Pengenalan

Nama kajian: Analisis Kualitatif dan Kuantitatif Vitamin C pada Buah Ceremai (Phyllanthus acidus (L.) Skeels.)

Objektif: Memastikan kehadiran vitamin C dalam buah cermai dan menentukan kadarnya.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak.

Cermai (Phyllanthus acidus) ialah buah kecil berwarna hijau pucat hingga kekuningan yang tumbuh bergugus pada dahan. Rasanya sangat masam, dan di Malaysia ia biasa dijadikan jeruk, manisan atau dimakan bersama garam dan cili. Buah ini sekeluarga dengan buah melaka.

Kajian oleh Arifah dan rakan-rakan ini bertujuan memastikan kehadiran vitamin C dalam buah cermai dan menentukan kadarnya. Latar belakang kajian menekankan bahawa tubuh manusia tidak dapat menghasilkan vitamin C sendiri, jadi ia perlu diperoleh daripada makanan, terutamanya buah dan sayur segar.

Mengapa Kajian Ini Penting

Vitamin C diperlukan untuk menjaga sistem imun, pembentukan kolagen dan penyerapan zat besi. Buah tempatan yang murah dan mudah didapati seperti cermai berpotensi menjadi sumber vitamin C alternatif, terutamanya di kawasan luar bandar.

Namun, kandungan vitamin C buah tempatan jarang diukur secara kuantitatif. Kajian sebegini memberi data asas yang boleh digunakan dalam pendidikan pemakanan.

Kaedah Kajian

Ujian kualitatif vitamin C dijalankan melalui tindak balas warna menggunakan dua reagen, iaitu FeCl₃ 1% dan KMnO₄ 0.1%. Ujian kuantitatif pula dijalankan menggunakan spektrofotometri UV-Vis untuk menentukan kadar vitamin C dalam buah.

Dapatan Utama

1. Ujian kualitatif mengesahkan kehadiran vitamin C

Filtrat buah cermai membentuk warna ungu dengan reagen FeCl₃ dan mendakan perang dengan reagen KMnO₄. Kedua-dua tindak balas ini menunjukkan buah cermai positif mengandungi vitamin C.

2. Kadar vitamin C 19.75 mg/100 g

Ujian kuantitatif menunjukkan setiap 100 g buah cermai mengandungi 19.75 mg vitamin C, bersamaan 0.0198% berat per berat. Ini menjadikan cermai sumber vitamin C yang sederhana.

Sebagai konteks umum, nilai ini lebih rendah daripada beberapa buah yang terkenal kaya vitamin C seperti jambu batu, tetapi masih memberi sumbangan bermakna jika dimakan secara kerap.

3. Rasa masam bukan petunjuk tepat vitamin C

Walaupun cermai sangat masam, kandungan vitamin C-nya hanya sederhana. Rasa masam buah biasanya lebih banyak disumbangkan oleh asid organik lain seperti asid sitrik atau malik. Dapatan ini mengingatkan bahawa rasa masam tidak semestinya bermakna kandungan vitamin C tinggi.

Perbincangan

Kajian ini ringkas tetapi memberikan data asas yang berguna. Ujian kualitatif dengan reagen warna sesuai untuk pengesahan awal, manakala spektrofotometri UV-Vis memberi nilai kuantitatif. Kaedah sebegini mudah dan murah, menjadikannya sesuai untuk makmal kecil, sekolah atau institusi pendidikan yang ingin mengkaji kandungan vitamin C buah tempatan.

Bagi Malaysia, kajian serupa boleh dijalankan ke atas cermai tempatan untuk melihat sama ada kandungan vitamin C berbeza mengikut kawasan dan musim. Data sebegini juga boleh dibandingkan dengan buah tempatan lain untuk pendidikan pemakanan di sekolah.

