Pengenalan
Nama kajian: Phytochemicals and antioxidant properties of different parts of Camellia sinensis leaves from Sabah Tea Plantation in Sabah, Malaysia
Objektif: Menentukan jumlah kandungan fenolik dan flavonoid serta aktiviti antioksidan ekstrak etanol 50% daripada bahagian berbeza daun Camellia sinensis (pucuk, daun muda dan daun matang), serta membandingkan teh hitam dan teh hijau.
Negara kajian: Malaysia (Ladang Teh Sabah, Sabah).
Teh merupakan minuman harian bagi kebanyakan rakyat Malaysia, sama ada teh tarik, teh O atau teh hijau. Teh dihasilkan daripada daun pokok Camellia sinensis, dan jenis teh bergantung kepada cara daun diproses. Teh hijau tidak ditapai, manakala teh hitam melalui proses penapaian (pengoksidaan).
Kajian oleh Nor Qhairul Izzreen dan rakan penyelidiknya ini menggunakan daun teh dari Ladang Teh Sabah untuk membandingkan kandungan fenolik dan antioksidan mengikut bahagian daun dan jenis pemprosesan.
Mengapa Kajian Ini Penting
Sabah merupakan antara pengeluar teh utama di Malaysia, selain Cameron Highlands. Maklumat tentang kualiti fitokimia teh tempatan membantu industri mempromosikan produk tempatan dan memilih bahagian daun yang paling sesuai untuk produk premium.
Kajian ini juga meneliti kompos teh hitam, iaitu bahan sampingan, yang berpotensi dimanfaatkan dan bukannya dibuang.
Bahagian daun yang dipetik juga mempengaruhi hasil dan kos pengeluaran. Memetik pucuk sahaja menghasilkan teh berkualiti tinggi tetapi dalam kuantiti yang lebih kecil, manakala memetik daun yang lebih tua meningkatkan hasil tetapi mungkin menurunkan kualiti. Data kajian ini membantu pengusaha menimbang keseimbangan antara kualiti dan kuantiti.
Teh juga diminum dalam kuantiti besar setiap hari oleh ramai rakyat Malaysia, jadi walaupun kandungan sebatian dalam secawan teh kecil, sumbangan kumulatifnya kepada pengambilan fenolik harian boleh menjadi ketara.
Kaedah Kajian
Ekstrak etanol 50% disediakan daripada pucuk, daun muda dan daun matang Camellia sinensis. Jumlah kandungan fenolik (TPC) dan jumlah kandungan flavonoid (TFC) diukur, manakala aktiviti antioksidan dinilai menggunakan tiga ujian: FRAP, DPPH dan ABTS. Perbandingan dibuat antara teh hijau (tidak ditapai) dan teh hitam (ditapai).
Dapatan Utama
1. Teh hijau: pucuk paling tinggi fenolik
Bagi teh hijau, pucuk mengandungi jumlah fenolik yang jauh lebih tinggi, diikuti daun muda dan daun matang. Ini menyokong amalan tradisional memetik ‘pucuk dan dua daun’ untuk teh berkualiti tinggi.
2. Aktiviti antioksidan mengikut trend yang sama
Trend yang sama diperhatikan bagi aktiviti antioksidan teh hijau berdasarkan ujian FRAP, DPPH dan ABTS. Pucuk menunjukkan aktiviti tertinggi, diikuti daun muda dan daun matang.
3. Teh hitam juga paling tinggi pada pucuk
Bagi teh hitam, jumlah fenolik dan flavonoid tertinggi juga diperhatikan pada pucuk, diikuti daun muda dan daun tua. Trend aktiviti antioksidan yang sama dengan teh hijau turut diperhatikan dalam ekstrak teh hitam.
4. Kompos teh hitam masih kaya fenolik
Satu dapatan menarik ialah kompos teh hitam menunjukkan kandungan fenolik dan flavonoid serta aktiviti antioksidan yang setanding tinggi. Ini menunjukkan bahan sampingan daripada pemprosesan teh masih mengandungi sebatian bernilai.
5. Fenolik dipercayai penyumbang utama antioksidan
Penyelidik merumuskan bahawa aktiviti antioksidan yang tinggi dalam daun teh yang ditanam di Sabah mungkin disumbangkan oleh fitokimia fenolik yang terdapat dalam ekstrak.
Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia
Bagi industri teh tempatan, dapatan ini menyokong penggunaan pucuk untuk produk teh premium. Kompos teh hitam pula berpotensi diproses semula sebagai bahan bernilai tambah seperti ekstrak antioksidan atau bahan tambahan makanan, sejajar dengan konsep ekonomi kitaran.
Bagi pengguna, teh hijau dan teh hitam tempatan kedua-duanya mengandungi sebatian fenolik, dan kualiti bergantung kepada bahagian daun yang digunakan.
Kaitan Dengan Konteks Malaysia
Industri teh Malaysia tertumpu di Cameron Highlands, Pahang dan di Ranau, Sabah. Ladang teh di Sabah terkenal kerana amalan pertanian organik di sesetengah kawasan. Teh tempatan bersaing dengan teh import dari Sri Lanka, India dan China, jadi data kualiti seperti kandungan fenolik dan antioksidan boleh membantu membina imej teh tempatan sebagai produk berkualiti.
Penggunaan semula bahan sampingan seperti kompos teh juga sejajar dengan usaha mengurangkan sisa dalam industri makanan. Kompos teh boleh diterokai sebagai sumber ekstrak fenolik untuk kegunaan dalam produk makanan, kosmetik atau baja organik.
Kajian lanjutan yang membandingkan teh dari Cameron Highlands dan Sabah, serta pelbagai gred teh di pasaran tempatan, akan memberi gambaran yang lebih lengkap tentang kualiti teh Malaysia.
Batasan Kajian
Abstrak tidak menyatakan nilai angka bagi kandungan fenolik, flavonoid atau aktiviti antioksidan, jadi tahap perbezaan sebenar tidak dapat dinilai daripada abstrak sahaja. Kajian hanya menggunakan satu ladang. Aktiviti antioksidan diukur di makmal dan tidak mencerminkan kesan kesihatan secara langsung.
Langkah Praktikal
Pengguna yang ingin menikmati teh dengan kualiti terbaik boleh memilih produk yang menggunakan pucuk atau daun muda. Pengusaha teh pula boleh menilai potensi komersial kompos teh hitam melalui kerjasama dengan institusi penyelidikan.
Ringkasan Angka Penting
Bahagian daun dikaji: pucuk, daun muda, daun matang.
Pelarut: etanol 50%.
Ujian antioksidan: FRAP, DPPH dan ABTS.
Kedudukan fenolik (hijau dan hitam): pucuk > daun muda > daun matang.
Kesimpulan
Pucuk teh dari Ladang Teh Sabah mengandungi fenolik dan aktiviti antioksidan tertinggi bagi teh hijau dan teh hitam, diikuti daun muda dan daun matang. Kompos teh hitam juga masih kaya sebatian fenolik dan berpotensi dimanfaatkan.
Kajian ini juga relevan kepada pekebun teh kecil yang memproses teh sendiri.
Sumber Rujukan
Nor Qhairul Izzreen, M.N. et al. (2013). Phytochemicals and antioxidant properties of different parts of Camellia sinensis leaves from Sabah Tea Plantation in Sabah, Malaysia. International Food Research Journal, 20(1), 307–312.
Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/phytochemicals-and-antioxidant-properties-of-different-parts-2q2jnkgxp5
Kata Kunci
teh Sabah, Camellia sinensis, teh hijau, teh hitam, fenolik, antioksidan
