Pengenalan

Nama kajian: Dietary Intervention Using Salacca (Snake Fruit) Chips to Combat Anemia in Pregnancy: Evaluation of Iron Status Improvement and Compliance Factors in Padangsidempuan, Indonesia

Objektif: Menilai keberkesanan kerepek salak goreng vakum dalam memperbaiki status zat besi dan menilai faktor kepatuhan dalam kalangan wanita hamil yang mengalami anemia.

Negara kajian: Indonesia (Padangsidempuan, Sumatera Utara).

Anemia ketika hamil masih merupakan cabaran kesihatan awam yang besar di Indonesia, dengan kelaziman melebihi 48% di sesetengah kawasan. Suplemen zat besi biasa sering berdepan masalah kepatuhan kerana kesan sampingan dan rasa yang kurang disukai. Oleh itu, pendekatan berasaskan makanan yang diterima budaya setempat semakin mendapat perhatian.

Salak merupakan buah asli Indonesia. Menurut abstrak kajian, salak mengandungi zat besi (3.9–4.2 mg), vitamin C (8.4 mg) dan fitokimia bagi setiap 100 g. Kajian oleh Suryani ini menguji sama ada kerepek salak yang digoreng secara vakum boleh membantu memperbaiki status zat besi dalam kalangan wanita hamil yang mengalami anemia di Padangsidempuan, Sumatera Utara.

Mengapa Kajian Ini Penting

Kebanyakan kajian nutrisi buah hanya mengukur kandungan nutrien di makmal. Kajian ini berbeza kerana ia menguji kesan sebenar pengambilan buah ke atas manusia melalui reka bentuk intervensi. Ini memberi bukti yang lebih dekat dengan amalan sebenar.

Selain itu, kajian ini menilai faktor kepatuhan, iaitu sejauh mana peserta sanggup mengambil intervensi secara konsisten. Faktor ini sangat penting dalam program pemakanan kesihatan awam, kerana intervensi yang berkesan di atas kertas tidak memberi manfaat jika tidak diambil.

Kaedah Kajian

Reka bentuk kuasi-eksperimen melibatkan 128 peserta wanita hamil yang mengalami anemia, dibahagikan kepada dua kumpulan (64 setiap kumpulan). Kumpulan intervensi menerima 50 g kerepek salak setiap hari selama 12 minggu bersama suplemen zat besi-asid folik (IFA) rutin, manakala kumpulan kawalan menerima IFA sahaja. Hemoglobin, ferritin serum dan hematokrit diukur, serta faktor yang mempengaruhi kepatuhan dinilai.

Dapatan Utama

1. Hemoglobin meningkat lebih tinggi dalam kumpulan intervensi

Pada minggu ke-12, kumpulan intervensi mencatatkan hemoglobin 11.82 ± 0.91 g/dL berbanding 10.94 ± 1.02 g/dL dalam kumpulan kawalan (p < 0.001). Ini menunjukkan penambahan kerepek salak bersama suplemen biasa memberi peningkatan yang lebih ketara.

2. Ferritin serum dan hematokrit juga lebih baik

Ferritin serum, penanda simpanan zat besi dalam badan, ialah 28.46 ± 5.73 µg/L dalam kumpulan intervensi berbanding 22.18 ± 6.41 µg/L dalam kumpulan kawalan. Hematokrit pula 35.86 ± 2.74% berbanding 33.45 ± 3.12%. Kedua-dua perbezaan signifikan (p < 0.001).

3. Pengurangan kelaziman anemia lebih besar

Pengurangan kelaziman anemia ialah 41.7% dalam kumpulan intervensi berbanding 26.7% dalam kumpulan kawalan (p = 0.008). Ini bermakna lebih ramai wanita dalam kumpulan intervensi keluar daripada status anemia selepas 12 minggu.

