Pengenalan

Nama kajian: Nutrient composition of important fish species in Bangladesh and potential contribution to recommended nutrient intakes

Objektif: Mengisi jurang data profil nutrien ikan biasa di Bangladesh dengan menganalisis komposisi proksimat, vitamin, mineral dan asid lemak 55 spesies ikan, udang dan udang galah.

Negara kajian: Bangladesh.

Di Bangladesh, kekurangan zat makanan masih menjadi cabaran besar, dan ikan merupakan makanan sumber haiwan yang tidak boleh digantikan dalam diet berjuta-juta penduduk. Namun, data sedia ada tentang komposisi nutrien ikan tidak mencerminkan kepelbagaian spesies yang besar dan hanya memberi tumpuan kepada beberapa nutrien terpilih.

Kajian bertajuk “Nutrient composition of important fish species in Bangladesh and potential contribution to recommended nutrient intakes” oleh Jessica Bogard dan rakan-rakan bertujuan mengisi jurang data ini dengan menganalisis komposisi proksimat, vitamin, mineral dan asid lemak 55 spesies ikan, udang dan udang galah. Kajian ini dijalankan di Bangladesh. Rekod SciSpace yang dirujuk ialah rekod repositori bertarikh 2024.

Mengapa Kajian Ini Penting

Ikan bukan sahaja sumber protein, tetapi juga sumber mikronutrien penting seperti zat besi, zink, kalsium, vitamin A dan vitamin B12. Kekurangan mikronutrien ini, yang dikenali sebagai ‘kelaparan tersembunyi’, menjejaskan pertumbuhan kanak-kanak dan kesihatan ibu.

Kajian ini juga mengira sumbangan setiap spesies kepada pengambilan nutrien yang disyorkan (RNI) bagi wanita hamil dan menyusu serta bayi, menjadikannya sangat berguna untuk perancangan program pemakanan.

Kaedah Kajian

Sebanyak 55 spesies ikan, udang dan udang galah daripada perikanan tangkapan darat, akuakultur dan perikanan tangkapan laut dianalisis untuk komposisi proksimat, vitamin, mineral dan asid lemak. Sumbangan setiap spesies kepada RNI bagi wanita hamil dan menyusu serta bayi dikira berdasarkan saiz hidangan piawai.

Dapatan Utama

1. Kepelbagaian besar dalam zat besi dan zink

Kandungan zat besi berjulat daripada 0.34 hingga 19 mg/100 g, manakala zink berjulat daripada 0.6 hingga 4.7 mg/100 g. Julat yang sangat luas ini menunjukkan bahawa pilihan spesies sangat mempengaruhi jumlah mineral yang diperoleh.

2. Kalsium hingga 1,900 mg/100 g

Kandungan kalsium berjulat daripada 8.6 hingga 1,900 mg/100 g. Nilai tertinggi ini dikaitkan dengan spesies yang dimakan bersama tulang, kerana tulang ikan merupakan sumber kalsium yang padat.

3. Vitamin A dan vitamin B12 juga sangat berbeza

Kandungan vitamin A berjulat daripada 0 hingga 2,503 µg/100 g, manakala vitamin B12 berjulat daripada 0.50 hingga 14 µg/100 g. Sesetengah spesies boleh membekalkan vitamin A dalam jumlah yang sangat tinggi, manakala yang lain hampir tiada langsung.

4. DHA tinggi dalam ikan tangkapan

Beberapa spesies kaya dengan asid lemak perlu, khususnya asid dokosaheksaenoik (DHA) dalam spesies daripada perikanan tangkapan, iaitu 86 hingga 310 mg/100 g.

5. Ikan kecil tangkapan darat paling berpotensi

Tujuh spesies bagi wanita hamil dan menyusu, dan enam spesies bagi bayi, berpotensi menyumbang sekurang-kurangnya 25% RNI bagi tiga atau lebih nutrien serentak daripada satu hidangan piawai. Kesemua spesies ini berasal daripada perikanan tangkapan darat dan biasanya dimakan secara keseluruhan bersama kepala dan tulang.

