Pengenalan

Nama kajian: Selection of sweetpotato clones with high ß-carotene for processing of nutritious food products (Pemilihan klon ubi keledek dengan kandungan ß-karotena yang tinggi untuk pemprosesan produk makanan berkhasiat)

Objektif: Memilih klon ubi keledek berkandungan beta-karotena tinggi yang menghasilkan hasil baik di pelbagai jenis tanah, untuk menggantikan sebahagian import lobak merah dan mempopularkan produk makanan berkhasiat daripada ubi keledek oren.

Negara kajian: Malaysia (program pembiakbakaan MARDI).

Beta-karotena ialah prekursor vitamin A yang penting dalam diet. Lobak merah merupakan sumber tradisional beta-karotena, tetapi tanaman ini tidak dapat tumbuh dengan baik di tanah rendah tropika lembap Malaysia. Akibatnya, sebahagian besar lobak merah perlu diimport atau ditanam di kawasan tanah tinggi. Sebaliknya, ubi keledek tumbuh subur di tanah rendah dan banyak germplasmanya mengandungi beta-karotena.

Kajian oleh Tan Swee Lian dan rakan-rakan ini melaporkan program pembiakbakaan dan pemilihan klon ubi keledek berkandungan beta-karotena yang dimulakan oleh MARDI. Matlamatnya ialah menggantikan sebahagian import lobak merah dan mempopularkan penggunaan ubi keledek oren dalam produk makanan berkhasiat.

Mengapa Kajian Ini Penting

Kebergantungan kepada import sayur-sayuran memberi kesan kepada keselamatan makanan negara dan harga di pasaran. Jika tanaman tempatan seperti ubi keledek dapat membekalkan nutrien yang sama, ia mengurangkan keperluan import dan memberi peluang pendapatan baharu kepada petani tempatan.

Kajian ini juga penting kerana ia menilai klon di pelbagai jenis tanah, termasuk tanah bermasalah seperti tanah bekas lombong bijih timah, tanah asid sulfat dan tanah BRIS. Klon yang mampu memberi hasil baik di tanah marginal membuka peluang menggunakan tanah yang kurang sesuai untuk tanaman lain.

Kaedah Kajian

Satu siri ujian dijalankan ke atas 13 klon ubi keledek bersama dua varieti semakan di enam tapak. Tapak tersebut terdiri daripada satu tapak tanah bekas lombong bijih timah, satu tapak tanah asid sulfat, dua tapak tanah mineral tanah tinggi (upland), dan dua tapak tanah BRIS. Analisis varians gabungan digunakan untuk membandingkan hasil ubi dan kandungan beta-karotena. Empat klon terpilih kemudiannya diuji secara awal untuk dijadikan jus.

Dapatan Utama

1. Empat klon menghasilkan lebih 15 t/ha dalam 3½ hingga 4 bulan

Klon Merah Manis, Tainung No. 64, Guan dan Caromex memberikan hasil ubi melebihi 15 tan sehektar selepas 3½ hingga 4 bulan. Tempoh tanaman yang pendek ini merupakan kelebihan besar ubi keledek berbanding banyak tanaman lain, kerana petani boleh menuai beberapa kali setahun.

2. Merah Manis mengatasi varieti semakan dengan ketara

Merah Manis mencatatkan purata hasil 26.2 tan sehektar merentasi enam tapak, jauh lebih tinggi berbanding varieti semakan Gendut yang hanya 15.8 tan sehektar. Perbezaan ini signifikan dari segi statistik dan menunjukkan Merah Manis sangat berpotensi untuk penanaman komersial.

3. Caromex paling kaya beta-karotena

Caromex, yang berada di kedudukan ketiga atau keempat dari segi hasil di tapak tanah marginal, mempunyai kandungan beta-karotena lebih tinggi, iaitu 6.18 mg/100 g, berbanding varieti semakan Kuala Bikam 2 yang mencatatkan 5.81 mg/100 g.

