Pengenalan

Nama kajian: In Vitro Bioaccessibility of Selenium from Commonly Consumed Fish in Thailand

Objektif: Menilai kandungan selenium dan kebolehcapaian biologi (bioaccessibility) selenium secara in vitro daripada lima spesies ikan yang paling kerap dimakan di Thailand, menggunakan pelbagai kaedah penyediaan.

Negara kajian: Thailand.

Selenium ialah unsur surih yang penting untuk kesihatan manusia, antaranya sebagai komponen enzim antioksidan dan dalam fungsi tiroid. Ikan merupakan antara sumber selenium yang terbaik dalam diet. Namun, jumlah selenium dalam makanan tidak semestinya sama dengan jumlah yang boleh diserap oleh badan.

Kajian bertajuk “In Vitro Bioaccessibility of Selenium from Commonly Consumed Fish in Thailand” oleh Singhato dan rakan-rakan (2022) bertujuan menilai kebolehcapaian biologi selenium daripada lima spesies ikan yang paling kerap dimakan di Thailand. Kajian ini dijalankan di Thailand, kerana sebelum ini tiada data tentang kebolehcapaian biologi selenium daripada ikan tempatan negara tersebut.

Mengapa Kajian Ini Penting

Kebolehcapaian biologi merujuk kepada bahagian nutrien yang dibebaskan daripada makanan semasa pencernaan dan berpotensi untuk diserap. Nutrien yang tinggi dalam makanan tetapi rendah kebolehcapaiannya mungkin kurang bermanfaat berbanding jangkaan.

Spesies yang dikaji, termasuk tenggiri, tuna, kembung, haruan dan siakap, juga merupakan ikan yang biasa dimakan di Malaysia. Oleh itu, dapatan ini relevan untuk memahami sumbangan ikan kepada pengambilan selenium dalam diet serantau.

Kaedah Kajian

Lima spesies ikan yang paling kerap dimakan di Thailand dipilih dan disediakan dalam bentuk segar, direbus dan digoreng. Kebolehcapaian biologi dinilai menggunakan kaedah dialisis keseimbangan (equilibrium dialyzability) dengan rawatan enzim yang meniru pencernaan gastrousus bagi semua ikan rebus dan goreng. Selenium diukur menggunakan ICP-QQQ-MS, dan data dianalisis dengan ANOVA dua hala diikuti ujian Tukey HSD.

Dapatan Utama

1. Tenggiri, tuna dan kembung rebus lebih tinggi selenium

Bagi ikan rebus, tenggiri Indo-Pasifik (Indo-Pacific Spanish mackerel), tuna ekor panjang (longtail tuna) dan kembung (short-bodied mackerel) mempunyai kandungan selenium yang jauh lebih tinggi berbanding haruan (striped snakehead) dan siakap (giant sea perch) (p < 0.05).

Ini menunjukkan ikan laut pelagik cenderung membekalkan lebih banyak selenium berbanding ikan air tawar seperti haruan dan siakap dalam kajian ini.

2. Tuna ekor panjang goreng paling tinggi selenium

Bagi ikan goreng, tuna ekor panjang mencatatkan kandungan selenium tertinggi, iaitu 262.4 µg/100 g produk, dan berbeza secara signifikan berbanding ikan lain. Nilai purata marginal bagi ikan lain berjulat antara 43.8 hingga 115.6 µg/100 g produk.

3. Haruan dan tenggiri paling tinggi kebolehcapaian

Walaupun tuna tinggi kandungan selenium, kebolehcapaian biologinya lebih rendah. Kebolehcapaian selenium daripada haruan (70.0%) dan tenggiri (64.6%) didapati jauh lebih tinggi berbanding tuna ekor panjang (p < 0.05).

Dapatan ini menunjukkan bahawa ikan yang kandungan seleniumnya lebih rendah, seperti haruan, masih boleh membekalkan selenium yang mudah diserap.

4. Kaedah memasak tidak menjejaskan kebolehcapaian

Tiada perbezaan signifikan dalam kebolehcapaian biologi selenium antara ikan yang direbus dan digoreng. Ini bermakna pengguna tidak perlu bimbang bahawa merebus atau menggoreng ikan akan mengurangkan bahagian selenium yang boleh diserap.