Penyelidik menekankan bahawa kandungan nutrien yang kaya dalam spesies ikan kecil tempatan ini wajar menjadi panduan dasar dan program untuk meningkatkan keselamatan makanan dan pemakanan di Bangladesh.

Konteks Pemakanan Am

Konsep ‘kelaparan tersembunyi’ merujuk kepada kekurangan vitamin dan mineral walaupun pengambilan tenaga mencukupi. Kekurangan zat besi boleh menyebabkan anemia, kekurangan zink menjejaskan pertumbuhan dan imuniti, kekurangan vitamin A menjejaskan penglihatan dan imuniti, manakala kekurangan vitamin B12 menjejaskan pembentukan sel darah dan sistem saraf. Ikan kecil yang dimakan sepenuhnya, termasuk kepala, hati dan tulang, membekalkan kesemua nutrien ini dalam satu makanan. Bahagian ini ialah konteks am, bukan dapatan kajian.

Soalan Lazim

Mengapa ikan kecil lebih berkhasiat daripada ikan besar? Ikan kecil biasanya dimakan bersama kepala, tulang dan organ, yang kaya dengan kalsium, vitamin A dan mineral lain, manakala ikan besar biasanya hanya dimakan isinya. Apakah RNI? RNI ialah pengambilan nutrien yang disyorkan bagi memenuhi keperluan hampir semua individu sihat dalam sesuatu kumpulan.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Malaysia juga mempunyai banyak ikan kecil seperti ikan bilis, ikan bilis air tawar, seluang dan sepat yang sering dimakan bersama tulang. Kajian ini menunjukkan bahawa ikan kecil seperti ini berpotensi menjadi sumber mikronutrien yang sangat padat, terutamanya kalsium, zat besi, zink dan vitamin A.

Bagi pihak berkuasa kesihatan dan pertanian, dapatan ini menyokong usaha memulihara dan mempromosikan ikan kecil tempatan, bukan hanya memberi tumpuan kepada ikan besar yang bernilai komersial. Ikan kecil juga biasanya lebih murah dan mudah didapati oleh keluarga berpendapatan rendah.

Batasan Kajian

Abstrak tidak menyatakan nama spesies yang mencatatkan nilai tertinggi bagi setiap nutrien, saiz hidangan piawai yang digunakan, atau sama ada nilai dalam berat basah. Rekod yang dirujuk ialah rekod repositori, jadi butiran penerbitan asal perlu disemak. Spesies Bangladesh juga mungkin tidak sama dengan spesies di Malaysia.

Langkah Praktikal

Pengguna boleh memasukkan ikan kecil yang dimakan bersama tulang dalam menu keluarga, contohnya ikan bilis atau seluang goreng ringan, sambal ikan bilis atau ikan kecil dalam masak lemak. Untuk bayi dan kanak-kanak kecil, ikan kecil boleh dikisar halus selepas dimasak supaya tulang lembut dan selamat ditelan, dan sentiasa diawasi semasa makan.

Ringkasan Angka Penting

• 55 spesies ikan, udang dan udang galah dianalisis.
• Zat besi 0.34–19 mg/100 g; zink 0.6–4.7 mg/100 g.
• Kalsium 8.6–1,900 mg/100 g.
• Vitamin A 0–2,503 µg/100 g; vitamin B12 0.50–14 µg/100 g.
• DHA 86–310 mg/100 g dalam spesies tangkapan.

Kesimpulan

Komposisi nutrien 55 spesies ikan di Bangladesh sangat pelbagai. Ikan kecil tangkapan darat yang dimakan bersama kepala dan tulang paling berpotensi memenuhi sekurang-kurangnya 25% keperluan beberapa nutrien serentak bagi wanita hamil, ibu menyusu dan bayi.

Sumber Rujukan

Bogard, J. et al. (2024, rekod repositori). Nutrient composition of important fish species in Bangladesh and potential contribution to recommended nutrient intakes. DOI: 10.60692/13yyh-z5h77

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/nutrient-composition-of-important-fish-species-in-bangladesh-32cst14ncpbh

Kata Kunci

ikan kecil, mikronutrien, vitamin A, vitamin B12, kalsium, zat besi, Bangladesh