Pengenalan

Nama kajian: Nutritive compositions of locally available jackfruit seeds (Artocarpus heterophyllus) in Bangladesh

Objektif: Menentukan sifat fizikokimia dan nilai pemakanan biji nangka melalui analisis komposisi proksimat dan mineral.

Negara kajian: Bangladesh.

Nangka ialah buah tropika yang besar, dan setiap buah mengandungi puluhan hingga ratusan biji. Di banyak tempat, biji nangka direbus atau dibakar sebagai makanan ringan, tetapi sebahagian besarnya masih dibuang. Kajian tentang kandungan nutrien biji nangka penting untuk menilai potensinya sebagai sumber makanan.

Kajian oleh Abedin dan rakan-rakan ini menganalisis biji daripada tiga jenis nangka tempatan di Bangladesh, iaitu Khaja, Gala dan Durosha. Ketiga-tiga jenis ini berbeza dari segi tekstur kulit, kelembutan isi dan saiz biji.

Mengapa Kajian Ini Penting

Biji nangka merupakan sisa pertanian yang banyak terhasil, terutamanya di kawasan penanaman komersial dan industri pemprosesan nangka. Jika ia kaya dengan protein, kanji dan mineral, biji ini boleh diproses menjadi tepung atau bahan makanan lain yang lebih murah.

Membandingkan jenis nangka juga penting kerana saiz dan komposisi biji mungkin berbeza, sekali gus mempengaruhi kesesuaian sesuatu jenis untuk pemprosesan.

Konteks Pemakanan Am

Protein tumbuhan menjadi semakin penting dalam usaha global mencari sumber protein yang mampan dan murah. Selain kekacang, biji buah-buahan seperti biji nangka, durian dan cempedak dilihat sebagai sumber yang kurang dimanfaatkan, kerana ia terhasil dalam jumlah besar sebagai sisa daripada pemakanan buah dan industri pemprosesan.

Kanji pula ialah karbohidrat kompleks yang dicerna secara beransur-ansur dan merupakan sumber tenaga utama dalam diet manusia. Bahan yang menggabungkan kanji dengan protein dan mineral, seperti biji nangka, berpotensi dijadikan tepung komposit untuk menggantikan sebahagian tepung gandum dalam produk bakeri dan mi.

Mineral seperti kalium, magnesium dan zink pula diperlukan dalam kuantiti kecil tetapi memainkan peranan penting dalam fungsi otot, saraf dan sistem imun. Nota: bahagian ini ialah konteks am, bukan dapatan kajian.

Kaedah Kajian

Tiga jenis nangka dikaji: Khaja (hijau, keras dan licin, isi berjus dan biji kecil), Gala (kasar, lembut, isi nipis kurang berjus dan biji besar) dan Durosha (kasar, lembut, dengan saiz isi dan biji sederhana). Biji dikeluarkan, dihiris, dikeringkan pada 60°C selama 24 jam, dibungkus dalam beg polietilena dan disimpan sejuk. Analisis meliputi lembapan, bahan kering, abu, protein, serat kasar, kanji dan mineral.

Dapatan Utama

1. Lembapan dan bahan kering berbeza mengikut jenis

Kandungan lembapan biji berjulat antara 21.10% hingga 42.25%, manakala bahan kering antara 57.75% hingga 78.90% mengikut jenis. Kandungan abu, yang mewakili jumlah mineral, berjulat antara 2.13% hingga 4.07%.

2. Protein antara 13% hingga 18%

Semua jenis biji nangka mengandungi jumlah protein yang baik, iaitu antara 13% hingga 18%. Bagi bahan makanan berasaskan tumbuhan bukan kekacang, julat ini agak tinggi dan menjadikan biji nangka calon sumber protein alternatif yang murah.

3. Serat kasar 1.56% hingga 2.60%

Kandungan serat kasar biji berbeza antara 1.56% hingga 2.60%. Walaupun tidak setinggi bijirin penuh, serat ini tetap menyumbang kepada nilai pemakanan biji nangka.

