Pengenalan

Nama kajian: Mandukaparni (Centella asiatica) Leaves: Nutritional Composition, Antioxidant Properties and Utilization for Value Addition in a Traditional Product

Objektif: Menganalisis sifat pemakanan dan antioksidan daun pegaga komersial dan daun pegaga yang baru dikeringkan, serta menggubal dan menilai serbuk chutney menggunakan serbuk daun daripada kedua-dua sumber.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak.

Pegaga (Centella asiatica) merupakan antara ulam paling dikenali di Malaysia. Daunnya dimakan mentah sebagai ulam, dijadikan kerabu, atau dikisar menjadi jus. Ia juga digunakan sebagai herba perubatan sejak zaman prasejarah di pelbagai negara Asia, termasuk India di mana ia dikenali sebagai mandukaparni.

Kajian oleh C.B. Darshan dan rakan-rakan, yang diterbitkan dalam Indian Journal of Nutrition and Dietetics pada 2014, menilai komposisi pemakanan dan antioksidan daun pegaga kering, serta mencuba penggunaannya dalam produk tradisional, iaitu serbuk chutney.

Mengapa Kajian Ini Penting

Daun pegaga segar mudah rosak, jadi pengeringan membolehkannya disimpan lebih lama dan digunakan sebagai bahan dalam produk makanan. Namun, nilai pemakanan serbuk pegaga kering, termasuk keupayaan badan menyerap mineralnya, perlu difahami sebelum ia dipromosikan sebagai bahan nilai tambah.

Kajian ini juga membandingkan serbuk pegaga komersial dengan serbuk yang baru dikeringkan, memberi gambaran tentang perbezaan kualiti antara produk di pasaran dengan yang disediakan sendiri.

Kaedah Kajian

Dua jenis serbuk daun pegaga dianalisis: serbuk komersial (CPL) dan daun yang baru dikeringkan (FDL). Komposisi pemakanan diukur, termasuk protein, lemak, besi, kalsium, serat diet dan jumlah karotena. Kebolehcapaian bio besi dan kalsium dinilai. Komponen dan aktiviti antioksidan diukur dalam pelbagai pelarut menggunakan ujian kuasa penurunan dan DPPH. Serbuk chutney kemudian digubal dengan menambah serbuk pegaga dan dinilai dari segi nutrien dan sensori.

Dapatan Utama

1. Serbuk pegaga kaya kalsium dan zat besi

Bagi setiap 100 g serbuk daun yang baru dikeringkan, kandungan nutriennya ialah: protein 14.8 g, lemak 2.31 g, besi 23.8 mg, kalsium 1,495 mg, serat diet 7.37 g dan jumlah karotena 32.03 mg.

Kandungan kalsium dan besi ini sangat tinggi kerana ia diukur dalam bentuk serbuk kering, di mana air telah disingkirkan. Dalam daun segar, nilainya per 100 g akan jauh lebih rendah.

2. Hanya 12% besi dan 20% kalsium mudah diserap

Kebolehcapaian bio besi dan kalsium dalam serbuk pegaga yang baru dikeringkan masing-masing hanya 12% dan 20% daripada jumlah keseluruhan. Ini bermakna sebahagian besar mineral dalam pegaga mungkin tidak dilepaskan untuk diserap semasa pencernaan.

Dapatan ini mengingatkan bahawa kandungan mineral yang tinggi dalam sayur tidak semestinya diterjemahkan kepada sumbangan yang sama kepada badan.

3. Serbuk segar lebih tinggi polifenol dan antioksidan

Kandungan polifenol berada antara 1,791 hingga 4,117 mg/100 g dalam serbuk yang baru dikeringkan, berbanding 805 hingga 1,380 mg/100 g dalam serbuk komersial. Komponen dan aktiviti antioksidan paling tinggi dalam ekstrak metanol 80% daripada serbuk yang baru dikeringkan.

Aktiviti pemerangkapan radikal bebas sangat tinggi dalam serbuk yang baru dikeringkan, iaitu 84% bagi 75 µg ekstrak, berbanding 50% bagi produk komersial. Ini menunjukkan kualiti serbuk komersial mungkin lebih rendah, berkemungkinan akibat cara pemprosesan atau tempoh penyimpanan.

