Pengenalan

Nama kajian: Color, Antioxidant Capacity and Flavonoid Composition in Hibiscus rosa-sinensis Cultivars

Objektif: Mengukur parameter warna dan komposisi kimia ekstrak hidroetanol kelopak 16 kultivar Hibiscus rosa-sinensis, serta menilai aktiviti antioksidannya menggunakan ujian ORAC.

Negara kajian: Tidak dinyatakan dalam abstrak.

Bunga raya (Hibiscus rosa-sinensis) bukan sekadar bunga kebangsaan Malaysia dan tanaman hiasan di halaman rumah. Di banyak negara, kelopaknya turut digunakan sebagai makanan dan dalam perubatan tradisional. Bunga raya juga terkenal dengan kepelbagaian warnanya, daripada putih, kuning dan oren hingga merah jambu, ungu muda dan merah pekat. Kepelbagaian ini lahir daripada usaha pembiakbakaan selama berdekad-dekad yang menghasilkan ratusan kultivar.

Persoalannya, adakah warna kelopak hanya soal estetika, atau adakah ia mencerminkan kandungan sebatian bioaktif yang berbeza? Kajian oleh Mejía dan rakan-rakan ini menjawab soalan tersebut dengan menganalisis 16 kultivar bunga raya berlainan warna. Mereka mengukur warna kelopak secara objektif, mengenal pasti sebatian flavonoid, dan menilai kuasa antioksidan setiap ekstrak.

Mengapa Kajian Ini Penting

Industri makanan dan kosmetik semakin mencari sumber pewarna dan antioksidan semula jadi bagi menggantikan bahan sintetik. Bunga raya mudah ditanam, cepat berbunga dan terdapat dalam pelbagai warna, menjadikannya calon bahan mentah yang menarik. Namun, untuk memilih kultivar yang sesuai, pengeluar perlu tahu kultivar mana yang paling kaya dengan sebatian yang dikehendaki.

Kajian ini memberi panduan saintifik yang jarang ada, iaitu hubungan langsung antara warna kelopak, jenis flavonoid dan aktiviti antioksidan. Maklumat ini membantu pengusaha memilih kultivar mengikut tujuan, sama ada untuk pewarna, teh herba atau ekstrak antioksidan.

Kaedah Kajian

Sebanyak 16 kultivar H. rosa-sinensis dikaji. Parameter warna kelopak diukur secara kolorimetri. Ekstrak hidroetanol, iaitu campuran etanol dan air, disediakan daripada kelopak setiap kultivar. Komposisi kimia ekstrak dicirikan menggunakan teknik UHPLC-ESI+-Orbitrap-MS, iaitu kromatografi cecair berprestasi tinggi yang digabungkan dengan spektrometri jisim resolusi tinggi. Aktiviti antioksidan dinilai menggunakan ujian ORAC (Oxygen Radical Absorbance Capacity) dan dinyatakan dalam µmol Trolox setiap gram sampel.

Dapatan Utama

1. Tiga kumpulan flavonoid utama dikenal pasti

Flavonoid yang dikenal pasti dalam kelopak bunga raya terbahagi kepada tiga kumpulan. Kumpulan pertama ialah antosianin yang berasal daripada sianidin. Kumpulan kedua ialah flavonol terglikosilat yang berasal daripada kuersetin dan kaempferol. Kumpulan ketiga ialah flavan-3-ol seperti katekin dan epikatekin.

Ketiga-tiga kumpulan ini terkenal sebagai antioksidan dalam makanan. Katekin dan epikatekin, misalnya, juga terdapat dalam teh hijau dan koko. Kehadiran pelbagai jenis flavonoid ini menunjukkan kelopak bunga raya mempunyai profil kimia yang kaya.

2. Sianidin-soforosida hanya wujud dalam bunga berwarna

Antosianin sianidin-soforosida dikesan dalam ekstrak bunga berwarna ungu muda, merah jambu, oren dan merah, tetapi tidak dikesan dalam bunga putih atau kuning. Ini menjelaskan mengapa bunga putih dan kuning tidak mempunyai rona merah atau ungu, kerana pigmen antosianin yang memberi warna tersebut tiada.

Bagi pengusaha yang ingin menghasilkan pewarna merah semula jadi, dapatan ini jelas menunjukkan kultivar putih dan kuning tidak sesuai digunakan.

