Pengenalan

Nama kajian: Short Communication: Proximate analysis, amino acid profile and albumin concentration of various weights of Giant Snakehead (Channa micropeltes) from Kapuas Hulu, West Kalimantan, Indonesia

Objektif: Mengkaji komposisi proksimat, profil asid amino dan kepekatan albumin ikan toman pada pelbagai berat, serta menentukan berat terbaik untuk dimakan berdasarkan parameter tersebut.

Negara kajian: Indonesia (Kapuas Hulu, Kalimantan Barat).

Ikan toman (Channa micropeltes) ialah ikan kepala ular terbesar di rantau ini dan popular sebagai makanan di Asia tropika, termasuk Malaysia dan Indonesia. Toman sering dianggap sebagai saudara besar kepada haruan, dan turut dipercayai mempunyai kandungan albumin yang tinggi.

Kajian oleh Pratama dan rakan-rakan yang diterbitkan dalam jurnal Biodiversitas ini menganalisis toman tangkapan liar dari Kapuas Hulu, Kalimantan Barat, untuk melihat bagaimana saiz ikan mempengaruhi kandungan protein, lemak, asid amino dan albumin.

Mengapa Kajian Ini Penting

Di pasar, toman dijual dalam pelbagai saiz, daripada anak toman kecil hingga ikan dewasa yang besar. Pengguna dan pengusaha jarang mengetahui sama ada saiz ikan mempengaruhi nilai pemakanannya. Kajian ini memberi panduan saintifik tentang saiz yang paling berkhasiat.

Albumin ialah protein yang menjadi tumpuan dalam produk berasaskan ikan kepala ular. Mengetahui saiz ikan yang memberi albumin tertinggi berguna untuk pengusaha produk pati atau serbuk ikan.

Kaedah Kajian

Toman tangkapan semula jadi dibahagikan kepada empat kumpulan berat: B1 (4–5 g), B2 (6–14 g), B3 (15–34 g) dan B4 (35–300 g). Setiap kumpulan dianalisis untuk komposisi proksimat (air, protein, lemak), profil asid amino dan kepekatan albumin.

Konteks Pemakanan Am

Secara umum, ikan yang lebih kecil cenderung mempunyai kandungan air yang lebih tinggi kerana tisu ototnya masih berkembang. Apabila ikan membesar, kandungan protein dan lemak dalam isi biasanya meningkat. Bahagian ini ialah konteks am, bukan dapatan kajian ini.

Dapatan Utama

1. Ikan paling kecil paling banyak air

Kandungan air tertinggi ditemui dalam kumpulan B1 (4–5 g), iaitu 80.5%. Ini bermakna anak toman yang sangat kecil mempunyai bahagian pepejal, termasuk protein, yang lebih rendah.

2. Ikan paling besar paling tinggi protein dan lemak

Kandungan protein dan lemak tertinggi ditemui dalam kumpulan B4 (35–300 g), iaitu masing-masing 16.8% dan 1.7%. Kandungan lemak yang rendah ini menunjukkan toman ialah ikan rendah lemak.

3. Lisina dan glutamat paling tinggi

Jumlah profil asid amino tertinggi juga ditemui dalam B4. Asid amino perlu dengan komposisi tertinggi ialah lisina (2.02%), manakala asid amino tidak perlu tertinggi ialah glutamat (3.60%). Lisina penting kerana ia sering menjadi asid amino terhad dalam diet berasaskan bijirin seperti nasi.

4. Albumin tertinggi 16.7% dalam ikan paling besar

Kepekatan albumin tertinggi juga dicatatkan dalam kumpulan B4, iaitu 16.7%. Unit dan asas pengiraan albumin (sama ada daripada protein atau isi) perlu disemak dalam teks penuh.