4. Chutney diperkaya pegaga lebih berkhasiat tetapi kurang digemari

Serbuk chutney yang ditambah pegaga mempunyai kandungan protein dan lemak yang lebih tinggi, serta kandungan besi dan kalsium yang meningkat. Namun, produk ini mendapat skor sensori yang lebih rendah berbanding produk kawalan tanpa pegaga.

Penyelidik merumuskan bahawa daun pegaga kering boleh digunakan untuk nilai tambah dalam kuantiti kecil kerana sifat pemakanan dan antioksidannya, sambil mengekalkan penerimaan pengguna.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Bagi pengusaha IKS yang ingin menghasilkan produk berasaskan pegaga seperti serunding, serbuk perasa atau biskut, kajian ini menunjukkan bahawa jumlah pegaga perlu diimbangi untuk mengekalkan rasa yang diterima pengguna. Kualiti serbuk juga berbeza mengikut sumber; serbuk yang baru dikeringkan jauh lebih tinggi antioksidannya berbanding produk komersial. Bagi pengguna, pegaga segar sebagai ulam tetap merupakan pilihan yang baik.

Batasan Kajian

Abstrak tidak menyatakan negara kajian, kaedah pengeringan yang digunakan, atau asal sampel pegaga. Nilai nutrien adalah bagi serbuk kering, jadi tidak boleh dibandingkan terus dengan daun segar. Produk yang dinilai ialah chutney India, yang mungkin berbeza daripada produk tempatan Malaysia.

Langkah Praktikal

Bagi yang mengeringkan pegaga sendiri, gunakan pengeringan pada suhu rendah dan simpan serbuk dalam bekas kedap udara, jauh daripada cahaya. Gunakan serbuk dalam kuantiti kecil dalam masakan untuk menambah nilai pemakanan tanpa menjejaskan rasa. Untuk membantu penyerapan zat besi daripada pegaga, makan bersama makanan kaya vitamin C atau sumber protein haiwan.

Konteks Pemakanan Am

Pegaga mengandungi sebatian triterpenoid seperti asiatikosida yang banyak dikaji dalam bidang farmaseutikal. Dari sudut pemakanan pula, ia merupakan sumber mineral dan karotena yang baik. Seperti sayur daun lain, penyerapan zat besi daripada pegaga dipengaruhi oleh makanan lain yang dimakan bersama; vitamin C membantu, manakala teh dan kopi boleh menghalang penyerapan.

Di Malaysia, pegaga sering dimakan sebagai ulam mentah, kerabu atau jus. Pengeringan membolehkannya dijadikan bahan dalam produk seperti teh herba, serbuk perasa dan makanan ringan.

Ringkasan Angka Penting

• Serbuk baru dikeringkan (per 100 g): protein 14.8 g, besi 23.8 mg, kalsium 1,495 mg, serat 7.37 g, karotena 32.03 mg.
• Kebolehcapaian bio: besi 12%, kalsium 20%.
• Polifenol: 1,791–4,117 mg/100 g (baru dikeringkan) berbanding 805–1,380 mg/100 g (komersial).
• Pemerangkapan radikal: 84% (baru dikeringkan) berbanding 50% (komersial).

Kesimpulan

Serbuk daun pegaga yang baru dikeringkan kaya kalsium, besi, karotena dan polifenol, tetapi hanya 12% besi dan 20% kalsium mudah diserap. Ia sesuai digunakan dalam kuantiti kecil untuk nilai tambah produk makanan tanpa menjejaskan penerimaan pengguna.

Sumber Rujukan

Darshan, C.B. et al. (2014). Mandukaparni (Centella asiatica) Leaves: Nutritional Composition, Antioxidant Properties and Utilization for Value Addition in a Traditional Product. The Indian Journal of Nutrition and Dietetics, 51(4), 374–390. DOI: 10.21048/IJND/V51/I4/2014/54213

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/mandukaparni-centella-asiatica-leaves-nutritional-39g7786k55

Kata Kunci

pegaga, Centella asiatica, kalsium, zat besi, kebolehcapaian bio, serbuk daun, nilai tambah