Pengenalan

Nama kajian: Cultivation of Pleurotus ostreatus on agricultural wastes and effects on nutritional composition of the fruiting body

Objektif: Mengkaji kesan penanaman cendawan tiram Pleurotus ostreatus di atas pelbagai sisa pertanian terhadap nilai nutrisi dan kecekapan biologi jasad buah.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak.

Cendawan tiram (Pleurotus ostreatus) boleh tumbuh di atas pelbagai bahan berlignoselulosa, menjadikannya sesuai untuk memanfaatkan sisa pertanian. Namun, menurut penyelidik, masih kurang perhatian diberikan kepada kesan substrat sisa pertanian terhadap nilai nutrisi dan kecekapan biologi cendawan yang dihasilkan.

Kajian oleh Jimoh dan rakan-rakan (2023) ini menguji enam jenis sisa pertanian sebagai substrat, termasuk gentian kelapa sawit, sekam padi dan jerami padi, yang semuanya mudah didapati di negara tropika seperti Malaysia.

Mengapa Kajian Ini Penting

Kos substrat merupakan salah satu kos utama dalam penanaman cendawan. Habuk kayu getah yang lazim digunakan di Malaysia mungkin tidak selalu mudah didapati atau murah. Mengetahui substrat alternatif yang bukan sahaja menghasilkan banyak cendawan tetapi juga cendawan yang berkhasiat membantu pengusaha mengurangkan kos tanpa menjejaskan kualiti.

Kajian ini juga relevan dengan usaha mengurangkan pembakaran terbuka sisa pertanian seperti jerami padi, yang menyumbang kepada pencemaran udara.

Kaedah Kajian

Enam bahan digunakan sebagai substrat dalam bentuk kering: gentian kelapa sawit, sekam padi, habuk kayu keras, rumput guinea, lenggai kacang dan jerami padi. Miselium aktif P. ostreatus digunakan untuk menyediakan benih, dan pertumbuhan diperhatikan 30 hari selepas inokulasi. Jasad buah dituai untuk analisis komposisi proksimat, sebatian antioksidan (flavonoid, fenol, likopena, beta-karotena dan asid askorbik) serta mineral (Na, K, Ca, Mg, Cu, Mn dan Zn).

Dapatan Utama

1. Komposisi nutrien berbeza mengikut substrat

Komposisi protein kasar, lemak kasar, serat kasar, abu, lembapan, bahan kering dan karbohidrat, sebatian antioksidan serta mineral berbeza-beza mengikut jenis substrat. Ini mengesahkan bahawa bahan yang digunakan untuk menanam cendawan mempengaruhi kandungan nutrien cendawan yang dihasilkan.

2. Semua substrat menghasilkan cendawan berkhasiat

Cendawan yang ditanam atas semua substrat mengandungi jumlah protein kasar, lemak kasar, serat kasar, abu, karbohidrat, flavonoid, fenol, likopena, beta-karotena, asid askorbik dan ion mineral seperti Na, K, P, N dan Ca yang tinggi. Ini bermakna kesemua enam sisa pertanian boleh digunakan untuk menghasilkan cendawan yang berkhasiat.

3. Jerami padi memberi berat kering dan kecekapan biologi tertinggi

Berat kering dan kecekapan biologi paling tinggi dicatatkan pada cendawan yang ditanam atas jerami padi, diikuti lenggai kacang. Kecekapan biologi mengukur berapa banyak cendawan dihasilkan berbanding berat substrat yang digunakan, jadi ia merupakan petunjuk produktiviti yang penting bagi pengusaha.

4. Cadangan substrat

Penyelidik merumuskan bahawa jerami padi dan lenggai kacang boleh digunakan untuk mencapai komposisi nutrisi dan kandungan antioksidan yang tinggi dalam cendawan P. ostreatus.

