Pengenalan

Nama kajian: Seasonal Changes in the Lipid and Fatty Acid Profile of Pomadasys stridens (Forsskål, 1775) Caught from Mersin Bay

Objektif: Mengkaji perubahan bermusim dalam jumlah lipid dan profil asid lemak ikan Pomadasys stridens yang ditangkap di Teluk Mersin.

Negara kajian: Tidak dinyatakan secara eksplisit dalam abstrak; ikan ditangkap dari Teluk Mersin.

Pomadasys stridens ialah ikan daripada keluarga Haemulidae, iaitu keluarga yang di Malaysia dikenali sebagai ikan gerut-gerut atau kaci. Ikan dalam keluarga ini biasa ditangkap oleh nelayan pantai dan dijual di pasar sebagai ikan harian.

Kajian oleh Bakan dan rakan-rakan ini menganalisis bagaimana jumlah lemak dan komposisi asid lemak ikan ini berubah dari musim ke musim sepanjang tahun. Kajian ini memberikan nilai dalam bentuk peratusan dan juga miligram setiap 100 g, menjadikannya sangat berguna untuk memahami kandungan sebenar dalam satu hidangan.

Mengapa Kajian Ini Penting

Kebanyakan kajian asid lemak ikan hanya melaporkan peratusan. Kajian ini melaporkan kedua-dua peratusan dan jumlah dalam mg/100 g, yang lebih berguna untuk pengguna dan pegawai pemakanan kerana ia menunjukkan berapa banyak omega-3 sebenarnya diperoleh daripada satu hidangan ikan.

Kajian ini juga menunjukkan bagaimana musim mempengaruhi nilai pemakanan ikan. Prinsip ini relevan kepada ikan di Malaysia yang turut mengalami perubahan musim monsun.

Kaedah Kajian

Ikan P. stridens ditangkap dari Teluk Mersin pada empat musim: musim bunga, musim panas, musim luruh dan musim sejuk. Jumlah lipid dalam tisu otot ditentukan, dan profil asid lemak dianalisis menggunakan kromatografi gas (GC). Indeks aterogenik (Ai) dan indeks trombogenik (Ti) turut dikira.

Dapatan Utama

1. Jumlah lipid paling tinggi pada musim panas

Jumlah lipid berubah dengan ketara mengikut musim, iaitu 4.09% pada musim bunga, 7.54% pada musim panas, 2.56% pada musim luruh dan 1.81% pada musim sejuk. Ini bermakna kandungan lemak ikan pada musim panas lebih empat kali ganda berbanding musim sejuk.

2. Sebanyak 30 asid lemak dikenal pasti

Sebanyak 30 asid lemak dikenal pasti dalam tisu otot. Asid lemak tepu utama ialah asid palmitik (C16:0) dan asid stearik (C18:0). Asid lemak tak tepu tunggal utama ialah asid oleik (C18:1n9c) dan asid 11-dokosenoik (C22:1n11). Asid lemak politaktepu utama pula ialah EPA (C20:5n3) dan DHA (C22:6n3).

Asid palmitik berada pada julat 16.92% hingga 22.74% (297.82 hingga 1,567.14 mg/100 g), manakala asid stearik 8.06% hingga 13.86% (182.49 hingga 555.46 mg/100 g). Asid oleik pula 11.54% hingga 21.32% (251.20 hingga 1,436.89 mg/100 g).

3. DHA mencapai sehingga 492.90 mg/100 g

EPA berada pada julat 3.58% hingga 5.45%, bersamaan 55.27 hingga 324.59 mg/100 g. DHA pula lebih tinggi, iaitu 5.57% hingga 13.42%, bersamaan 153.12 hingga 492.90 mg/100 g.

Ini menunjukkan bahawa walaupun jumlah lemak ikan ini tidak terlalu tinggi, kandungan DHA dalam satu hidangan masih boleh mencapai beberapa ratus miligram, bergantung kepada musim tangkapan.