5. Semua ikan merupakan sumber selenium yang baik

Penyelidik merumuskan bahawa ikan yang dikaji, sama ada direbus atau digoreng, mempunyai kandungan selenium yang tinggi dan merupakan sumber selenium yang baik kerana kebolehcapaian biologinya yang tinggi. Perlu diingat bahawa ini merupakan kajian in vitro (makmal), bukan kajian penyerapan pada manusia.

Konteks Pemakanan Am

Selenium membantu fungsi enzim antioksidan seperti glutation peroksidase dan terlibat dalam metabolisme hormon tiroid. Sumber selenium utama termasuk ikan, makanan laut, telur, daging dan sesetengah kekacang. Kandungan selenium dalam makanan tumbuhan sangat bergantung kepada kandungan selenium dalam tanah, manakala ikan laut biasanya membekalkan selenium secara lebih konsisten. Pengambilan selenium yang terlalu tinggi, biasanya daripada suplemen, boleh memudaratkan. Bahagian ini ialah konteks am, bukan dapatan kajian.

Soalan Lazim

Apakah maksud kebolehcapaian biologi? Ia ialah bahagian nutrien yang dibebaskan daripada makanan semasa pencernaan dan berpotensi diserap; ia bukan jumlah sebenar yang diserap ke dalam darah. Adakah ikan goreng lebih baik daripada ikan rebus untuk selenium? Kajian ini tidak menemui perbezaan kebolehcapaian antara kedua-duanya, tetapi menggoreng menambah minyak dan kalori.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Ikan seperti tenggiri, kembung, tuna, haruan dan siakap juga sangat biasa dalam diet Malaysia. Dapatan ini mencadangkan bahawa pengambilan pelbagai jenis ikan ini boleh membantu memenuhi keperluan selenium, tanpa mengira sama ada ikan itu direbus atau digoreng.

Bagi industri, maklumat tentang kandungan dan kebolehcapaian selenium boleh digunakan dalam pemasaran ikan tempatan sebagai sumber mineral surih. Namun, pengguna yang memilih kaedah menggoreng perlu mengambil kira tambahan minyak dan lemak dalam hidangan.

Batasan Kajian

Kajian ini menggunakan model pencernaan in vitro, jadi keputusan tidak semestinya sama dengan penyerapan sebenar dalam badan manusia. Abstrak tidak menyatakan kandungan selenium ikan segar sebelum dimasak, bilangan sampel bagi setiap spesies, atau jenis minyak yang digunakan untuk menggoreng. Hanya lima spesies dikaji.

Langkah Praktikal

Pengguna boleh mempelbagaikan jenis ikan laut dan ikan air tawar dalam diet mingguan untuk mendapat selenium. Merebus, mengukus atau memasak gulai merupakan pilihan yang mengurangkan penggunaan minyak, dan menurut kajian ini kebolehcapaian selenium tidak berbeza antara ikan yang direbus dan digoreng. Bagi ikan besar seperti tuna, pengambilan yang sederhana disarankan bagi mengimbangi manfaat dan risiko lain.

Ringkasan Angka Penting

• Lima spesies ikan paling kerap dimakan di Thailand dikaji.
• Tuna ekor panjang goreng: 262.4 µg selenium/100 g (tertinggi).
• Ikan goreng lain: 43.8–115.6 µg/100 g.
• Kebolehcapaian: haruan 70.0%, tenggiri 64.6%.
• Tiada perbezaan kebolehcapaian antara rebus dan goreng.

Kesimpulan

Ikan yang kerap dimakan di Thailand, sama ada direbus atau digoreng, mengandungi selenium yang tinggi dengan kebolehcapaian biologi yang baik. Tuna ekor panjang paling tinggi kandungan selenium, manakala haruan dan tenggiri paling tinggi kebolehcapaiannya.

Sumber Rujukan

Singhato, A. et al. (2022). In Vitro Bioaccessibility of Selenium from Commonly Consumed Fish in Thailand. Foods, 11(21): 3312. DOI: 10.3390/foods11213312

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/in-vitro-bioaccessibility-of-selenium-from-commonly-consumed-1lj2dbff

Kata Kunci

selenium, kebolehcapaian biologi, ikan rebus, ikan goreng, haruan, tenggiri, Thailand