4. Kepatuhan tinggi, didorong rasa dan sokongan keluarga

Sebanyak 81.3% peserta dalam kumpulan intervensi mencapai kepatuhan tinggi (80% atau lebih). Rasa yang sedap, sokongan keluarga dan persepsi manfaat kesihatan merupakan peramal positif yang signifikan kepada kepatuhan. Penyelidik mencadangkan intervensi berasaskan makanan yang diterima budaya setempat diintegrasikan ke dalam program pemakanan ibu.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Walaupun kajian ini dijalankan di Indonesia, ia memberi pengajaran kepada Malaysia tentang potensi buah tempatan dalam program pemakanan. Pengusaha IKS yang menghasilkan kerepek buah boleh melihat peluang untuk membangunkan produk yang menonjolkan kandungan nutrien semula jadi, dengan maklumat label yang tepat.

Bagi ibu hamil, kajian ini tidak bermaksud kerepek salak boleh menggantikan suplemen zat besi yang disyorkan doktor. Dalam kajian ini, kerepek salak diambil bersama suplemen IFA, bukan sebagai pengganti. Sebarang perubahan diet semasa hamil perlu dibincangkan dengan doktor atau pegawai kesihatan.

Soalan Lazim Pengguna

Adakah kerepek salak sesuai untuk semua orang? Kerepek salak goreng vakum masih merupakan makanan ringan yang mengandungi minyak dan gula semula jadi, jadi perlu diambil secara sederhana. Adakah salak segar mempunyai kesan yang sama? Kajian ini hanya menguji kerepek salak goreng vakum, bukan salak segar. Bolehkah ibu hamil berhenti mengambil suplemen jika makan salak? Tidak. Dalam kajian ini, semua peserta tetap mengambil suplemen zat besi-asid folik; kerepek salak hanya ditambah kepada kumpulan intervensi. Sentiasa ikut nasihat doktor dan klinik kesihatan.

Batasan Kajian

Reka bentuk kuasi-eksperimen tidak menggunakan pengagihan rawak penuh, jadi kemungkinan perbezaan antara kumpulan sukar dikawal sepenuhnya. Kumpulan kawalan tidak menerima makanan ringan lain, jadi kesan mungkin sebahagiannya berpunca daripada tambahan tenaga atau nutrien umum, bukan semata-mata salak. Kandungan nutrien kerepek salak selepas penggorengan vakum juga tidak diperincikan dalam abstrak.

Langkah Praktikal

Ibu hamil perlu terus mengambil suplemen yang disyorkan oleh klinik kesihatan dan mendapatkan nasihat pegawai perubatan. Buah-buahan tempatan, termasuk salak, boleh dijadikan sebahagian daripada diet seimbang. Bagi penggubal program, kajian ini menunjukkan kepentingan memilih makanan yang sedap dan diterima keluarga untuk meningkatkan kepatuhan.

Ringkasan Angka Penting

• 128 peserta (64 setiap kumpulan); 50 g kerepek salak sehari selama 12 minggu.
• Hemoglobin: 11.82 berbanding 10.94 g/dL.
• Ferritin serum: 28.46 berbanding 22.18 µg/L.
• Pengurangan kelaziman anemia: 41.7% berbanding 26.7%.
• Kepatuhan tinggi: 81.3% kumpulan intervensi.

Kesimpulan

Penambahan 50 g kerepek salak sehari bersama suplemen zat besi-asid folik selama 12 minggu memberi peningkatan hemoglobin, ferritin dan hematokrit yang lebih besar berbanding suplemen sahaja, dengan kepatuhan yang tinggi dalam kalangan wanita hamil anemia di Indonesia.

Sumber Rujukan

Suryani, E. (2026). Dietary Intervention Using Salacca (Snake Fruit) Chips to Combat Anemia in Pregnancy: Evaluation of Iron Status Improvement and Compliance Factors in Padangsidempuan, Indonesia. International Journal of Public Health Excellence, 5(2), 148–160. DOI: 10.55299/ijphe.v5i2.1923

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/dietary-intervention-using-salacca-snake-fruit-chips-to-wee7lteg4pe2

Kata Kunci

salak, zat besi, anemia, ibu hamil, intervensi pemakanan, Indonesia