Konteks Pemakanan Am

Vitamin C mudah larut dalam air dan musnah oleh haba, cahaya dan oksigen. Oleh itu, buah yang direndam lama dalam larutan gula atau garam, atau dipanaskan semasa membuat manisan, mungkin kehilangan sebahagian vitamin C. Pengambilan pelbagai buah segar setiap hari merupakan cara paling mudah untuk memenuhi keperluan vitamin C. Buah tempatan yang murah seperti cermai, jambu batu dan belimbing boleh memainkan peranan penting dalam diet harian keluarga.

Soalan Lazim

Adakah buah cermai yang dijeruk masih mengandungi vitamin C? Kajian ini hanya menganalisis buah segar; kandungan dalam jeruk tidak diukur. Mengapa dua reagen digunakan? Kedua-duanya digunakan sebagai ujian warna untuk mengesahkan kehadiran vitamin C sebelum pengukuran kuantitatif.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Bagi pengguna, cermai segar boleh dijadikan snek tradisional yang menyumbang vitamin C. Namun, cermai yang dijadikan manisan atau jeruk dengan banyak gula dan garam mungkin kehilangan sebahagian vitamin C serta menambah pengambilan gula dan natrium.

Bagi pengusaha produk jeruk dan manisan, kaedah pemprosesan yang lebih ringan, seperti mengurangkan masa rendaman dan pemanasan, boleh membantu mengekalkan nilai pemakanan buah.

Batasan Kajian

Kajian ini hanya mengukur vitamin C dan tidak menilai nutrien lain seperti mineral, serat atau gula. Abstrak tidak menyatakan lokasi sampel, peringkat kematangan atau bilangan replikasi. Kaedah spektrofotometri juga mungkin dipengaruhi oleh sebatian lain dalam buah.

Langkah Praktikal

Makan cermai segar dalam masa singkat selepas dipetik untuk mendapatkan vitamin C maksimum. Jika membuat jeruk, gunakan kurang gula dan garam, serta simpan dalam peti sejuk. Pengguna boleh menggabungkan cermai dengan buah lain dalam rojak buah untuk mempelbagaikan sumber vitamin C.

Nota Untuk Pembaca

Nilai 19.75 mg/100 g ialah hasil daripada satu kajian dengan satu kaedah analisis. Kandungan vitamin C buah boleh berbeza mengikut kematangan, musim, cara penyimpanan dan kaedah analisis yang digunakan. Oleh itu, angka ini wajar dianggap sebagai anggaran dan bukan nilai mutlak. Pembaca yang ingin membandingkan buah cermai dengan buah lain disarankan menggunakan data daripada kajian yang menggunakan kaedah serupa.

Bagi guru dan pendidik, kajian ini juga boleh dijadikan contoh mudah eksperimen sains tentang vitamin C dalam buah tempatan.

Kajian lanjut yang turut mengukur mineral, serat dan gula akan memberi gambaran nilai pemakanan cermai yang lebih lengkap.

Ringkasan Angka Penting

• Vitamin C: 19.75 mg/100 g (0.0198% b/b).
• Reagen kualitatif: FeCl₃ 1% dan KMnO₄ 0.1%.
• Kaedah kuantitatif: spektrofotometri UV-Vis.
• Diterbitkan 2024, Vol. 4(2): 47–54.

Kesimpulan

Buah cermai disahkan mengandungi vitamin C pada kadar 19.75 mg/100 g, menjadikannya sumber vitamin C tempatan yang sederhana dan mudah didapati.

Sumber Rujukan

Arifah, F.N. et al. (2024). Analisis Kualitatif dan Kuantitatif Vitamin C pada Buah Ceremai (Phyllanthus acidus (L.) Skeels.). Vol. 4(2), 47–54. DOI: 10.56710/jpb.v4i2.117

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/analisis-kualitatif-dan-kuantitatif-vitamin-c-pada-buah-a04yzwmdb821

Kata Kunci

cermai, Phyllanthus acidus, vitamin C, spektrofotometri, buah tempatan, jeruk