Pengenalan
Nama kajian: Postharvest Changes in Physicochemical Properties and Levels of Some Inorganic Elements in Sugar Apple (Annona squamosal L.) Fruits of Coast Region, Tanzania
Objektif: Menentukan komposisi fizikokimia dan tahap unsur tak organik buah nona/srikaya (Annona squamosa) dari Kibaha, Wilayah Pantai, Tanzania, semasa proses pemasakan dalam penyimpanan udara terbuka.
Negara kajian: Tanzania.
Buah nona atau srikaya (Annona squamosa), juga dikenali sebagai sugar apple, ialah buah tropika yang manis dengan isi putih berkrim dan biji hitam. Ia biasa ditemui di pasar tani di Malaysia, terutamanya pada musim buah. Seperti durian belanda, buah ini cepat masak dan lembut selepas dituai.
Kajian oleh Esther Hellen Lugwisha dan rakan-rakan yang diterbitkan dalam Journal of Food and Nutrition Sciences (2016) ini menilai perubahan komposisi pemakanan buah nona sepanjang proses pemasakan selepas tuaian di Tanzania.
Mengapa Kajian Ini Penting
Buah nona biasanya dituai ketika masih keras dan dibiarkan masak di rumah atau di kedai. Memahami bagaimana vitamin C, gula dan mineral berubah semasa tempoh ini membantu pengguna mendapatkan nilai pemakanan terbaik.
Kajian ini juga menilai logam berat, yang penting untuk memastikan buah selamat dimakan.
Kaedah Kajian
Buah dituai pada peringkat matang dan dibiarkan masak dalam penyimpanan udara terbuka. Analisis dibuat sebaik buah tiba di makmal dan seterusnya setiap dua hari sehingga hari ke-8. Parameter yang diukur termasuk abu, keasidan tertitrat, lemak kasar, serat kasar, lembapan, gula, asid askorbik (kaedah pewarna 2,6-diklorofenol-indofenol) serta unsur mineral dan logam berat (FAAS).
Dapatan Utama
1. Kandungan air sederhana tinggi dan asid rendah
Buah nona segar mempunyai kandungan lembapan antara 64% hingga 73% dan keasidan tertitrat yang rendah, iaitu kurang daripada 0.28%. Keasidan yang rendah menjelaskan mengapa buah nona terasa sangat manis dengan sedikit rasa masam.
2. Vitamin C tinggi tetapi menurun semasa pemasakan
Kandungan asid askorbik adalah tinggi, iaitu antara 51 hingga 34 mg/100 g berat segar, dan menurun semasa pemasakan dalam penyimpanan. Bagi buah yang sering dianggap sekadar manis, kandungan vitamin C ini agak tinggi dan setanding dengan sesetengah buah sitrus.
3. Gula tinggi, dengan julat yang berubah semasa pemasakan
Jumlah gula dilaporkan tinggi, iaitu dengan julat 49.7% hingga 31.1%, gula penurun 43.17% hingga 18.57%, dan sukrosa 11.8% hingga 0.9%. Abstrak menyatakan bahawa jumlah gula, gula penurun dan sukrosa meningkat semasa pemasakan, walaupun julat yang ditulis bermula dengan nilai yang lebih tinggi. Percanggahan susunan nilai ini wajar disemak dalam teks penuh.
4. Kalsium sangat tinggi, logam berat sangat rendah
Antara unsur mineral yang diukur (kalium, kalsium dan natrium), kalsium mencatatkan nilai tertinggi, iaitu 2,838.82 mg/100 g berat segar. Angka ini sangat tinggi bagi buah dan perlu disemak dalam teks penuh. Logam berat (besi, zink, kuprum, plumbum dan kadmium) sangat rendah, antara kurang daripada 0.0015 mg/100 g bagi kadmium hingga 1.27 mg/100 g bagi besi.