4. Kanji 12.86% hingga 17.90%

Kandungan kanji dalam biji didapati antara 12.86% hingga 17.90%. Kanji ialah sumber tenaga utama, dan kehadirannya menyokong penggunaan biji nangka dalam penghasilan tepung atau produk berasaskan kanji.

5. Sumber pelbagai mineral

Biji nangka merupakan sumber yang baik bagi pelbagai unsur termasuk nitrogen, fosforus, kalium, kalsium, magnesium, sulfur, zink dan kuprum. Penyelidik menyatakan maklumat ini berguna kepada pelajar, pendidik dan saintis yang menjalankan analisis biokimia pelbagai jenis nangka di Bangladesh.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Nangka ditanam secara meluas di Malaysia, termasuk kultivar komersial seperti J33 dan Mastura. Dapatan bahawa biji nangka mengandungi protein 13–18% menyokong usaha menukar sisa biji kepada produk bernilai seperti tepung biji nangka, snek atau bahan campuran roti. Bagi pengguna, merebus biji nangka sebagai makanan ringan tradisional ialah cara mudah memanfaatkan nutrien ini.

Batasan Kajian

Abstrak memberi julat nilai sahaja tanpa membezakan jenis mana yang tertinggi atau terendah bagi setiap parameter. Nilai mineral tidak dinyatakan secara kuantitatif. Kajian ini juga hanya meliputi tiga jenis nangka di Bangladesh, yang mungkin berbeza daripada kultivar Malaysia.

Langkah Praktikal

Pengguna boleh menyimpan biji nangka selepas makan buahnya, membersihkan, merebus atau membakarnya sebelum dimakan. Biji nangka mentah tidak sesuai dimakan begitu sahaja. Pengusaha yang ingin menghasilkan tepung biji nangka boleh mencontohi kaedah pengeringan pada sekitar 60°C dan menyimpannya dalam bungkusan kedap.

Bagi institusi latihan dan agensi pengembangan, demonstrasi penghasilan tepung biji nangka secara ringkas boleh dijadikan modul latihan kepada usahawan wanita dan belia luar bandar. Ini bukan sahaja menambah pendapatan, malah membantu mengurangkan sisa buah di kawasan penanaman nangka.

Ringkasan Angka Penting

• Protein biji: 13–18%.
• Kanji: 12.86–17.90%.
• Serat kasar: 1.56–2.60%.
• Abu: 2.13–4.07%; lembapan 21.10–42.25%.

Soalan Lazim

S: Bolehkah biji nangka dimakan mentah? J: Biji nangka lazimnya dimakan selepas direbus atau dibakar. Kajian ini menganalisis biji yang dikeringkan pada 60°C dan tidak menilai biji mentah sebagai makanan.

S: Adakah biji nangka setanding kekacang dari segi protein? J: Kandungan protein 13–18% dalam kajian ini lebih rendah daripada kebanyakan kekacang kering, tetapi masih bermakna bagi bahan berkanji, dan biji nangka boleh menjadi pelengkap dalam diet.

S: Jenis nangka mana yang terbaik? J: Abstrak tidak menyatakan jenis yang tertinggi bagi setiap nutrien, hanya julat merentasi tiga jenis.

Kesimpulan

Biji daripada tiga jenis nangka di Bangladesh mengandungi protein 13–18%, kanji 12.86–17.90% dan pelbagai mineral, menjadikannya sumber makanan alternatif yang berpotensi.

Sumber Rujukan

Abedin, M.S. et al. (2012). Nutritive compositions of locally available jackfruit seeds (Artocarpus heterophyllus) in Bangladesh. International Journal of Biosciences, 2(8), 1–7.

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/nutritive-compositions-of-locally-available-jackfruit-seeds-3n0kuf4dkf

Kata Kunci

nangka, biji nangka, protein, kanji, mineral, Bangladesh