Pengenalan
Nama kajian: Effects of drying methods, solvent extraction and particle size of Malaysian brown seaweed, Sargassum sp. on the total phenolic and free radical scavenging activity
Objektif: Menilai kesan kaedah pengeringan, saiz partikel dan pelarut pengekstrakan terhadap sifat antioksidan rumpai laut perang Sargassum sp. dari Malaysia.
Negara kajian: Malaysia (rumpai laut perang Sargassum sp. dari Malaysia).
Rumpai laut semakin mendapat perhatian sebagai sumber makanan berfungsi kerana kaya dengan mineral, serat dan sebatian bioaktif. Malaysia, khususnya Sabah, mempunyai sumber rumpai laut yang banyak. Sargassum sp. ialah sejenis rumpai laut perang yang tumbuh meluas di perairan tropika, tetapi pemanfaatannya sebagai bahan makanan masih terhad.
Sebelum rumpai laut boleh digunakan dalam produk makanan, ia biasanya perlu dikeringkan dan dikisar. Kajian oleh Norra dan rakan-rakan ini menyiasat bagaimana tiga kaedah pengeringan, dua saiz partikel dan dua pelarut pengekstrakan mempengaruhi kandungan fenolik dan aktiviti antioksidan Sargassum sp.
Mengapa Kajian Ini Penting
Pemprosesan awal seperti pengeringan dan pengisaran merupakan langkah asas dalam menghasilkan serbuk rumpai laut. Pilihan yang salah boleh menyebabkan kehilangan sebatian berfaedah, manakala pilihan yang betul boleh memaksimumkan nilai produk. Kajian ini memberi panduan saintifik kepada pengusaha yang ingin memproses rumpai laut tempatan.
Kajian ini juga menggunakan kaedah pengekstrakan yang mudah, termasuk infusi air panas yang menyerupai cara membuat teh. Ini menjadikan dapatannya relevan kepada produk seperti minuman rumpai laut yang boleh dihasilkan oleh pengusaha kecil.
Kaedah Kajian
Sargassum sp. dikeringkan menggunakan tiga kaedah, iaitu kering ketuhar, kering matahari dan kering beku. Rumpai laut yang telah kering diayak melalui dua saiz ayak, iaitu 2.00 mm dan 0.25 mm, sebelum diekstrak menggunakan air mendidih (teknik infusi) dan etanol akueus 50%. Kandungan fenolik total (TPC) diukur menggunakan ujian Folin-Ciocalteu dan dinyatakan sebagai setara asid galik (mg GAE/g berat kering), manakala aktiviti memerangkap radikal bebas diukur menggunakan reagen DPPH.
Dapatan Utama
1. Kering ketuhar memberi keputusan terbaik
TPC dan aktiviti memerangkap radikal DPPH adalah lebih tinggi dengan ketara (P < 0.05) bagi sampel yang dikeringkan dalam ketuhar. Dapatan ini agak berbeza daripada banyak kajian lain di mana kering beku biasanya terbaik, menunjukkan bahawa kesan kaedah pengeringan bergantung kepada jenis bahan.
Bagi pengusaha, ini merupakan berita baik kerana kering ketuhar jauh lebih murah dan mudah diperoleh berbanding kering beku.
2. Partikel halus 0.25 mm lebih berkesan
Sampel dengan saiz partikel 0.25 mm memberi TPC dan aktiviti antioksidan yang lebih tinggi. Serbuk yang lebih halus mempunyai luas permukaan yang lebih besar, membolehkan pelarut menembusi dan mengekstrak sebatian dengan lebih cekap.
3. Infusi air panas lebih baik daripada etanol
Gabungan terbaik ialah sampel kering ketuhar dengan saiz partikel 0.25 mm yang diekstrak menggunakan air panas. Ini menarik kerana air ialah pelarut yang selamat, murah dan sesuai untuk produk makanan dan minuman, berbanding etanol yang memerlukan langkah penyingkiran tambahan.
4. Fenolik penyumbang utama antioksidan
Korelasi Pearson yang tinggi dan positif diperhatikan antara TPC dan ujian DPPH, iaitu r = 0.88 bagi kajian saiz partikel dan r = 0.81 bagi kajian pelarut pengekstrakan. Ini menunjukkan sebatian fenolik merupakan penyumbang utama aktiviti antioksidan dalam ekstrak Sargassum sp.
Penyelidik merumuskan bahawa aktiviti memerangkap radikal bebas yang kuat dan kandungan fenolik yang tinggi menunjukkan Sargassum sp. mempunyai potensi besar dalam industri makanan sebagai bahan makanan berfungsi.
Implikasi Kepada Pengguna dan Industri di Malaysia
Malaysia mempunyai potensi besar dalam industri rumpai laut, terutamanya di Sabah. Kajian ini memberi panduan mudah kepada pengusaha: keringkan rumpai laut dalam ketuhar, kisar hingga halus, dan gunakan air panas untuk pengekstrakan. Kaedah ini sesuai untuk menghasilkan produk seperti teh rumpai laut, serbuk tambahan makanan atau bahan dalam minuman kesihatan.
Bagi pengguna, rumpai laut boleh menjadi sumber tambahan sebatian fenolik dalam diet. Namun, aktiviti antioksidan yang diukur di makmal tidak semestinya mencerminkan kesan dalam badan, dan pengambilan rumpai laut perlu sederhana kerana sesetengah jenis mengandungi iodin yang tinggi.
Batasan Kajian
Abstrak tidak menyatakan nilai TPC atau peratus perencatan DPPH secara angka bagi setiap rawatan, suhu ketuhar, tempoh pengeringan, atau lokasi pengumpulan rumpai laut di Malaysia. Spesies Sargassum juga tidak dikenal pasti hingga peringkat spesies. Kajian ini tidak menilai kandungan mineral, logam berat atau iodin, yang penting untuk keselamatan produk makanan.
Langkah Praktikal
Pengusaha rumpai laut boleh mencuba kering ketuhar pada suhu sederhana, mengisar hasil kering hingga halus, dan menggunakan air panas untuk membuat minuman atau ekstrak. Pastikan rumpai laut dibersihkan dengan baik untuk membuang pasir dan garam sebelum dikeringkan, dan hantar sampel produk untuk ujian logam berat sebelum dipasarkan. Simpan serbuk dalam bekas kedap udara yang kering dan gelap.
Ringkasan Angka Penting
Tiga kaedah pengeringan: ketuhar, matahari dan kering beku.
Dua saiz partikel: 2.00 mm dan 0.25 mm; terbaik 0.25 mm.
Dua pelarut: air mendidih dan etanol 50%; terbaik air panas.
Korelasi TPC dengan DPPH: r = 0.88 (saiz partikel) dan r = 0.81 (pelarut).
Kesimpulan
Rumpai laut Sargassum sp. Malaysia yang dikeringkan dalam ketuhar, dikisar halus hingga 0.25 mm dan diekstrak dengan air panas menghasilkan kandungan fenolik dan aktiviti antioksidan tertinggi, menjadikannya calon bahan makanan berfungsi.
Sumber Rujukan
Norra, I. et al. (2016). Effects of drying methods, solvent extraction and particle size of Malaysian brown seaweed, Sargassum sp. on the total phenolic and free radical scavenging activity. International Food Research Journal, 23(4), 1558–1563.
Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/effects-of-drying-methods-solvent-extraction-and-particle-24n51jcxut
Kata Kunci
rumpai laut, Sargassum, kaedah pengeringan, saiz partikel, fenolik, antioksidan, makanan berfungsi
