Pengenalan

Nama kajian: Deciphering the nutritive and antioxidant properties of Malay cherry (Lepisanthes alata) fruit dominated by ripening effects

Objektif: Meneroka perubahan komposisi nutrien dan fenolik buah ceri Melayu (Lepisanthes alata) apabila buah masak, iaitu antara peringkat muda dan masak.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak.

Ceri Melayu (Lepisanthes alata) ialah sejenis buah dalam famili Sapindaceae, sekeluarga dengan rambutan dan laici, serta berkait rapat dengan ceri Terengganu. Buahnya kecil, tumbuh dalam tandan, dan berubah warna menjadi merah gelap apabila masak. Buah ini kurang dikenali secara komersial dan sering dikategorikan sebagai buah nadir.

Kajian oleh Zhang dan rakan-rakan yang diterbitkan dalam RSC Advances ini meneliti bagaimana proses pemasakan mengubah komposisi nutrien dan sebatian fenolik buah ceri Melayu. Objektifnya ialah membandingkan buah pada peringkat muda dan masak dari segi gula, protein, lemak, asid organik, profil fenolik dan aktiviti antioksidan.

Mengapa Kajian Ini Penting

Peringkat kematangan merupakan faktor penting yang menentukan nilai pemakanan buah. Bagi buah nadir yang jarang dikaji, maklumat tentang bila buah paling berkhasiat untuk dituai sangat berguna kepada pengusaha dan pengguna.

Kajian ini juga merupakan antara usaha awal mendokumentasikan ‘cap jari’ fenolik buah ceri Melayu secara terperinci, yang boleh digunakan dalam penyelidikan makanan berfungsi pada masa hadapan.

Kaedah Kajian

Buah ceri Melayu pada peringkat muda dan masak dianalisis untuk komposisi nutrien (gula, protein dan lemak) dan asid organik. Sebatian fenolik bukan antosianin dikenal pasti menggunakan kromatografi cecair berprestasi tinggi dengan spektrometri jisim resolusi tinggi masa penerbangan (HPLC-HR-TOF/MS²). Antosianin, jumlah fenolik, jumlah proantosianidin dan kapasiti antioksidan turut ditentukan.

Dapatan Utama

1. Gula, protein dan lemak meningkat apabila buah masak

Komposisi nutrien buah, iaitu gula, protein dan lemak, meningkat apabila buah masak. Peningkatan gula menjelaskan mengapa buah masak lebih manis dan lebih disukai untuk dimakan segar.

Pada masa yang sama, asid organik buah menurun dalam buah masak, menjadikan rasa buah kurang masam.

2. 28 sebatian fenolik bukan antosianin dikenal pasti

Sebanyak 28 sebatian fenolik bukan antosianin dikenal pasti dalam buah ceri Melayu. Kuersetin-3-O-rutinosida dan kuersetin-3-O-glukosida merupakan spesies dominan dalam buah muda, manakala empat lagi sebatian fenolik muncul dalam buah masak.

3. 17 antosianin hanya ditemui dalam buah masak

Tujuh belas antosianin dikenal pasti, dan kesemuanya hanya terdapat dalam buah masak. Antosianin ialah pigmen yang memberi warna merah hingga ungu. Penyelidik mencadangkan profil ini mungkin merupakan tanda fenolik khusus bagi buah ceri Melayu.

4. Jumlah fenolik dan antioksidan menurun apabila masak

Jumlah fenolik dan jumlah proantosianidin menurun dengan ketara apabila buah masak. Selaras dengan itu, kapasiti antioksidan buah turut menurun. Penyelidik merumuskan bahawa buah muda merupakan sumber antioksidan fenolik yang baik dan wajar dimanfaatkan sebagai sumber makanan berfungsi.

