Pengenalan

Nama kajian: Kinetic Study on the Physicochemical of Ulam Raja (Cosmos caudatus) Leaves Powder

Objektif: Menentukan kesan masa dan suhu pengeringan ketuhar terhadap sifat fizikokimia dan aktiviti antioksidan serbuk daun ulam raja.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak.

Ulam raja (Cosmos caudatus) merupakan antara ulam paling popular di Malaysia, terkenal dengan aromanya yang unik dan sering dimakan mentah bersama nasi dan sambal. Ia juga dikenali kerana kandungan sebatian bioaktifnya yang tinggi. Namun, daun segar ulam raja cepat layu dan rosak, jadi ia perlu dikeringkan untuk memanjangkan jangka hayat jika hendak dijadikan serbuk atau produk nilai tambah.

Kajian oleh Ummi Amira yang diterbitkan dalam ASM Science Journal pada 2025 ini menilai bagaimana suhu pengeringan mempengaruhi kualiti serbuk daun ulam raja, termasuk kandungan nutrien, fenolik dan aktiviti antioksidan.

Mengapa Kajian Ini Penting

Pengeringan merupakan langkah penting dalam penghasilan produk herba seperti teh, serbuk dan kapsul. Namun, haba boleh memusnahkan nutrien dan sebatian bioaktif yang sensitif. Pengusaha perlu mengimbangi antara pengeringan yang cepat (jimat masa dan tenaga) dan pengekalan kualiti produk.

Bagi industri kecil dan sederhana yang menghasilkan produk berasaskan ulam raja, panduan suhu yang tepat dapat membantu menghasilkan produk berkualiti tinggi dengan kos yang terkawal.

Kaedah Kajian

Daun ulam raja dikeringkan dalam ketuhar pada tiga suhu, iaitu 60°C, 80°C dan 100°C. Kadar pengurangan lembapan dimodelkan menggunakan persamaan tindak balas peringkat sifar, pertama dan kedua untuk menentukan pemalar kadar pengeringan. Analisis proksimat dijalankan, dan ekstrak akueus daun disediakan untuk penilaian antioksidan, termasuk jumlah kandungan fenolik (Folin-Ciocalteu) dan aktiviti pemerangkapan radikal DPPH. Warna (L, a, b) juga diukur untuk menilai kualiti ekstrak.

Dapatan Utama

1. Model kinetik peringkat kedua paling sesuai

Model kinetik peringkat kedua didapati paling sesuai untuk menerangkan kadar pengeringan daun ulam raja. Ini bermakna kadar kehilangan lembapan tidak berlaku secara linear, tetapi berubah mengikut jumlah lembapan yang masih tinggal dalam daun.

Bagi jurutera proses, model ini membantu meramal masa pengeringan yang diperlukan pada suhu tertentu, sekali gus memudahkan perancangan pengeluaran.

2. Suhu tinggi mengurangkan nutrien dan fenolik

Kandungan nutrien dan fenolik berkurang dengan ketara pada suhu pengeringan yang lebih tinggi, iaitu 80°C hingga 100°C. Penyelidik menyatakan bahawa haba yang berlebihan menjejaskan kualiti daun.

Dapatan ini penting kerana ramai pengusaha mungkin tergoda menggunakan suhu tinggi untuk mempercepatkan pengeringan. Kajian ini menunjukkan bahawa penjimatan masa tersebut datang dengan kos kehilangan kualiti.

3. Suhu tinggi memang memendekkan masa pengeringan

Seperti dijangka, suhu pengeringan yang lebih tinggi memendekkan masa pengeringan. Namun, kelebihan ini perlu ditimbang dengan kehilangan nutrien dan fenolik yang berlaku pada suhu 80°C dan ke atas.

4. 60°C memberi keseimbangan terbaik

Pengeringan pada 60°C menghasilkan tenaga pengaktifan tertinggi, iaitu 25.508 kJ/mol. Penyelidik merumuskan bahawa suhu 60°C memberi keputusan terbaik tanpa menjejaskan penggunaan tenaga, kecekapan pengeringan atau kualiti pemakanan.

