Pengenalan

Nama kajian: Harvest Maturity Influences Fruit Quality of Carambola (Averrhoa carambola L.)

Objektif: Menentukan kesan tahap kematangan semasa tuai terhadap kualiti buah belimbing.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak.

Tahap kematangan semasa tuai menentukan jangka hayat dan kualiti pemakanan buah. Bagi belimbing, warna kulit yang berubah daripada hijau kepada kuning sering dijadikan panduan oleh pekebun untuk menentukan masa tuai.

Kajian oleh Nayab dan rakan-rakan yang diterbitkan pada tahun 2020 menilai buah belimbing kultivar ‘Arkin’ yang dituai pada lima peringkat kematangan berbeza, untuk menentukan peringkat yang memberi kualiti pemakanan dan rasa terbaik.

Mengapa Kajian Ini Penting

Pekebun sering berdepan dilema: menuai awal untuk mengelakkan buah rosak semasa pengangkutan, atau menuai lewat untuk mendapatkan rasa yang lebih manis. Kajian seperti ini memberi panduan saintifik tentang keseimbangan antara rasa, nilai pemakanan dan penerimaan pengguna.

Bagi belimbing, vitamin C merupakan antara nutrien utama. Mengetahui bagaimana vitamin C berubah dengan kematangan membantu pengguna dan pekebun membuat pilihan yang lebih baik.

Kaedah Kajian

Buah belimbing cv. ‘Arkin’ dituai pada lima peringkat kematangan: M1 (100% hijau), M2 (75% hijau dan 25% kuning), M3 (50% hijau dan 50% kuning), M4 (25% hijau dan 75% kuning) dan M5 (100% kuning). Buah kemudian dianalisis dari segi fizikokimia pada peringkat boleh dimakan, dan penilaian deria dijalankan.

Dapatan Utama

1. Peratusan jus dan kemanisan meningkat dengan kematangan

Peningkatan linear yang signifikan diperhatikan dalam peratusan jus buah, jumlah pepejal larut (TSS) dan indeks pemasakan (TSS/TA) apabila kematangan meningkat daripada 100% hijau kepada 100% kuning. Ini bermakna buah yang dituai lebih matang lebih berjus dan lebih manis.

2. Vitamin C menurun apabila buah semakin matang

Sebaliknya, kandungan asid askorbik (vitamin C) dan keasidan tertitrat (TA) menurun apabila kematangan meningkat. Ini menunjukkan wujudnya pertukaran antara rasa manis dan kandungan vitamin C: buah yang lebih matang lebih manis tetapi kurang vitamin C.

Kandungan serabut (rag) juga menurun, manakala pH jus meningkat seiring dengan kematangan.

3. Pengguna paling suka buah yang dituai pada tahap M4

Data penilaian deria bagi warna kulit, rasa, tekstur dan penerimaan keseluruhan menunjukkan skor tertinggi bagi buah yang dituai pada peringkat 25% hijau dan 75% kuning (M4).

4. M4 dicadangkan sebagai peringkat tuai optimum

Penyelidik merumuskan bahawa kematangan semasa tuai mempengaruhi pelbagai ciri kualiti biokimia buah belimbing dengan signifikan. Buah yang dituai pada tahap 75% kuning (M4) dianggap sebagai peringkat tuai optimum kerana menunjukkan kualiti deria dan pemakanan terbaik.

Konteks Pemakanan Am

Belimbing besi ialah buah tropika yang dimakan segar atau dijadikan jus. Ia rendah kalori dan memberikan vitamin C serta serat. Warna kulit merupakan petunjuk kematangan yang paling mudah digunakan oleh pekebun dan pengguna, kerana ia berkait dengan perubahan dalaman seperti kandungan gula, asid dan vitamin.

Jumlah pepejal larut (TSS) diukur dalam darjah Brix dan memberi gambaran kandungan gula dalam jus. Keasidan tertitrat (TA) pula mengukur jumlah asid. Nisbah TSS/TA, atau indeks pemasakan, sering digunakan sebagai petunjuk rasa: nisbah yang lebih tinggi bermakna buah terasa lebih manis. Vitamin C pula biasanya lebih tinggi dalam buah yang belum matang sepenuhnya bagi kebanyakan buah, dan kajian ini menunjukkan corak yang sama bagi belimbing.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Bagi pekebun belimbing di Malaysia, kajian ini memberi panduan mudah berdasarkan warna kulit. Menuai pada tahap kira-kira tiga suku kuning memberikan keseimbangan antara rasa manis yang disukai pengguna dan kualiti pemakanan. Namun, bagi pasaran eksport jarak jauh, buah mungkin perlu dituai lebih awal untuk mengekalkan kekerasan semasa pengangkutan.

Bagi pengguna, kajian ini menunjukkan bahawa belimbing yang separa kuning mungkin mengandungi vitamin C lebih tinggi, manakala yang kuning sepenuhnya lebih manis dan berjus. Pilihan boleh dibuat mengikut citarasa dan keperluan.

Batasan Kajian

Kajian menggunakan kultivar ‘Arkin’, yang berbeza daripada klon utama Malaysia seperti B10. Abstrak tidak menyatakan negara kajian, nama jurnal, atau nilai angka bagi vitamin C, TSS dan parameter lain. Kesan iklim tropika Malaysia terhadap perubahan kualiti juga mungkin berbeza.

Langkah Praktikal

Pekebun boleh menyediakan carta warna mudah dengan lima peringkat kematangan untuk melatih pekerja menuai secara konsisten. Gunakan refraktometer untuk mengukur kemanisan sampel buah dari setiap blok bagi mengesahkan peringkat tuai. Untuk pasaran tempatan berdekatan, sasarkan buah sekitar 75% kuning bagi rasa terbaik.

Ringkasan Angka Penting

• Lima peringkat kematangan: 100% hijau hingga 100% kuning.
• Peratusan jus, TSS dan nisbah TSS/TA meningkat dengan kematangan.
• Vitamin C, keasidan tertitrat dan kandungan serabut menurun dengan kematangan.
• Skor deria tertinggi: 25% hijau dan 75% kuning (M4).

Soalan Lazim

Adakah belimbing yang lebih kuning lebih berkhasiat? Tidak semestinya. Dalam kajian ini, belimbing yang lebih kuning lebih manis dan berjus, tetapi kandungan vitamin C menurun. Pengguna yang mengutamakan vitamin C boleh memilih buah yang separa kuning, manakala yang mengutamakan rasa manis boleh memilih buah yang lebih kuning. Bagi kebanyakan pengguna, buah pada tahap kira-kira tiga suku kuning memberi keseimbangan terbaik antara rasa dan nilai pemakanan. Pilihan akhir bergantung kepada citarasa individu dan tujuan penggunaan buah.

Kesimpulan

Kematangan semasa tuai mempengaruhi kualiti belimbing dengan ketara: buah lebih matang lebih manis dan berjus tetapi kurang vitamin C. Tahap 75% kuning (M4) dicadangkan sebagai peringkat tuai optimum bagi kualiti deria dan pemakanan.

Sumber Rujukan

Nayab, S. et al. (2020). Harvest Maturity Influences Fruit Quality of Carambola (Averrhoa carambola L.). pp. 109–112. Nama jurnal tidak dinyatakan dalam rekod. DOI: 10.46653/JHST2034109

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/harvest-maturity-influences-fruit-quality-of-carambola-2cdtgsnkbh

Kata Kunci

belimbing, kematangan tuai, vitamin C, jumlah pepejal larut, warna kulit, penilaian deria