4. Jumlah omega-3 sehingga 733.95 mg/100 g

Jumlah asid lemak n-3 berada pada julat 10.65% hingga 19.41% (233.75 hingga 733.95 mg/100 g), n-6 pula 3.45% hingga 4.50% (68.40 hingga 237.76 mg/100 g), dan n-9 12.59% hingga 22.72% (271.12 hingga 1,531.99 mg/100 g). Nisbah n-3 yang jauh lebih tinggi daripada n-6 merupakan ciri ikan laut.

5. Indeks aterogenik dan trombogenik rendah

Indeks aterogenik (Ai) dan indeks trombogenik (Ti) sepanjang tahun masing-masing berada pada julat 0.32 hingga 0.42 dan 0.39 hingga 0.51. Indeks ini merupakan petunjuk kualiti lemak dari segi pemakanan, di mana nilai yang lebih rendah biasanya dianggap lebih baik.

Konteks Pemakanan Am

Indeks aterogenik dan trombogenik ialah ukuran yang dikira daripada nisbah asid lemak tertentu, dan digunakan oleh penyelidik untuk membandingkan kualiti lemak antara makanan. Indeks ini bukan ukuran kesihatan secara langsung, tetapi membantu membandingkan profil lemak secara ringkas. Nota ini ialah konteks am, bukan dapatan kajian.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Walaupun kajian ini dijalankan di luar Malaysia, prinsipnya relevan: ikan yang sama boleh mempunyai kandungan lemak dan omega-3 yang sangat berbeza mengikut musim. Ikan daripada keluarga gerut-gerut yang dijual di Malaysia mungkin turut menunjukkan corak serupa mengikut musim monsun.

Bagi pengusaha produk minyak ikan atau makanan berasaskan ikan, memilih bahan mentah pada musim kandungan lemak tertinggi boleh meningkatkan hasil minyak dan kandungan omega-3 produk.

Batasan Kajian

Kajian ini melibatkan satu spesies dari satu lokasi di luar Malaysia. Abstrak tidak menyatakan bilangan sampel bagi setiap musim. Ikan tropika di Malaysia tidak mengalami empat musim seperti ini, jadi corak bermusim yang tepat mungkin berbeza.

Langkah Praktikal

Pengguna boleh memilih ikan segar daripada pelbagai spesies sepanjang tahun untuk memastikan pengambilan omega-3 yang seimbang. Bagi penyelidik tempatan, kajian ini boleh dijadikan model untuk mengkaji perubahan omega-3 ikan tempatan mengikut musim tengkujuh dan musim kemarau.

Ringkasan Angka Penting

• Jumlah lipid: 7.54% (musim panas) hingga 1.81% (musim sejuk).
• DHA: 153.12–492.90 mg/100 g; EPA: 55.27–324.59 mg/100 g.
• Jumlah n-3: 233.75–733.95 mg/100 g.
• Indeks aterogenik: 0.32–0.42; indeks trombogenik: 0.39–0.51.
• 30 asid lemak dikenal pasti.

Kesimpulan

Jumlah lipid dan asid lemak ikan Pomadasys stridens berubah dengan ketara mengikut musim, dengan DHA mencapai sehingga 492.90 mg/100 g dan jumlah n-3 sehingga 733.95 mg/100 g, serta indeks aterogenik dan trombogenik yang rendah sepanjang tahun.

Sumber Rujukan

Bakan, M. et al. (2020). Seasonal Changes in the Lipid and Fatty Acid Profile of Pomadasys stridens (Forsskål, 1775) Caught from Mersin Bay. Vol. 1(1): 12–23. Nama jurnal tidak dipaparkan dalam rekod. DOI: 10.29329/actanatsci.2020.313.3

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/seasonal-changes-in-the-lipid-and-fatty-acid-profile-of-1z90ulacei

Kata Kunci

asid lemak, variasi bermusim, DHA, omega-3, ikan gerut-gerut, indeks aterogenik