Ini menunjukkan wujudnya keseimbangan antara hasil dan kualiti pemakanan. Klon dengan hasil tertinggi tidak semestinya mempunyai beta-karotena tertinggi, jadi pemilihan klon perlu bergantung kepada tujuan penanaman.

4. Jus ubi keledek oren menunjukkan potensi

Ujian awal ke atas empat klon terpilih untuk dijadikan jus menunjukkan potensi dari segi rasa dan warna. Penyelidik mencadangkan bahawa dengan kerja pembangunan produk lanjut, jus ubi keledek oren boleh dipopularkan sebagai pengganti jus lobak merah.

5. Tepung ubi keledek untuk kek lebih berkhasiat

Penyelidik juga menyatakan terdapat potensi menggunakan tepung ubi keledek sebagai pengganti tepung gandum dalam penghasilan kek yang lebih berkhasiat. Ini membuka peluang kepada industri bakeri tempatan untuk mengurangkan penggunaan tepung gandum import.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Bagi pengusaha tanaman, klon Merah Manis sesuai untuk pengeluaran hasil tinggi, manakala Caromex sesuai jika tumpuan diberi kepada kandungan beta-karotena untuk pemprosesan. Kedua-duanya berpotensi ditanam di tanah marginal seperti tanah BRIS dan bekas lombong.

Bagi industri makanan dan IKS, jus dan tepung ubi keledek oren merupakan produk nilai tambah yang berpotensi menggantikan sebahagian produk berasaskan lobak merah dan gandum import. Bagi pengguna, ubi keledek oren tempatan merupakan sumber beta-karotena yang mudah didapati dan biasanya lebih murah.

Batasan Kajian

Abstrak tidak memberikan nilai beta-karotena bagi semua klon, dan tidak menyatakan sama ada nilai 6.18 mg/100 g diukur pada ubi segar atau kering. Ujian jus juga masih di peringkat awal tanpa data penerimaan pengguna atau jangka hayat. Rekod SciSpace tidak menyertakan DOI, dan tarikh dalam rekod (2015) mungkin merupakan tarikh muat naik dan bukan tarikh terbitan asal.

Langkah Praktikal

Petani yang ingin menanam ubi keledek oren boleh mendapatkan nasihat dan bahan tanaman daripada MARDI atau pejabat pertanian negeri. Bagi pengusaha IKS, jus dan kek ubi keledek boleh diuji secara kecil-kecilan untuk menilai penerimaan pelanggan. Pengguna pula boleh menggantikan sebahagian lobak merah dalam masakan harian dengan ubi keledek oren.

Ringkasan Angka Penting

• 13 klon dan 2 varieti semakan diuji di 6 tapak.
• Merah Manis: 26.2 t/ha berbanding Gendut 15.8 t/ha.
• Caromex: beta-karotena 6.18 mg/100 g berbanding Kuala Bikam 2, 5.81 mg/100 g.
• Empat klon melebihi 15 t/ha dalam 3½–4 bulan.

Kesimpulan

Program pemilihan MARDI mengenal pasti klon ubi keledek oren berhasil tinggi seperti Merah Manis (26.2 t/ha) dan klon kaya beta-karotena seperti Caromex (6.18 mg/100 g), yang berpotensi menggantikan sebahagian lobak merah import dalam jus dan produk bakeri.

Sumber Rujukan

Tan, S.L. et al. (2015). Selection of sweetpotato clones with high ß-carotene for processing of nutritious food products. Journal of Tropical Agriculture and Food Science, 35, 213–220. (DOI tidak dinyatakan dalam rekod SciSpace)

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/selection-of-sweetpotato-clones-with-high-s-carotene-for-187by3f0ya

Kata Kunci

ubi keledek oren, beta-karotena, MARDI, klon Caromex, Merah Manis, jus ubi keledek, tanah BRIS