Pengenalan

Nama kajian: Quantification of pro-vitamin a activities and content in 22 selected ‘ulam’ species or Malaysian traditional vegetables

Objektif: Menilai komposisi pro-vitamin A secara kuantitatif dan kualitatif dalam 22 spesies ulam Malaysia menggunakan analisis HPLC.

Negara kajian: Malaysia.

Kekurangan vitamin A masih menjadi isu kesihatan di banyak negara membangun. Di Malaysia dan banyak negara lain, ramai orang bergantung kepada diet berasaskan tumbuhan yang tidak pelbagai, seperti bijirin dan kekacang, yang merupakan sumber vitamin A yang lemah.

Ulam atau sayur tradisional Malaysia terdiri daripada lebih 120 spesies, merangkumi daun, buah, biji, ubi dan akar. Kajian oleh Mohd Zaifuddin dan rakan-rakan ini menilai kandungan pro-vitamin A, iaitu karotenoid yang boleh ditukar kepada vitamin A dalam badan, dalam 22 spesies ulam.

Mengapa Kajian Ini Penting

Banyak usaha global untuk mengatasi kekurangan vitamin A bergantung kepada pengubahsuaian genetik tanaman. Namun, ulam tradisional yang sudah lama dimakan oleh masyarakat Malaysia mungkin sudah menjadi sumber pro-vitamin A yang baik tanpa perlu diubah suai.

Mengenal pasti ulam yang paling kaya pro-vitamin A membolehkan cadangan pemakanan yang lebih tepat dan menggalakkan pemuliharaan serta penanaman ulam tempatan.

Kaedah Kajian

Sebanyak 22 spesies ulam dinilai untuk komposisi pro-vitamin A secara kuantitatif dan kualitatif menggunakan kromatografi cecair berprestasi tinggi (HPLC). Aktiviti setara retinol keseluruhan dikira berdasarkan kumpulan pro-vitamin A yang dikesan dalam setiap spesies.

Dapatan Utama

1. Ulam berbeza dengan ketara dalam pro-vitamin A

Kajian ini membuktikan bahawa ulam atau sayur tradisional berbeza dengan ketara dari segi jenis dan kepekatan pro-vitamin A. Ini bermakna tidak semua ulam memberi sumbangan vitamin A yang sama.

2. Tiga karotenoid pro-vitamin A utama dikenal pasti

Tiga karotenoid pro-vitamin A utama dikenal pasti, iaitu β-kriptoxantin, α-karotena dan β-karotena. Kandungan dan nisbah ketiga-tiga kumpulan ini berbeza antara spesies ulam.

3. Cekur manis, pegaga dan daun selom paling tinggi

Kumpulan pro-vitamin A dikesan paling tinggi dalam cekur manis, pegaga dan daun selom. Ketiga-tiga ulam ini sudah biasa dimakan oleh masyarakat Malaysia, sama ada sebagai ulam mentah atau dimasak.

Nilai angka bagi setiap spesies dilaporkan dalam abstrak, tetapi format perpuluhan dalam rekod SciSpace tidak jelas, jadi angka tepat tidak dipetik di sini.

4. Beluntas mempunyai aktiviti setara retinol tertinggi

Apabila aktiviti setara retinol keseluruhan dikira, beluntas mencatatkan aktiviti tertinggi. Ini menunjukkan beluntas berpotensi menjadi antara sumber vitamin A terbaik dalam kalangan ulam yang diuji.

5. Hampir semua ulam sumber pro-vitamin A yang baik

Penyelidik merumuskan bahawa hampir semua spesies ulam yang diuji merupakan sumber pro-vitamin A yang baik dan berpotensi. Dapatan ini menyokong amalan tradisional memakan ulam sebagai sebahagian daripada diet harian.

Perbincangan

Kajian ini memberi bukti saintifik kepada amalan pemakanan tradisional masyarakat Melayu yang gemar makan ulam. Pro-vitamin A daripada tumbuhan perlu ditukar kepada vitamin A aktif dalam badan, dan kadar penukaran ini dipengaruhi oleh pelbagai faktor seperti jenis karotenoid, cara penyediaan makanan dan kehadiran lemak dalam hidangan.

