Pengenalan

Nama kajian: Proximate and fatty acid composition of Sabah Yellow Durian (Durio graveolens)

Objektif: Menentukan komposisi proksimat dan kandungan asid lemak durian kuning (Durio graveolens Becc.) Sabah.

Negara kajian: Malaysia (Sabah).

Selain durian biasa (Durio zibethinus), Borneo merupakan rumah kepada pelbagai spesies durian liar dan separa liar. Salah satunya ialah durian kuning (Durio graveolens) yang terkenal di Sabah dengan isi berwarna kuning terang hingga jingga kemerahan. Spesies ini kurang dikenali di Semenanjung Malaysia dan data pemakanannya sangat terhad.

Kajian oleh Mohd Noor ini menentukan komposisi proksimat dan profil asid lemak durian kuning Sabah. Maklumat ini penting kerana durian dikenali sebagai buah yang tinggi lemak berbanding kebanyakan buah lain.

Mengapa Kajian Ini Penting

Spesies durian asli Borneo merupakan khazanah genetik yang berharga. Mendokumentasikan nilai pemakanannya membantu usaha pemuliharaan dan mungkin membuka peluang pasaran baharu bagi buah eksotik ini, sama ada untuk pelancongan agro atau produk khusus.

Jenis lemak dalam makanan juga semakin diberi perhatian oleh pengguna. Mengetahui nisbah asid lemak tepu dan tak tepu dalam durian kuning membantu pengguna memahami komposisi lemak buah ini dengan lebih tepat.

Kaedah Kajian

Isi durian kuning Sabah dianalisis untuk kandungan lembapan, abu, protein kasar, lemak kasar, serat kasar dan karbohidrat. Komponen asid lemak dalam lemak buah turut dikenal pasti dan dikira peratusannya.

Dapatan Utama

1. Komposisi proksimat isi durian kuning

Durian kuning Sabah mengandungi lembapan 66.5%, protein 3.1%, lemak 5.5%, abu 1.1%, serat kasar 3.7% dan karbohidrat 20.2%. Kandungan karbohidrat merupakan komponen pepejal terbesar, diikuti lemak dan serat kasar.

2. Kandungan serat kasar yang ketara

Kandungan serat kasar sebanyak 3.7% merupakan nilai yang ketara bagi isi buah. Ini menunjukkan durian kuning bukan sahaja menyumbang tenaga daripada karbohidrat dan lemak, tetapi juga serat.

3. 13 komponen asid lemak dikenal pasti

Sebanyak 13 komponen asid lemak telah dikenal pasti dalam durian kuning. Peratusan asid lemak tepu (30.3%) lebih rendah berbanding asid lemak tidak tepu (69.7%). Ini bermakna lebih dua pertiga lemak dalam durian kuning terdiri daripada asid lemak tidak tepu.

4. Asid oleik paling tinggi, asid miristik paling tinggi bagi lemak tepu

Bagi asid lemak tepu, asid miristik paling tinggi (14.5%) manakala asid laurik paling rendah (1.3%). Bagi asid lemak tidak tepu pula, asid oleik paling tinggi (22.2%) manakala asid miristoleik paling rendah (1.9%).

Asid oleik ialah asid lemak tak tepu tunggal yang turut terdapat banyak dalam minyak zaitun dan minyak sawit.

Kaitan Dengan Konteks Malaysia

Sabah dan Sarawak merupakan pusat kepelbagaian durian dunia, dengan beberapa spesies Durio yang tidak terdapat di tempat lain. Durian kuning, durian merah dan spesies durian hutan lain sering dijual di tamu dan pasar tempatan semasa musim. Dokumentasi saintifik tentang nilai pemakanannya membantu mengangkat status buah-buahan ini daripada buah kampung kepada produk tempatan yang mempunyai identiti tersendiri, seperti yang telah berlaku kepada durian Musang King di Semenanjung.

Perbincangan

Lemak dalam durian menjadikan buah ini berbeza daripada kebanyakan buah lain yang hampir bebas lemak. Nisbah asid lemak tidak tepu yang lebih tinggi berbanding tepu dalam durian kuning merupakan ciri yang menarik. Namun, perlu diingat bahawa kandungan lemak keseluruhan hanya 5.5% dalam isi segar, jadi sumbangan sebenar kepada pengambilan lemak harian bergantung kepada jumlah buah yang dimakan. Kajian lanjut yang membandingkan durian kuning dengan spesies durian lain menggunakan kaedah yang sama akan memberi gambaran yang lebih lengkap.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Bagi pengguna, durian kuning boleh dinikmati sebagai sebahagian daripada diet yang seimbang, dengan kesedaran bahawa ia membekalkan tenaga daripada karbohidrat dan lemak. Bagi industri pelancongan agro dan pengusaha buah eksotik di Sabah, data ini boleh digunakan dalam bahan promosi dan label produk. Ia juga menyokong usaha memelihara dan menanam spesies durian asli Borneo.

Batasan Kajian

Abstrak tidak menyatakan bilangan sampel, lokasi pokok atau kaedah analisis secara terperinci. Kandungan lemak dan asid lemak boleh berbeza antara pokok, tahap kematangan dan musim. Kajian ini juga tidak membandingkan durian kuning dengan durian biasa secara langsung.

Langkah Praktikal

Pengguna yang menjaga pengambilan tenaga boleh menikmati durian kuning secara sederhana. Pengusaha yang ingin mempromosikan durian kuning boleh menggunakan data komposisi ini sebagai maklumat tambahan, sambil menyatakan dengan jelas sumber data. Kerjasama dengan universiti tempatan untuk analisis lanjutan juga digalakkan.

Ringkasan Angka Penting

• Lembapan 66.5%, protein 3.1%, lemak 5.5%, abu 1.1%, serat kasar 3.7%, karbohidrat 20.2%.

• 13 asid lemak dikenal pasti.

• Asid lemak tepu 30.3%; tidak tepu 69.7%.

• Asid oleik 22.2% (tertinggi); asid miristik 14.5% (lemak tepu tertinggi).

Nota Untuk Pembaca

Nilai komposisi dalam kajian ini mewakili sampel durian kuning yang dianalisis oleh penyelidik dan mungkin berbeza bagi buah dari pokok, kawasan atau musim lain. Seperti mana-mana buah, durian kuning sebaiknya dinikmati dalam kuantiti yang sederhana sebagai sebahagian daripada diet yang pelbagai. Pembaca yang mempunyai keperluan pemakanan khusus disarankan mendapatkan nasihat daripada pegawai dietetik atau pakar pemakanan bertauliah.

Kesimpulan

Durian kuning Sabah mengandungi 5.5% lemak dengan 69.7% daripadanya asid lemak tidak tepu, didominasi asid oleik, di samping karbohidrat dan serat kasar yang ketara. Data ini memperkaya maklumat pemakanan spesies durian asli Borneo. Usaha mendokumentasikan nilai pemakanan buah asli seperti ini perlu diteruskan supaya khazanah buah tempatan Borneo dapat dihargai, dipelihara dan dimanfaatkan oleh generasi akan datang.

Sumber Rujukan

Mohd Noor, N.Q.I. (2013). Proximate and fatty acid composition of Sabah Yellow Durian (Durio graveolens). (Nama jurnal dan DOI tidak dinyatakan dalam rekod SciSpace.)

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/proximate-and-fatty-acid-composition-of-sabah-yellow-durian-1grhd3n0f5

Kata Kunci

durian kuning, Durio graveolens, asid lemak, asid oleik, komposisi proksimat, buah Sabah