Pengenalan
Nama kajian: Karakteristik Asam Amino Daging Kerang Tahu (Meretrix meretrix), Kerang Salju (Pholas dactylus) dan Keong Macan (Babylonia spirata)
Objektif: Menentukan jenis dan jumlah asid amino serta komposisi kimia dalam isi kerang tahu, kerang salju dan siput macan.
Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak.
Kerang tahu (Meretrix meretrix), yang di Malaysia sering dikenali sebagai lala atau kepah, ialah antara moluska yang paling biasa dimakan. Kerang salju (Pholas dactylus) dan siput macan (Babylonia spirata) pula kurang dikenali tetapi turut dimakan di sesetengah kawasan pantai. Menurut penyelidik, ketiga-tiga jenis kerang ini belum dimanfaatkan secara optimum kerana kurangnya maklumat tentang kandungan nutriennya.
Kajian oleh Rizky Chairunisah pada tahun 2011 bertajuk ‘Karakteristik Asam Amino Daging Kerang Tahu (Meretrix meretrix), Kerang Salju (Pholas dactylus) dan Keong Macan (Babylonia spirata)’. Objektifnya ialah menentukan jenis dan jumlah asid amino dalam ketiga-tiga sampel. Rekod SciSpace tidak menyatakan nama jurnal atau DOI, dan abstrak tidak menyatakan negara kajian.
Mengapa Kajian Ini Penting
Moluska seperti lala, kepah dan siput merupakan sumber protein yang murah bagi masyarakat pesisir. Namun, data pemakanan bagi spesies ini jauh kurang berbanding ikan. Maklumat asid amino dan taurina membantu menilai potensi spesies ini sebagai makanan berkhasiat.
Taurina, yang turut diukur dalam kajian ini, ialah sebatian yang banyak terdapat dalam makanan laut dan sering dimasukkan dalam minuman tenaga dan susu formula. Data kandungan taurina dalam moluska tempatan masih terhad.
Kaedah Kajian
Komposisi kimia sampel diuji menggunakan kaedah termogravimetri (lembapan dan abu), kaedah Soxhlet (lemak) dan kaedah Kjeldahl (protein). Komposisi asid amino dan taurina diuji menggunakan kaedah HPLC.
Dapatan Utama
1. Siput macan paling tinggi protein: 17.38%
Komposisi kimia (lembapan, abu, lemak, protein dan karbohidrat) bagi kerang tahu ialah 79.98%, 1.37%, 0.11%, 9.39% dan 9.02%. Bagi kerang salju ialah 83.78%, 1.19%, 0.11%, 11.37% dan 3.55%. Bagi siput macan pula ialah 78.44%, 1.20%, 0.33%, 17.38% dan 2.65%.
Siput macan mempunyai protein hampir dua kali ganda kerang tahu, manakala kerang tahu mempunyai karbohidrat yang paling tinggi.
2. Semua sampel sangat rendah lemak
Kandungan lemak ketiga-tiga sampel sangat rendah, iaitu 0.11% bagi kerang tahu dan kerang salju, serta 0.33% bagi siput macan. Ini menjadikan moluska ini sumber protein yang hampir bebas lemak.
3. 15 jenis asid amino, termasuk 9 asid amino perlu
Ketiga-tiga sampel mengandungi 15 jenis asid amino, terdiri daripada 9 asid amino perlu dan 6 asid amino tidak perlu. Asid amino perlu tertinggi ialah arginina, dengan nilai 1.12% (kerang tahu), 0.93% (kerang salju) dan 2.50% (siput macan). Asid amino tidak perlu tertinggi ialah asid glutamik, dengan nilai 2.24%, 2.14% dan 3.76%.
4. Taurina tertinggi dalam kerang salju
Kandungan taurina dalam isi kerang salju ialah 0.085%, lebih tinggi berbanding siput macan (0.067%) dan kerang tahu (0.062%). Taurina banyak terdapat dalam makanan laut dan kurang dalam makanan berasaskan tumbuhan.