5. Saiz 35–300 g paling sesuai dimakan

Berdasarkan analisis proksimat, profil asid amino dan kepekatan albumin, penyelidik merumuskan bahawa toman dengan berat 35–300 g (B4) merupakan saiz terbaik untuk dimakan.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Bagi pengguna di Malaysia, dapatan ini menunjukkan bahawa toman yang lebih besar memberi nilai protein dan albumin yang lebih tinggi. Dari sudut kelestarian, menangkap anak toman yang terlalu kecil bukan sahaja kurang berkhasiat tetapi juga menjejaskan populasi ikan. Bagi pengusaha produk albumin ikan, ikan yang lebih besar ialah bahan mentah yang lebih sesuai.

Batasan Kajian

Kumpulan B4 merangkumi julat berat yang sangat luas (35–300 g), dan semua ikan yang dikaji masih kecil berbanding toman dewasa yang boleh mencapai beberapa kilogram. Bilangan sampel dan musim tangkapan tidak dinyatakan dalam abstrak.

Langkah Praktikal

Pengguna digalakkan membeli toman bersaiz sederhana hingga besar dan mengelakkan anak toman yang terlalu kecil. Toman boleh dimasak secara sup, kukus atau gulai untuk mengekalkan protein, dengan penggunaan minyak yang sederhana.

Soalan Lazim

Adakah toman sama berkhasiat dengan haruan? Kajian ini hanya mengkaji toman, jadi tidak membuat perbandingan langsung. Namun, ia menunjukkan toman ialah sumber protein dan albumin yang baik. Adakah toman tinggi lemak? Tidak; kandungan lemak tertinggi hanya 1.7%.

Perbincangan

Dapatan bahawa ikan yang lebih besar mempunyai protein, lemak dan albumin yang lebih tinggi selari dengan corak umum pertumbuhan ikan, di mana tisu otot menjadi lebih padat apabila ikan matang. Bagi industri, ini menyokong amalan menuai toman pada saiz yang lebih besar. Dari sudut pengurusan sumber, ia juga menyokong saiz tangkapan minimum untuk memastikan populasi liar dapat membiak sebelum ditangkap.

Nota Untuk Pembaca

Artikel ini meringkaskan abstrak kajian yang dipaparkan dalam SciSpace. Angka yang dipetik diambil terus daripada abstrak, manakala bahagian konteks, perbincangan dan langkah praktikal ialah tambahan penulis untuk membantu pembaca memahami kaitannya dengan diet harian. Dapatan kajian tentang aktiviti biologi, jika ada, tidak boleh dianggap sebagai nasihat perubatan. Pembaca yang mempunyai keadaan kesihatan tertentu, termasuk ibu berpantang atau pesakit selepas pembedahan, perlu mendapatkan nasihat pengamal perubatan sebelum bergantung kepada mana-mana makanan atau produk untuk tujuan rawatan.

Ringkasan Angka Penting

• Air tertinggi: 80.5% (B1, 4–5 g).
• Protein tertinggi: 16.8%; lemak tertinggi: 1.7% (B4, 35–300 g).
• Lisina: 2.02%; glutamat: 3.60%.
• Albumin tertinggi: 16.7% (B4).

Kesimpulan

Toman liar dari Kapuas Hulu yang paling besar (35–300 g) mempunyai protein (16.8%), lemak (1.7%), asid amino dan albumin (16.7%) tertinggi, menjadikannya saiz terbaik untuk dimakan.

Sumber Rujukan

Pratama, W.W., Nursyam, H., Hariati, A.M., Islamy, R.A. & Hasan, V. (2020). Short Communication: Proximate analysis, amino acid profile and albumin concentration of various weights of Giant Snakehead (Channa micropeltes) from Kapuas Hulu, West Kalimantan, Indonesia. Biodiversitas, 21(3), 1196–1200. DOI: 10.13057/BIODIV/D210346

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/short-communication-proximate-analysis-amino-acid-profile-2d8aqkifc0

Kata Kunci

ikan toman, Channa micropeltes, albumin, protein ikan, saiz ikan, Kalimantan