Konteks Pemakanan Am

Cendawan tiram merupakan sumber protein bukan haiwan, serat dan mineral seperti kalium. Kandungan nutrien sebenar cendawan di pasaran bergantung kepada strain, substrat, keadaan penanaman dan peringkat penuaian. Oleh itu, nilai dalam jadual komposisi makanan hanya memberi anggaran umum.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Malaysia menghasilkan banyak jerami padi di kawasan jelapang seperti Kedah, Perlis dan Kelantan. Kajian ini menyokong penggunaan jerami padi sebagai substrat cendawan tiram yang produktif dan berkhasiat. Pengusaha cendawan di kawasan padi boleh mempertimbangkan jerami sebagai alternatif kepada habuk kayu getah. Gentian kelapa sawit dan sekam padi juga merupakan pilihan yang boleh diuji.

Soalan Lazim

Adakah cendawan yang ditanam atas jerami padi berbeza rasanya? Abstrak tidak menilai rasa atau tekstur. Pengusaha perlu menguji sendiri penerimaan pelanggan sebelum menukar substrat sepenuhnya.

Apakah kecekapan biologi? Ia ialah nisbah berat cendawan segar yang dituai berbanding berat kering substrat, biasanya dinyatakan dalam peratus. Nilai yang lebih tinggi bermakna substrat lebih produktif.

Adakah jerami padi selamat digunakan? Jerami perlu bebas daripada sisa racun yang berlebihan dan dirawat dengan pempasteuran untuk membunuh mikrob pesaing sebelum disemai dengan benih cendawan.

Bolehkah substrat dicampur? Banyak pengusaha menggunakan campuran substrat untuk mengimbangi nutrien dan struktur, tetapi campuran baharu sebaiknya diuji secara kecil-kecilan dahulu.

Mengapa nutrien cendawan berubah mengikut substrat? Cendawan menyerap nutrien daripada bahan tempat ia tumbuh. Substrat yang kaya nitrogen atau mineral tertentu boleh menghasilkan cendawan yang lebih tinggi protein atau mineral tersebut, walaupun hubungan ini tidak selalu langsung.

Batasan Kajian

Abstrak tidak memberikan angka nutrien dan kecekapan biologi bagi setiap substrat, jadi sukar menilai magnitud perbezaan. Negara kajian juga tidak dinyatakan. Keputusan mungkin berbeza bagi strain cendawan tiram lain atau di bawah keadaan iklim yang berbeza.

Langkah Praktikal

Pengusaha boleh mencuba jerami padi yang dipotong pendek dan dirawat dengan pempasteuran sebagai substrat. Mulakan dengan bilangan bongkah yang kecil dan bandingkan hasil dengan substrat sedia ada. Rekod berat cendawan yang dituai berbanding berat substrat untuk mengira kecekapan biologi sendiri sebelum menukar substrat secara besar-besaran.

Ringkasan Angka Penting

• Enam substrat diuji: gentian kelapa sawit, sekam padi, habuk kayu keras, rumput guinea, lenggai kacang dan jerami padi.
• Pertumbuhan diperhatikan 30 hari selepas inokulasi.
• Kecekapan biologi tertinggi: jerami padi, diikuti lenggai kacang.
• Mineral dianalisis: Na, K, Ca, Mg, Cu, Mn dan Zn.

Kesimpulan

Substrat sisa pertanian mempengaruhi komposisi nutrien cendawan tiram putih, dan jerami padi serta lenggai kacang memberikan kecekapan biologi tertinggi sambil menghasilkan cendawan yang kaya nutrien dan antioksidan.

Sumber Rujukan

Jimoh, M.A. et al. (2023). Cultivation of Pleurotus ostreatus on agricultural wastes and effects on nutritional composition of the fruiting body. International Journal of Vegetable Science, 29(4), 313–321. DOI: 10.1080/19315260.2023.2216684

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/cultivation-of-pleurotus-ostreatus-on-agricultural-wastes-35ws31u0

Kata Kunci

cendawan tiram, Pleurotus ostreatus, substrat, jerami padi, sisa pertanian, kecekapan biologi, mineral