Konteks Pemakanan Am
Sebagai konteks am, moluska seperti lala, kepah dan siput laut ialah sumber protein yang rendah lemak serta membekalkan mineral seperti zat besi dan zink. Kandungan karbohidratnya biasanya lebih tinggi sedikit berbanding ikan kerana moluska menyimpan tenaga dalam bentuk glikogen. Rasa manis dan umami moluska banyak dipengaruhi oleh asid amino seperti glisina dan asid glutamik.
Soalan Lazim
Apakah taurina? Taurina ialah sebatian seperti asid amino yang banyak terdapat dalam makanan laut dan terlibat dalam pelbagai fungsi badan. Tubuh manusia dewasa boleh menghasilkan taurina sendiri, tetapi makanan laut ialah antara sumber diet utamanya. Adakah lala sama dengan kerang tahu? Di Malaysia, nama tempatan bagi Meretrix meretrix berbeza mengikut kawasan, termasuk lala dan kepah.
Mengapa karbohidrat kerang tahu agak tinggi? Kemungkinan kerana simpanan glikogen, tetapi abstrak tidak menghuraikan sebabnya.
Perbincangan
Perbezaan protein yang ketara antara siput macan dan kerang tahu menunjukkan bahawa gastropod (siput) mungkin mempunyai lebih banyak tisu otot berbanding dwicangkerang (kerang). Namun, kajian lain diperlukan untuk mengesahkan corak ini merentasi lebih banyak spesies.
Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia
Lala dan kepah sudah menjadi sebahagian daripada diet masyarakat pesisir Malaysia. Dapatan ini menunjukkan moluska seperti ini membekalkan protein dan asid amino perlu dengan lemak yang sangat rendah. Siput laut seperti siput macan pula berpotensi sebagai sumber protein yang lebih tinggi.
Bagi industri, maklumat ini menyokong pembangunan produk moluska tempatan seperti lala sejuk beku atau isi siput yang diproses. Namun, keselamatan sumber perlu dipastikan kerana moluska boleh mengumpul bahan cemar.
Batasan Kajian
Rekod SciSpace tidak menyatakan nama jurnal atau DOI, dan dokumen ini kelihatan seperti tesis. Abstrak tidak menyatakan lokasi persampelan, bilangan sampel atau asas pengiraan asid amino. Mineral dan asid lemak tidak dianalisis.
Langkah Praktikal
Rendam lala dan kepah dalam air garam untuk mengeluarkan pasir sebelum dimasak. Masak sehingga cangkerang terbuka dan isi masak sepenuhnya. Beli moluska dari sumber yang dipercayai, dan elakkan mengutip dari kawasan berhampiran saluran kumbahan atau industri.
Ringkasan Angka Penting
- Protein: kerang tahu 9.39%, kerang salju 11.37%, siput macan 17.38%.
- Lemak: 0.11–0.33%.
- 15 asid amino dikesan (9 perlu, 6 tidak perlu).
- Arginina tertinggi: 2.50% (siput macan).
- Taurina: 0.085% (kerang salju), 0.067% (siput macan), 0.062% (kerang tahu).
Kesimpulan
Kerang tahu, kerang salju dan siput macan ialah sumber protein yang sangat rendah lemak dan mengandungi 9 asid amino perlu, dengan siput macan paling tinggi protein (17.38%) dan kerang salju paling tinggi taurina (0.085%).
Sumber Rujukan
Chairunisah, R. (2011). Karakteristik Asam Amino Daging Kerang Tahu (Meretrix meretrix), Kerang Salju (Pholas dactylus) dan Keong Macan (Babylonia spirata). Rekod SciSpace tidak menyatakan nama jurnal atau DOI.
Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/karakteristik-asam-amino-daging-kerang-tahu-meretrix-2yl6itf01c
Kata Kunci
lala, Meretrix meretrix, siput laut, asid amino, taurina, moluska