5. Lemak, abu dan mineral stabil semasa pemasakan
Lemak kasar (0.51 g/100 g), abu (1.44 g/100 g) dan serat kasar (0.185 g/100 g) dilaporkan. Tiada perubahan signifikan bagi lemak, abu, mineral dan logam berat sepanjang pemasakan. Hanya keasidan dan vitamin C yang menurun, manakala lembapan dan gula meningkat. Penyelidik merumuskan bahawa buah ini boleh menyumbang kepada peningkatan pemakanan pengguna.
Kaitan Dengan Konteks Malaysia
Buah nona atau srikaya ditanam di kebun rumah di banyak negeri di Malaysia dan dijual secara bermusim. Buah ini kurang dikomersialkan berbanding buah lain kerana mudah rosak selepas masak. Dapatan bahawa vitamin C menurun semasa pemasakan menyokong amalan menjual buah ini secepat mungkin selepas dituai. Pembungkusan yang sesuai dan penyimpanan sejuk mungkin dapat memanjangkan jangka hayat buah ini di pasaran tempatan.
Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia
Bagi pengguna, buah nona bukan sahaja sedap tetapi juga sumber vitamin C yang baik. Untuk mendapatkan vitamin C maksimum, makan buah sebaik ia cukup lembut dan jangan dibiarkan terlalu lama.
Bagi peniaga di pasar tani, buah nona perlu dijual dalam tempoh yang singkat selepas masak. Pengendalian yang cermat juga penting kerana buah yang masak sangat lembut dan mudah rosak.
Soalan Lazim
Bagaimana mengetahui buah nona sudah masak? Buah menjadi lembut apabila ditekan perlahan dan ruas pada kulitnya mula merenggang. Adakah buah nona tinggi gula? Ya, ia antara buah yang paling manis, jadi individu yang perlu mengawal pengambilan gula wajar mengambilnya secara sederhana dan mendapatkan nasihat profesional kesihatan jika perlu.
Batasan Kajian
Kajian ini dijalankan di Tanzania, jadi keputusan mungkin berbeza bagi buah nona di Malaysia. Beberapa angka dalam abstrak, seperti kalsium yang sangat tinggi dan susunan julat gula, perlu disahkan dalam teks penuh. Bilangan sampel tidak dinyatakan.
Langkah Praktikal
Biarkan buah nona masak pada suhu bilik sehingga lembut apabila ditekan perlahan, kemudian makan segera atau simpan dalam peti sejuk untuk tempoh singkat. Buang biji kerana biji Annona tidak sesuai dimakan. Isi boleh dimakan terus atau dicampur dalam smoothie.
Ringkasan Angka Penting
- Lembapan: 64–73%; keasidan tertitrat <0.28%.
- Vitamin C: 51 hingga 34 mg/100 g berat segar (menurun semasa pemasakan).
- Jumlah gula: julat 49.7–31.1%; sukrosa 11.8–0.9%.
- Kalsium: 2,838.82 mg/100 g berat segar (menurut abstrak).
- Logam berat: <0.0015 (Cd) hingga 1.27 (Fe) mg/100 g.
Kesimpulan
Buah nona dari Tanzania kaya vitamin C (51–34 mg/100 g), rendah asid dan rendah logam berat, dengan vitamin C menurun semasa pemasakan, menjadikannya buah yang menyumbang kepada pemakanan jika dimakan tidak lama selepas masak.
Sumber Rujukan
Lugwisha, E.H. et al. (2016). Postharvest Changes in Physicochemical Properties and Levels of Some Inorganic Elements in Sugar Apple (Annona squamosal L.) Fruits of Coast Region, Tanzania. Journal of Food and Nutrition Sciences, 4(3), 41. DOI: 10.11648/J.JFNS.20160403.11
Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/postharvest-changes-in-physicochemical-properties-and-levels-2ec3surgot
Kata Kunci
buah nona, srikaya, Annona squamosa, vitamin C, pemasakan, mineral