Perbincangan

Kajian ini menunjukkan wujudnya pertukaran antara rasa dan kandungan sebatian fenolik. Buah masak lebih manis dan menarik untuk dimakan, tetapi buah muda mengandungi lebih banyak fenolik dan aktiviti antioksidan. Ini membuka peluang penggunaan berbeza bagi buah pada peringkat kematangan berlainan. Pendekatan ini juga boleh mengurangkan pembaziran, kerana buah yang gugur awal atau dijarangkan tidak semestinya perlu dibuang.

Profil fenolik yang dikenal pasti juga boleh digunakan sebagai rujukan untuk mengesahkan keaslian produk berasaskan ceri Melayu pada masa hadapan.

Konteks Pemakanan Am

Semasa buah masak, kanji dan asid organik biasanya ditukarkan kepada gula, menjadikan buah lebih manis dan kurang masam. Pada masa yang sama, sebatian fenolik yang memberi rasa kelat sering menurun, manakala pigmen seperti antosianin terbentuk dan memberi warna merah atau ungu. Corak ini juga diperhatikan pada banyak buah lain seperti ceri, anggur dan beri. Pemahaman tentang perubahan ini membantu menentukan masa tuai yang sesuai mengikut tujuan penggunaan buah.

Soalan Lazim

Adakah buah muda selamat dimakan? Kajian ini tidak menilai keselamatan; buah muda biasanya lebih masam dan kelat. Adakah ceri Melayu sama dengan ceri Terengganu? Kedua-duanya dalam genus Lepisanthes tetapi merupakan spesies yang berbeza.

Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia

Bagi pengguna, buah masak memberi rasa lebih manis dan lebih banyak nutrien makro seperti gula, protein dan lemak, manakala buah muda lebih kaya sebatian fenolik. Pilihan bergantung kepada tujuan pengambilan.

Bagi industri, buah muda yang biasanya dibuang atau tidak dipasarkan berpotensi dijadikan bahan mentah untuk ekstrak fenolik atau produk minuman berfungsi. Ini boleh menambah nilai kepada pokok ceri Melayu di dusun tradisional.

Batasan Kajian

Abstrak tidak menyatakan nilai sebenar gula, protein, lemak atau jumlah fenolik, hanya arah perubahan. Lokasi penanaman, bilangan pokok dan musim pengambilan sampel juga tidak dinyatakan. Kajian ini hanya membandingkan dua peringkat kematangan, bukan perubahan berterusan sepanjang perkembangan buah.

Langkah Praktikal

Pengusaha yang ingin menghasilkan produk berasaskan antioksidan boleh menuai sebahagian buah pada peringkat muda, manakala buah masak dipasarkan untuk dimakan segar. Simpan buah dalam keadaan sejuk selepas dituai untuk melambatkan kemerosotan kualiti. Pengguna boleh menikmati buah masak secara segar sebagai snek bermusim.

Ringkasan Angka Penting

• 28 sebatian fenolik bukan antosianin dikenal pasti.
• 17 antosianin, hanya dalam buah masak.
• Kuersetin-3-O-rutinosida dan kuersetin-3-O-glukosida dominan dalam buah muda.
• Diterbitkan dalam RSC Advances 9(65): 38065–38076.

Kesimpulan

Pemasakan meningkatkan gula, protein dan lemak buah ceri Melayu serta menghasilkan 17 antosianin, tetapi menurunkan jumlah fenolik dan aktiviti antioksidan, menjadikan buah muda sumber antioksidan fenolik yang berpotensi.

Sumber Rujukan

Zhang, Y., Chen, S., Huo, J. & Huang, D. (2019). Deciphering the nutritive and antioxidant properties of Malay cherry (Lepisanthes alata) fruit dominated by ripening effects. RSC Advances, 9(65), 38065–38076. DOI: 10.1039/C9RA05312C

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/deciphering-the-nutritive-and-antioxidant-properties-of-1cz068b8x4

Kata Kunci

ceri Melayu, Lepisanthes alata, kematangan buah, antosianin, fenolik, buah nadir