perbincangan

Kajian ini menonjolkan perbezaan antara mematuhi had peraturan dan penilaian risiko kesihatan. Kepekatan kromium dan plumbum yang melebihi had menunjukkan masalah kualiti produk yang perlu diperbaiki, walaupun risiko kepada pengguna berdasarkan corak makan semasa masih diterima. Bagi industri ikan masin yang kebanyakannya diusahakan oleh pengusaha kecil dan komuniti nelayan, punca pencemaran mungkin datang daripada pelbagai peringkat seperti air basuhan, garam, rak pengering atau persekitaran. Pendekatan amalan pengilangan yang baik dan latihan pengusaha boleh membantu meningkatkan keselamatan produk tradisional ini.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Bagi pengguna, ikan masin boleh dinikmati secara sederhana sebagai sebahagian daripada diet yang pelbagai. Bagi pengusaha ikan masin, dapatan ini menekankan kepentingan menggunakan ikan dan air yang bersih, garam yang berkualiti, serta peralatan dan kawasan pengeringan yang bebas pencemaran.

Bagi agensi kesihatan dan perikanan, kajian ini menyokong keperluan pemantauan kandungan logam berat dalam produk ikan diproses dan latihan amalan pengilangan yang baik kepada pengusaha kecil.

Batasan Kajian

Kajian hanya melibatkan empat jenis ikan masin dan responden di perkampungan nelayan Melaka. Nama saintifik yang dilaporkan dalam abstrak bagi beberapa jenis ikan kelihatan tidak sepadan dengan nama tempatan, jadi perlu disemak dalam teks penuh. Rekod juga tiada DOI dan nama jurnal.

Langkah Praktikal

Makan ikan masin secara sederhana, rendam atau bilas sebelum dimasak untuk mengurangkan garam, dan beli daripada pengeluar yang menjaga kebersihan. Pengusaha disarankan mendapatkan bimbingan agensi berkaitan tentang amalan pengeringan dan penyimpanan yang bersih.

Soalan Lazim

Mengapa risiko masih diterima walaupun kepekatan melebihi had? Had dalam Peraturan Makanan menilai kepekatan dalam makanan, manakala penilaian risiko mengambil kira jumlah dan kekerapan makanan itu dimakan. Jika ikan masin dimakan dalam jumlah kecil, pendedahan keseluruhan mungkin masih rendah.

Adakah merendam ikan masin mengurangkan logam berat? Merendam membantu mengurangkan garam, tetapi kajian ini tidak menilai kesannya terhadap logam berat.

Persoalan Untuk Kajian Lanjutan

Kajian lanjutan boleh menjejak punca pencemaran, sama ada daripada ikan mentah, air, garam atau peralatan, serta menilai kandungan natrium dan nutrien ikan masin tempatan.

Ringkasan Angka Penting

• Responden: 118 orang dewasa di perkampungan nelayan Melaka.
• Jenis ikan masin: 4 (kembong, bulu ayam, gelama, parang).
• Kepekatan: Cr 9.137 > Pb 2.580 > Cd 0.367 > As 0.213 mg/kg.
• Cr dan Pb melebihi had Peraturan Makanan 1985; HQ dan LCR dalam julat diterima.

Kesimpulan

Ikan masin di perkampungan nelayan Melaka mengandungi kromium dan plumbum melebihi had Peraturan Makanan 1985, tetapi risiko kesihatan berdasarkan corak pengambilan responden masih dalam julat yang diterima.

Nota Untuk Pembaca

Artikel ini meringkaskan abstrak kajian sahaja. Bahagian Konteks Pemakanan Am, Perbincangan, Soalan Lazim dan Langkah Praktikal ialah konteks am yang ditambah, bukan dapatan kajian. Pembaca disarankan merujuk teks penuh kajian untuk nilai terperinci dan kaedah lengkap, serta mendapatkan nasihat profesional kesihatan bagi keperluan individu.

Sumber Rujukan

Mohd Elias, S. et al. (2014). Heavy Metal Concentration in Flesh Muscle of Selected Salted Fish and Health Risk Assessment among Adults in Fishing Villages in Malacca. Tiada DOI dan nama jurnal dalam rekod.

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/heavy-metal-concentration-in-flesh-muscle-of-selected-salted-32vmyoh5zp

Kata Kunci

ikan masin, logam berat, kromium, plumbum, perkampungan nelayan, Melaka