3. Flavonol dan antosianin berkadar songsang

Satu dapatan menarik ialah jumlah kepekatan flavonol berkadar songsang dengan jumlah kandungan antosianin. Kepekatan flavonol mengikut kultivar berada dalam turutan merah < merah jambu < oren < kuning ≈ putih. Ekstrak bunga merah mempunyai flavonol paling rendah tetapi antosianin paling tinggi.

Dalam erti kata lain, bunga putih dan kuning bukan ‘kosong’. Ia kaya dengan flavonol, manakala bunga merah menumpukan sumbernya kepada antosianin. Ini mencerminkan bagaimana tumbuhan mengagihkan laluan biosintesis flavonoid yang sama kepada produk akhir yang berbeza.

4. Bunga merah mempunyai aktiviti antioksidan lebih dua kali ganda

Aktiviti antioksidan meningkat seiring dengan kepekatan antosianin, iaitu daripada 1,580 µmol Trolox/g sampel bagi kultivar putih kepada 3,840 µmol Trolox/g sampel bagi kultivar merah. Ini bermakna ekstrak bunga merah mempunyai kuasa antioksidan kira-kira 2.4 kali ganda berbanding bunga putih.

Dapatan ini menunjukkan antosianin merupakan penyumbang utama kepada aktiviti antioksidan kelopak bunga raya, walaupun flavonol dalam bunga putih juga memberi sumbangan.

Implikasi Kepada Pengusaha di Malaysia

Bagi pengusaha IKS yang ingin menghasilkan produk berasaskan bunga raya seperti teh herba, minuman, pewarna makanan atau bahan kosmetik, pemilihan kultivar adalah langkah pertama yang kritikal. Kultivar merah merupakan pilihan terbaik untuk produk yang menekankan warna dan antioksidan, manakala kultivar putih atau kuning boleh dipertimbangkan untuk produk yang memerlukan flavonol tanpa warna yang terlalu pekat.

Bagi penanam bunga raya, dapatan ini membuka peluang pasaran baharu selain bunga keratan dan pokok hiasan. Penanaman kultivar merah secara khusus untuk dibekalkan kepada pengusaha produk nilai tambah boleh menjadi sumber pendapatan tambahan.

Batasan Kajian

Abstrak tidak menyatakan negara kajian, nama kultivar yang digunakan, atau keadaan penanaman. Kandungan sebatian dalam bunga boleh berbeza mengikut iklim, tanah, peringkat kematangan bunga dan cara pengendalian lepas tuai. Oleh itu, nilai antioksidan yang dilaporkan mungkin berbeza bagi kultivar yang ditanam di Malaysia. Ujian ORAC juga hanya mengukur satu aspek aktiviti antioksidan.

Langkah Praktikal

Pengusaha yang berminat boleh mula dengan mengumpul kelopak daripada beberapa kultivar merah tempatan, mengeringkannya di tempat teduh, dan menghantar sampel ke makmal universiti atau agensi penyelidikan untuk analisis kandungan antosianin dan aktiviti antioksidan. Pastikan bunga yang digunakan tidak disembur racun perosak, terutamanya jika produk akhir untuk dimakan. Rekod kultivar, tarikh petik dan kaedah pengeringan supaya kualiti dapat diulang.

Ringkasan Angka Penting

• 16 kultivar bunga raya dikaji.
• Aktiviti antioksidan ORAC: 1,580 µmol Trolox/g (putih) hingga 3,840 µmol Trolox/g (merah).
• Sianidin-soforosida dikesan dalam bunga ungu muda, merah jambu, oren dan merah; tidak dikesan dalam putih dan kuning.
• Turutan kepekatan flavonol: merah < merah jambu < oren < kuning ≈ putih.

Kesimpulan

Warna kelopak bunga raya mencerminkan komposisi flavonoidnya. Bunga merah paling kaya dengan antosianin sianidin-soforosida dan mempunyai aktiviti antioksidan tertinggi (3,840 µmol Trolox/g), manakala bunga putih dan kuning lebih kaya dengan flavonol tetapi aktiviti antioksidannya lebih rendah.

Sumber Rujukan

Mejía, J.J., Sierra, L.J., Peral Gutierrez de Ceballos, J., Martínez, J.R. & Stashenko, E.E. (2023). Color, Antioxidant Capacity and Flavonoid Composition in Hibiscus rosa-sinensis Cultivars. Molecules. DOI: 10.3390/molecules28041779

Pautan SciSpace: https://scispace.com/papers/color-antioxidant-capacity-and-flavonoid-composition-in-1q2pm97i

Kata Kunci

bunga raya, antosianin, flavonoid, antioksidan, warna kelopak, kultivar, ORAC