Dengan kata lain, 60°C ialah titik keseimbangan yang membolehkan ulam raja dikeringkan dengan cekap sambil mengekalkan sebanyak mungkin nutrien dan sebatian fenolik.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Bagi pengusaha IKS yang menghasilkan teh herba, serbuk ulam raja atau produk berasaskan herba, kajian ini memberi panduan jelas: keringkan pada sekitar 60°C. Bagi pengguna, ia menunjukkan bahawa produk kering yang diproses pada suhu tinggi mungkin kurang berkhasiat berbanding daun segar atau produk yang diproses dengan cermat. Daun segar tetap merupakan pilihan terbaik apabila tersedia.

Batasan Kajian

Abstrak tidak memberi nilai tepat bagi kandungan nutrien, fenolik atau aktiviti DPPH pada setiap suhu, hanya menyatakan arah perubahannya. Kajian hanya menggunakan pengeringan ketuhar; kaedah lain seperti pengeringan beku atau pengeringan solar tidak dibandingkan. Negara kajian dan sumber daun juga tidak dinyatakan dalam abstrak.

Langkah Praktikal

Pengusaha yang mengeringkan ulam raja disarankan menggunakan suhu sekitar 60°C dan memantau kadar lembapan dengan tetap. Gunakan pengering yang mempunyai kawalan suhu yang tepat. Simpan serbuk kering dalam bekas kedap udara, jauh daripada cahaya dan kelembapan. Bagi pengguna di rumah, makan ulam raja segar masih merupakan cara terbaik untuk mendapat manfaat penuhnya.

Konteks Pemakanan Am

Ulam raja kaya dengan sebatian fenolik dan sering disebut sebagai antara ulam yang paling tinggi antioksidan di Malaysia. Daun segarnya mengandungi banyak air, jadi pengeringan meningkatkan kepekatan nutrien per gram, tetapi pada masa yang sama boleh memusnahkan sebatian yang sensitif kepada haba seperti vitamin C dan sesetengah fenolik.

Dalam pemprosesan makanan, tenaga pengaktifan menggambarkan sensitiviti proses terhadap perubahan suhu. Konsep ini membantu jurutera menentukan suhu operasi yang paling cekap untuk pengering.

Selain suhu, ketebalan lapisan daun dalam pengering, aliran udara dan saiz potongan daun juga mempengaruhi kadar pengeringan dan kualiti akhir produk. Faktor-faktor ini perlu dikawal secara konsisten untuk menghasilkan serbuk yang seragam dari satu kelompok ke kelompok yang lain.

Soalan Lazim

Bolehkah serbuk ulam raja menggantikan ulam segar? Serbuk memudahkan penyimpanan dan penggunaan dalam produk seperti teh atau minuman, tetapi sebahagian nutrien hilang semasa pengeringan. Ulam segar tetap pilihan terbaik apabila mudah didapati. Serbuk sesuai sebagai alternatif apabila bekalan segar tiada atau untuk produk nilai tambah.

Ringkasan Angka Penting

• Suhu diuji: 60°C, 80°C dan 100°C.
• Model terbaik: kinetik peringkat kedua.
• Nutrien dan fenolik berkurang ketara pada 80–100°C.
• Tenaga pengaktifan tertinggi pada 60°C: 25.508 kJ/mol.

Kesimpulan

Pengeringan daun ulam raja pada 60°C memberi keseimbangan terbaik antara kecekapan pengeringan dan pengekalan nutrien serta fenolik, manakala suhu 80–100°C mengurangkan kualiti pemakanan dengan ketara walaupun masa pengeringan lebih singkat.

Sumber Rujukan

Ummi Amira (2025). Kinetic Study on the Physicochemical of Ulam Raja (Cosmos caudatus) Leaves Powder. ASM Science Journal, 20(2), 1–11. DOI: 10.32802/asmscj.2025.0190

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/kinetic-study-on-the-physicochemical-of-ulam-raja-cosmos-ho4w06nstnio

Kata Kunci

ulam raja, Cosmos caudatus, pengeringan, serbuk daun, fenolik, kinetik pengeringan