Kepelbagaian ulam yang tinggi di Malaysia merupakan aset pemakanan yang besar. Data saintifik seperti ini boleh digunakan dalam pendidikan pemakanan untuk menggalakkan semua lapisan masyarakat, termasuk generasi muda, menjadikan ulam sebahagian daripada hidangan harian.

Memahami Istilah Dalam Kajian

Pro-vitamin A ialah karotenoid yang boleh ditukar oleh badan kepada retinol, iaitu bentuk aktif vitamin A. β-karotena mempunyai aktiviti pro-vitamin A tertinggi, diikuti α-karotena dan β-kriptoxantin. Setara retinol ialah unit yang digunakan untuk menyatakan jumlah aktiviti vitamin A daripada pelbagai karotenoid dalam satu nilai yang boleh dibandingkan. HPLC pula ialah kaedah makmal yang memisahkan dan mengukur sebatian individu dalam sampel.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Pengguna boleh mempelbagaikan pengambilan ulam seperti pegaga, cekur manis, daun selom dan beluntas untuk menambah sumber pro-vitamin A. Karotenoid larut dalam lemak, jadi memakan ulam bersama sedikit lemak seperti sambal berminyak atau santan boleh membantu penyerapan.

Bagi pengusaha tani, ulam tradisional berpotensi dipasarkan sebagai sayur berkhasiat tinggi. Data ini juga boleh menyokong pembangunan produk serbuk ulam atau makanan berfungsi.

Batasan Kajian

Abstrak tidak menyatakan nama penuh semua 22 spesies, bahagian tumbuhan yang dianalisis, atau lokasi sampel. Kandungan dilaporkan dalam berat kering, jadi nilai bagi ulam segar akan lebih rendah. Kesan cara penyediaan terhadap karotenoid juga tidak dinilai.

Langkah Praktikal

Tanam beberapa jenis ulam seperti pegaga dan cekur manis di halaman rumah untuk bekalan segar. Hidangkan ulam bersama hidangan yang mengandungi sedikit lemak. Simpan ulam di tempat sejuk dan makan secepat mungkin selepas dipetik kerana karotenoid boleh berkurang apabila terdedah kepada cahaya dan udara.

Soalan Lazim

Adakah ulam lebih berkhasiat dimakan mentah atau dimasak? Kajian ini tidak membandingkan cara penyediaan. Secara umum, sesetengah vitamin seperti vitamin C berkurang apabila dimasak, manakala karotenoid kadangkala lebih mudah diserap apabila sayur dimasak sebentar atau dimakan bersama lemak. Oleh itu, mempelbagaikan cara penyediaan, iaitu ada yang dimakan mentah dan ada yang dicelur atau dimasak lemak, merupakan pendekatan yang seimbang.

Ringkasan Angka Penting

• Bilangan spesies ulam dinilai: 22.

• Karotenoid pro-vitamin A: β-kriptoxantin, α-karotena dan β-karotena.

• Kandungan tertinggi: cekur manis, pegaga dan daun selom.

• Aktiviti setara retinol tertinggi: beluntas.

Kesimpulan

Daripada 22 ulam Malaysia, cekur manis, pegaga dan daun selom mengandungi pro-vitamin A tertinggi, manakala beluntas mempunyai aktiviti setara retinol tertinggi, dan hampir semua ulam merupakan sumber pro-vitamin A yang baik.

Sumber Rujukan

Mohd Zaifuddin, F.A. et al. (2014). Quantification of pro-vitamin A activities and content in 22 selected ‘ulam’ species or Malaysian traditional vegetables. (Nama jurnal dan DOI tidak dinyatakan dalam rekod SciSpace.)

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/quantification-of-pro-vitamin-a-activities-and-content-in-22-1lu3aheebz

Kata Kunci

ulam, pro-vitamin A, β-karotena, pegaga, cekur manis, beluntas